thumb|Arkoza thumb|Arkoza Arkoza – odmiana piaskowca (arenitu) zawierająca co najmniej 20% skaleni: zazwyczaj słabo spojona spoiwem żelazistym skała osadowa; złożona głównie z ziaren kwarcu, miki i ziaren skaleni potasowych w ilości ponad 20% ogółu składników oraz ziarn litycznych; zabarwienie najczęściej różowe, czerwonawe lub szare; struktura gruboziarnista, stopień obtoczenia ziaren oraz selekcji niski; może powstać w: środowisku lądowym ze zwietrzeliny masywów granitoidów lub gnejsów bogatych w skalenie, w warunkach klimatu suchego lub zimnego. W takich warunkach zachodzi dezintegracja bez rozkładu chemicznego skaleni; morzach przyległych do masywów granitowych lub gnejsowych mogą się tworzyć piaski arkozowe (zwłaszcza, gdy osady szybko się gromadzą i nie są przerabiane przez fale); tworzeniu się arkoz sprzyja krótki transport, gdyż w czasie dłuższego transportu skalenie mogą ulec roztarciu i rozkładowi. występowanie arkoz lub szarogłazów o dużych miąższościach wskazuje na intensywną erozję i szybką sedymentację.
W Polsce występuje m.in. pod Krakowem tzw. arkoza kwaczalska (nazwa od miejscowości Kwaczała w gminie Alwernia) – powstała na lądzie w warunkach klimatu suchego.
Zobacz też
szarogłaz skały okruchowe ił kwarcyt
Bibliografia Encyklopedia Audiowizualna Britannica tom 18 – Geologia
Kategoria:Piaskowce