Aleksander Stefan Fiut (ur. 24 czerwca 1945 w Żywcu) – polski historyk literatury, krytyk literacki, eseista.
Życiorys Syn urzędnika Władysława Fiuta i Jadwigi z d. Jakubiec. W 1963 roku ukończył I Liceum Ogólnokształcące w Żywcu. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach pracował w bibliotece w Krakowie.
Debiutował w 1972 na łamach miesięcznika „Profile”, wydawanego w Rzeszowie. W 1974 obronił doktorat dotyczący twórczości Wilhelma Macha (promotor Tomasz Weiss). Zajmował się od lat 70. twórczością Czesława Miłosza, którego poznał osobiście jeszcze przed przyznaniem poecie Literackiej Nagrody Nobla. Przeprowadził z pisarzem serię rozmów, które ukazywały się wielokrotnie w wydaniach książkowych, po raz pierwszy w 1981, a ostatnio jako tom „Dzieł zebranych” poety. W 1988 na podstawie pracy pt. Moment wieczny. Poezja Czesława Miłosza otrzymał stopień doktora habilitowanego. Tytuł naukowy profesora uzyskał 24 kwietnia 1996, w tymże roku został mianowanym profesorem nadzwyczajnym, w 2002 na stanowisko profesora zwyczajnego.
Był kierownikiem Katedry Literatury Polskiej XX wieku Instytutu Polonistyki UJ (wykładał m.in. w Studium Literacko-Artystycznym). Jeden z członków założycieli Fundacji Miejsc Rodzinnych Czesława Miłosza przy uniwersytecie kowieńskim (Litwa), członek Rady Programowej The Institute of Czesław Miłosz (USA). Wykładał m.in. na uniwersytetach w Lille (Francja), Berkeley, Bloomington (USA), Skopje (Macedonia), Ołomuńcu (Czechy), Sztokholmie, Getyndze, Leuven (Belgia), Rio de Janeiro, a także w The Institute of European Studies w Wiedniu.
Jego zainteresowania badawcze dotyczą pisarstwa Czesława Miłosza, literatury XX wieku, literatury Środkowej Europy, pogranicza literatury oraz socjologii, antropologii, religioznawstwa i psychologii.
W marcu 2000 otrzymał nagrodę Krakowska Książka Miesiąca za Być (albo nie być) środkowoeuropejczykiem. W 2006 otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Wyki. Mieszka i pracuje w Krakowie. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich do sierpnia 2020 roku.
Żonaty (żona Barbara Dziubek jest nauczycielką).
Twórczość Dowód nietożsamości. Proza Wilhelma Macha (Studium; Ossolineum 1977) Rozmowy z Czesławem Miłoszem (Wydawnictwo Literackie 1981, ) Milosz par Milosz. Entretien de Czeslaw Milosz avec Ewa Czarnecka et Aleksander Fiut (wespół z Renatą Gorczyńską [ps. „Ewa Czarnecka”], Paris, Fayard 1986, ) Conversations With Czeslaw Milosz (wespół z Renatą Gorczyńską [ps. „Ewa Czarnecka”]; San Diego: Harcourt Brace Jovanovich 1987, ) Moment wieczny. Poezja Czesława Miłosza (Szkice; Libella, Paryż 1987 seria „Historia i teraźniejszość”, t. 14, ; wyd. II: Open, Warszawa 1993, ; Wydawnictwo Literackie, Kraków 1998, ; wydanie amerykańskie: The Eternal Moment. The Poetry of Czeslaw Milosz, California University Press, Berkeley 1990) Czesława Miłosza autoportret przekorny. Rozmowy (Wydawnictwo Literackie 1988, ; 1994, ; 2003 w ramach „Dzieł zebranych” Czesława Miłosza, ; przekłady, niekiedy w połączeniu z wywiadami Renaty Gorczyńskiej [jw.], na język włoski, angielski, francuski, serbo-chorwacki i litewski) Pytanie o tożsamość (Szkice literackie; Wydawnictwo Literackie 1995, ) Być (albo nie być) Środkowoeuropejczykiem (Szkice literackie; Wydawnictwo Literackie 1999, ) V Evropě, čili… Eseje nejen o polské literatuře (tłum.: Petra Zavřelová i Václav Burian, Votobia, Olomouc 2001, ) W stronę Miłosza (Szkice literackie; Wydawnictwo Literackie 2003, ) Spotkania z Innym (Szkice; Wydawnictwo Literackie 2006, )
Opracowania i redakcja Czesław Miłosz, Gedichte (autor przedmowy; tłum. Karl Dedecius i Jeannine Łuczak-Wild; Frankfurt am Main, Suhrkamp 1992, ) Czesław Miłosz, Gedichte 1933-1981 (autor przedmowy; tłum. Karl Dedecius i Jeannine Łuczak-Wild; Frankfurt am Main, Suhrkamp 1995, ) Czesław Miłosz, Traktat moralny; Traktat poetycki (przedmowa i przypisy; Wydawnictwo Literackie 1996, ; 1998, ) Czesławowi Miłoszowi-poeci: antologia (opracowanie; Baran i Suszczyński 1996, ) Czesław Miłosz, Tak mało / Cosi poco (autor wyboru; Wydawnictwo Literackie 1999, ) Poznawanie Miłosza 2. Cz. 1, 1980–1998 (opracowanie; Wydawnictwo Literackie 2000, ) Poznawanie Miłosza 2. Cz. 2, 1980–1998 (opracowanie; Wydawnictwo Literackie 2001, )
Przypisy
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Żywcu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Kazimierza Wyki Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Ludzie urodzeni w Żywcu Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy eseiści XXI wieku Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Urodzeni w 1945 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego