Stanisław Piasecki, ps. Stanisław Mostowski (ur. 15 grudnia 1900 we Lwowie, zm. 12 czerwca 1941 pod Palmirami) – polski działacz narodowy, dziennikarz, pisarz, żołnierz, publicysta, krytyk literacki i teatralny żydowskiego pochodzeniaStanisław Piasecki: Moja sprawa bardzo ciężka Polish Club Online [dostęp z dnia: 2016-03-08]..

Życiorys Urodził się w rodzinie Eugeniusza i Gizeli Marii Szelińskiej z rodziny Silberfeld-KrasnikM. Białota, Piasecki Stanisław, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, t. 2, red. J. Chodera, F. Kiryk, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005, s. 1148.H. Siciński, O życiu i działalności naukowej Eugenii Piaseckiej-Zeylandowej, „Acta Medicorum Polonorum”, 8, 2018, nr 1, s. 67–68.. Uczęszczał do prywatnej szkoły we Lwowie. W latach 1912–1916 należał do skautingu. Podczas I wojny światowej przebywał w Zakopanem, gdzie w 1917 złożył egzamin dojrzałości. Zaczął studiować architekturę na Politechnice Lwowskiej, ale w 1919 przeniósł się do Poznania, by studiować na Wydziale Prawno-Ekonomicznym. W latach 1919–1920 ochotnik w Wojsku Polskim, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Był też uczestnikiem III powstania śląskiegoM. Białota, Piasecki Stanisław, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, t. 2, red. J. Chodera, F. Kiryk, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005, s. 1149.L. Żebrowski, Stanisław Piasecki (1900–1941), [w:] Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939–1955, red. W.J. Muszyński, J. Mysiakowska-Muszyńska, t. 1, Warszawa 2010, s. 247–248. i akcji plebiscytowej na Górnym Śląsku.

Po powrocie na studia był członkiem Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska, Bratniej Pomocy UP oraz współredagował miesięcznik „Akademik”. Został współpracownikiem „Dziennika Wileńskiego”. W 1925 uzyskał magisterium z ekonomii, a rok później przeprowadził się do Warszawy. Tutaj współpracował z „Gazetą Warszawską”, dziennikiem „ABC” (krytyka literacka i teatralna) i „Wieczorem Warszawskim” (1928, współzałożyciel). Został działaczem Obozu Wielkiej PolskiL. Żebrowski, Stanisław Piasecki (1900–1941), [w:] Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939–1955, red. W.J. Muszyński, J. Mysiakowska-Muszyńska, t. 1, Warszawa 2010, s. 248..

Zbliżył się do ONR. W 1935 założył własny tygodnik literacko-artystyczny „Prosto z Mostu”, którego był redaktorem naczelnym do 1939. Początkowo z pismem współpracowali autorzy o różnych poglądach politycznych. Z czasem pismo zaczęło prezentować program skrajnie prawicowyM. Białota, Piasecki Stanisław, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, t. 2, red. J. Chodera, F. Kiryk, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005, s. 1149.. Miał ambicje stworzenia z pisma prawicowej alternatywy dla lewicowo-liberalnego pisma „Wiadomości Literackie”.

Piasecki był zdecydowanym przeciwnikiem bolszewizmu i narodowego socjalizmu. Popierał syjonizm i emigrację Żydów do Palestyny. Z tego powodu był obiektem ataków sanacji, liberałów i komunistów. M.in. wypominano mu żydowskie pochodzenie; Julian Tuwim poświęcił mu na łamach „Szpilek” prześmiewczy wiersz o długim tytule: Poeta zazdrości pewnemu literatowi imieniem Staś, że jest Sarmatą; on zaś, nieszczęsny poeta, żydem parchatym jest. Takoż obojej stron żywot wiernie opisany, a Eryk Lipiński w tym samym piśmie narysował karykaturę poświęconą Piaseckiemu i Wojciechowi WasiutyńskiemuK. Kosiński, „Ekonomia krwi”. Konspiracja narodowa w walczącej Warszawie: 1939–1944–1990, Warszawa 2020, s. 115.M.J. Chodakiewicz, J. Mysiakowska-Muszyńska, W.J. Muszyński, Polska dla Polaków! Kim byli i są polscy narodowcy, Poznań 2015, s. 22–23.M. Kwiatkowski, Stanisław Piasecki (1900-1941), [w:] Słownik biograficzny polskiego obozu narodowego, red. K. Kawęcki, t. 3, Warszawa 2021, s. 292.M. Urbanowski, „Prosto z Mostu”, [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, red. K. Kawęcki, t. 2, Warszawa 2022, s. 190..

Kiedy wybuchła II wojna światowa, zgłosił się na ochotnika do wojska. Stawiając opór wkraczającej znienacka Armii Czerwonej zdołał uniknąć sowieckiej niewoli i powrócił do Warszawy. Podjął działalność w strukturach konspiracyjnych Stronnictwa Narodowego. W grudniu ukazał się pierwszy numer podziemnego pisma pt. „Walka”, którego był współtwórcą i redaktorem. Redakcja mieściła się w mieszkaniu Piaseckiego. Fundusze na druk pisma czerpał z restauracji Arkadia, którą założył w suterenie Filharmonii Narodowej. W lokalu spotykali się młodzi konspiratorzy, a także nastoletni poeci: Onufry Kopczyński, Wacław Bojarski, Zdzisław Stroiński, Andrzej Trzebiński i Tadeusz Gajcy, którzy wkrótce założyli grupę literacką Sztuka i Naród. Przez jakiś czas gościom Arkadii na fortepianie przygrywał Witold Lutosławski.

W grudniu 1940 Piaseckiego aresztowało gestapo. Po kilkumiesięcznych torturach w al. Szucha trafił na Pawiak. Po sąsiedzku, na oddziale kobiecym, znalazła się jego żona. 12 czerwca został rozstrzelany w Palmirach, w zbiorowej egzekucji (razem m.in. z Witoldem Hulewiczem).

Życie prywatne thumb|200px|Tablica upamiętniająca Stanisława Piaseckiego na ścianie budynku przy ul. Książęcej 6 w Warszawie 4 listopada 1928 ożenił się ze śpiewaczką operową Ireną Radziszewską z domu Religioni, córką gen. Antoniego Religioniego, z którą miał córkę Elżbietę (ur. 1937)Irena Religioni w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp z dnia: 2016-03-08].Antoni Religioni w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp z dnia: 2016-03-08].. Był spokrewniony z lekkoatletką i medalistką olimpijską Jadwigą Wajsówną.

Twórczość Związek Białej Tarczy (1929) Prosto z Mostu (1934) Prawo do Twórczości (1936)

Upamiętnienie Konstanty Ildefons Gałczyński, współpracownik Piaseckiego z lat 30., poświęcił mu wiersz Okulary Staszka.

W 1949 uczennica II klasy liceum – Alicja Perz, zainspirowana powieścią Piaseckiego Związek Białej Tarczy, założyła antykomunistyczną organizację niepodległościową „Związek Białej Tarczy”, której została dowódcą.

Przypisy

Linki zewnętrzne Publikacje Stanisława Piaseckiego w serwisie Cyfrowa Biblioteka Myśli Narodowej Publikacje Stanisława Piaseckiego w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie konspiracyjnego Stronnictwa Narodowego Kategoria:Członkowie Obozu Narodowo-Radykalnego Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Członkowie Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Obrońcy Polski przed agresją ZSRR (1939) Kategoria:Ochotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Ofiary zbrodni w Palmirach Kategoria:Orlęta lwowskie (1918–1919) Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy działacze narodowi Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Więźniowie aresztu śledczego Gestapo w alei Szucha w Warszawie Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1941