Władysław Jerzy Henryk Kunicki-Goldfinger (ur. 13 lutego 1916 w Krakowie, zm. 14 sierpnia 1995 w Warszawie) – polski mikrobiolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, działacz socjalistyczny.

Życiorys Syn Zygfryda Goldfingera, prawnika i działacza komunistycznego żydowskiego pochodzenia, i Walerii Kunickiej, nauczycielki gimnazjalnej. Dzieciństwo i wczesną młodość spędził wraz z matką w domu jej brata, Władysława Kunickiego, nauczyciela, działacza samorządowego, polityka Polskiej Partii Socjalistycznej, właściciela gimnazjum żeńskiego w Lublinie. W 1934 rozpoczął studia na kierunku przyrodniczym Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1938 obronił pracę magisterską w Katedrze Mikrobiologii na Wydziale Rolnym UJ, gdzie rozpoczął pracę. W tym czasie został usynowiony przez brata matki, Władysława Kunickiego.

We wrześniu 1939 uciekł przed Niemcami do Lwowa, gdzie pracował w instytucie Rudolfa Weigla. Lwów znajdował się wtedy pod okupacją ZSRR. W 1940, po odmowie przyjęcia radzieckiego paszportu, został aresztowany i zesłany w okolice Archangielska. W 1941 po amnestii dla Polaków udał się do punktu formowania Armii Polskiej w ZSRR pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Służąc w kompanii sanitarnej w stopniu szeregowego przeszedł szlak Armii przez Persję, Palestynę, Egipt do Włoch.

Po zakończeniu działań wojennych pracował jeszcze w angielskim szpitalu wojskowym i w Palestyńskiej Kasie Chorych, skąd w 1947 powrócił do Polski i zamieszkał w Lublinie. Po krótkim stażu asystenckim (1947–1948) w Zakładzie Mikrobiologii Wydziału Weterynaryjnego UMCS, po uzyskaniu stopnia doktora (1948) i habilitacji (1950) na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi, założył najpierw Pracownię Mikrobiologii, w Zakładzie Fizjologii Roślin. W 1951 został profesorem nadzwyczajnym i objął Katedrę Mikrobiologii Ogólnej, której był założycielem. W 1955 został służbowo przeniesiony na Uniwersytet Wrocławski, gdzie do 1961 kierował Katedrą Mikrobiologii. W latach 1961–1968 był kierownikiem Katedry Mikrobiologii na Uniwersytecie Warszawskim. W 1962 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1969–1971 był dyrektorem Instytutu Mikrobiologii na Uniwersytecie Warszawskim. W 1986 przeszedł na emeryturę.

Od 1965 był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, od 1980 członkiem rzeczywistym. W 1966 był członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Genetycznego. Członek Nowojorskiej Akademii Nauk, Brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Medycznego, Amerykańskiego Towarzystwa Genetycznego, Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego i Polskiego Towarzystwa Mikrobiologów. Członek założyciel, przewodniczący Kasy Pomocy Naukowej i członek rady programowej Towarzystwa Kursów Naukowych.

Autor kilku podręczników akademickich m.in. Życie bakterii oraz książek dotyczących ewolucji.

Zmarł w Warszawie, prochy Władysława Kunickiego-Goldfingera, zgodnie z jego ostatnią wolą, złożono w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie. mały|Grób prof. Władysława Kunickiego-Goldfingera na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie

Życie prywatne Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną miał córki Wiktorię, urodzoną podczas zesłania w ZSRR, i Annę Marię urodzoną po powrocie do Polski. Po rozwodzie z pierwszą żoną, która wyjechała do Stanów Zjednoczonych, ożenił się z Władysławą Stachal (1920–2005). Z drugą żoną miał synów Marka (ur. 1957), historyka i Jerzego JakubaAndrzej Śródka Uczeni polscy XIX-XX stulecia. T. 5, Suplement, wyd. Warszawa 2022, s. 23.

Działalność polityczna i opozycyjna W latach 1934–1937 członek Legionu Młodych-Lewica, a od 1937 członek Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1976 sygnatariusz Listu 101 do Sejmu, współpracownik Komitetu Obrony Robotników. W okresie 13–22 grudnia 1981 internowany w Ośrodkach Odosobnienia najpierw Warszawa-Białołęka później w Jaworzu. Zwolniony na skutek interwencji środowiska naukowego, w tym prezesa Polskiej Akademii Nauk profesora Aleksandra Gieysztora. 17 października 1987 jeden z założycieli Polskiej Partii Socjalistycznej, w 1987 przez rok członek Rady Naczelnej partii. W 1991 znalazł się wśród współzałożycieli Solidarność Pracy. W styczniu 1976 podpisał list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej LudowejKultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 30.. Jako przedstawiciel strony solidarnościowo-opozycyjnej uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu w podzespole do spraw nauki, oświaty i postępu technicznego.

W PRL informacje na temat Władysława Kunickiego-Goldfingera podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: „Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW”. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp.

Książki Dziedzictwo i przyszłość. Rozważania nad biologią molekularną, ewolucją i człowiekiem. PWN, Warszawa, 1976, ss. 473. Życie bakterii. wyd. czwarte zmienione, PWN, Warszawa 1982, ss. 618. Szukanie możliwości. Ewolucja jako gra przypadków i ograniczeń. PWN, Warszawa 1989, ss. 308.

Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1950) „za zasługi na polu pracy zawodowej”.

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa III stopnia za pracę pt. Zmienność w bakterii (1955) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki I stopnia (1971, 1974, 1975)Kto jest kim w Polsce, Interpress, 1984. Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki II stopnia 1973 Nagroda „Problemów” za wieloletnią popularyzację podstawowych problemów współczesnej biologii (1989) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (1989) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (1990)

Przypisy

Bibliografia

Wykaz profesorów i docentów Uniwersytetu Warszawskiego, „Roczniki Uniwersytetu Warszawskiego”. tom 10 (redaktor Ludwik Bazylow), 1971, s. 60.

Linki zewnętrzne Artykuły popularnonaukowe w miesięczniku „Delta” [dostęp 2021-09-01].

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Autorzy objęci zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Członkowie i współpracownicy KOR Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Ewolucjonizm Kategoria:Laureaci Nagrody „Problemów” Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1987–1990) Kategoria:Polscy mikrobiolodzy Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona solidarnościowa) Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1995 Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR 1941–1942