Edward Kowalczyk (1924–2000)

thumb|Grób profesora Edwarda Kowalczyka na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Edward Kowalczyk, ps. „Mruk” (ur. 25 maja 1924 w Warszawie, zm. 7 lipca 2000 tamże) – polski cybernetyk, inżynier łączności, pracownik naukowy, publicysta i polityk. Minister łączności w latach 1969–1980, wiceprezes Rady Ministrów w rządzie Wojciecha Jaruzelskiego w latach 1981–1985. Poseł na Sejm PRL V i IX kadencji. Przewodniczący Stronnictwa Demokratycznego w latach 1981–1985.

Życiorys Urodził się w robotniczej rodzinie Stanisława i Apolonii. Jego ojciec był właścicielem warsztatu rzemieślniczego i pracownikiem kolei. Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej oraz Związku Zawodowym KolejarzyEdward Kowalczyk, w: Andrzej Kępiński, Zbigniew Kilar, Kto jest kim w Polsce – inaczej, cz. 1, Wydawnictwo „Czytelnik”, Warszawa 1985, s. 184–196 (rozmowa z Edwardem Kowalczykiem).

W czasie okupacji niemieckiej Edward Kowalczyk wstąpił w szeregi Armii Krajowej. Jednocześnie studiował na konspiracyjnym Uniwersytecie Warszawskim. W stopniu starszego strzelca z cenzusem brał udział w powstaniu warszawskim walcząc w plutonie „Pomorzaka” kompanii „Habdank” w VII Zgrupowaniu „Ruczaj”. Po dostaniu się do niewoli i został wywieziony do Niemiec, gdzie przebywał w Landsdorf i Mossburg.

W 1951 ukończył studia na Politechnice Warszawskiej. W 1964 uzyskał stopień doktora. Został pracownikiem Katedry Teletransmisji Wydziału Łączności Politechniki Warszawskiej (1951–1965). W późniejszym okresie kierował filią tej uczelni w Płocku (1965–1969). W 1979 został profesorem PW. Był członkiem Komitetu Elektroniki i Telekomunikacji Polskiej Akademii Nauk„Gazeta Stołeczna”, nr 164 z 15–16 lipca 2000, s. 10, 11 (nekrologi).

Naukowo specjalizował się w cybernetyce. Oprócz pracy naukowej i dydaktycznej zajmował się publicystyką, głównie w zakresie problematyki naukowej, organizacji nauki oraz popularyzacji wiedzy.

W 1967 wstąpił do Stronnictwa Demokratycznego. Od czerwca 1969 do kwietnia 1980 był ministrem łączności w rządach: Józefa Cyrankiewicza i Piotra Jaroszewicza, Piotra Jaroszewicza i Jaroszewicza i Edwarda Babiucha, następnie zaś dyrektorem Instytutu Łączności. W 1981 sprawował przez krótki okres funkcję wiceprezesa Najwyższej Izby Kontroli. Od października 1981 do listopada 1985 był wicepremierem w rządzie Wojciecha Jaruzelskiego. Jako polityk uznawany za osobę niechętną wobec Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”Janusz Herz, Widziane z trzeciego planu – rozmowy z Tadeuszem Witoldem Młyńczakiem, Warszawa 1992, s. 48, 73. Członek prezydium Tymczasowej Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego w 1982„Dziennik Polski”, r. XXXVIII, nr 223 (11 807), 20 grudnia 1982, s. 2, następnie RK PRON„Trybuna Robotnicza”, nr 109 (12 961), 10 maja 1983, s. 6.

Sprawował wysokie funkcje partyjne. Od 1973 zasiadał w Centralnym Komitecie SD, od 1976 do 1989 zaś w prezydium CK. W okresie 1981–1985 był przewodniczącym Centralnego Komitetu SD – w wewnątrzpartyjnym głosowaniu w 1985 nie uzyskał reelekcji na to stanowiskoJanusz Herz, Widziane z trzeciego planu..., s. 75. Dwukrotnie sprawował mandat posła na Sejm PRL V i IX kadencji (1969–1972, 1985–1989). W IX kadencji był wiceprzewodniczącym Komisji Nauki i Postępu Technicznego.

Edward Kowalczyk nie kandydował w wyborach w 1989. Wycofał się z aktywnej polityki – sporadycznie wypowiadał się w sprawach wewnątrzpartyjnych (np. w 1990 na temat kierunku, w którym powinno zmierzać Stronnictwo w nowej sytuacji politycznejSonda, „Tygodnik Demokratyczny”, nr 8 z 25 lutego 1990, s. 4). Po rozstaniu ze Stronnictwem Demokratycznym współpracował ze Stanisławem Tymińskim i Andrzejem Lepperem jako doradca politycznyWaldemar Żebrowski, Stronnictwo Demokratyczne w warunkach demokratyzacji ustroju politycznego, Wyd. Olsztyńska Szkoła Wyższa, Olsztyn 2003, s. 87. O związkach z Partią „X” czytaj w: Janusz Herz, Widziane z trzeciego planu..., s. 75. Wojciech Jaruzelski, Stan wojenny. Dlaczego..., Warszawa 1992, s. 19. Plan „X” Partii „X”, „Gazeta Wyborcza”, nr 661 z 19 sierpnia 1991, s. 3. Bez powodzenia kandydował do Sejmu z listy Przymierza Samoobrona w wyborach parlamentarnych w 1993Inga Słodkowska, Wybory 1993. Partie i ich programy, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2001.

Był prezesem (1970–1981), następnie zaś honorowym prezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego. 2 września 1982 na mocy decyzji Biura Politycznego KC PZPR wszedł w skład Komitetu Honorowego uroczystości żałobnych Władysława Gomułki„Trybuna Robotnicza”, nr 173, 3–5 września 1982, s. 1–2. W sierpniu 1984 stał na czele Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40. Rocznicy Powstania Warszawskiego. W latach 1985–1990 członek Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Na emeryturze stał na czele stowarzyszenia „Polski Komitet Zwalczania Raka”„Gazeta Stołeczna”, nr 158 z 8–9 lipca 2000, s. 11 (nekrolog).

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A3-tuje-3-11).

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Warszawski Krzyż Powstańczy Medal 40-lecia Polski Ludowej Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1973)Medale „Za Zasługi dla Obronności Kraju” dla członków rządu, „Trybuna Robotnicza”, nr 241, 11 października 1973, s. 2 Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” (1972)Piękny dar dla harcerzy, „Żołnierz Wolności”, nr 144, 20 czerwca 1972, s. 1 Medal 1300-lecia Państwa BułgarskiegoBułgarska delegacja w CK SD, „Kurier Polski”, nr 40 z 25–27 lutego 1983, s. 1 Order „Złota Gwiazda Przyjaźni między Narodami” (NRD)Wspólne posiedzenie sekretariatów CZ LDPN i CK SD, „Kurier Polski”, nr 104 z 28 maja 1984, s. 3

Publikacje Niektóre problemy teorii systemów. Zeszyty Naukowe Politechniki Warszawskiej, 46, Elektryka, Warszawa 1966. Człowiek w świecie informacji. Wyd. WKiŁ, Warszawa 1976. Działanie społeczno-polityczne. Wiedza i umiejętność. Wyd. Epoka, 1980, ss. 142. O istocie informacji. Wyd. WKiŁ, Warszawa 1981. Cybernetyka – myśl porządkująca. Cztery wykłady na tematy cybernetyczne. Wyd. Ossolineum, PAN, Wrocław 1987, ss. 105. Seria: Najnowsze Osiągnięcia Nauki. .

Życie prywatne Żonaty, miał dwóch synów.

Przypisy

Bibliografia podstawowa Edward Kowalczyk, [w:] Kto jest kim w Polsce 1984, Warszawa 1984. Edward Kowalczyk, [w:] Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. IX kadencja (opracowanie zespół redakcji „Rzeczpospolita”), Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze „Rzeczpospolita”, Warszawa 1986, s. 284 (krótki biogram ze zdjęciem). Kierownictwo Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego, „Kurier Polski”, nr 79 z 23 kwietnia 1985.

Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie Komitetu Elektroniki i Telekomunikacji PAN Kategoria:Członkowie Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie Tymczasowej Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Działacze PRON Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem „Gwiazda Przyjaźni między Narodami” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Politycy Partii X Kategoria:Politycy Samoobrony Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy cybernetycy Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Polscy ministrowie łączności Kategoria:Posłowie z okręgu Płock (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Toruń (PRL) Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Przewodniczący Prezydium Centralnego Komitetu SD (1944–1989) Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Wiceprezesi Najwyższej Izby Kontroli Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Zmarli w 2000 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej