thumb|Cylinder (szapoklak) z początku XX wieku thumb|Prezydent Turcji Mustafa Kemal Atatürk w cylindrze i we fraku, 1925 r. Cylinder (gr. kylindros, walec) – rodzaj wysokiego, sztywnego kapelusza z główką w kształcie walca i wąskim rondem.
Pierwszy cylinder został wyprodukowany w 1797 roku przez Johna Hetheringtona. Czarny, ozdobiony klejnotami i piórami szybko stał się modny głównie w Hiszpanii zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Kapelusze te stały się jednak bardziej popularne w Europie dopiero po 1820 roku.
Stelaże cylindrów najczęściej pokrywane były atłasem lub (szczyt elegancji) skórą bobra i foki, rzadziej jedwabiem, aksamitem i filcem. Najczęściej w kolorze czarnym, jednak w drugiej połowie XIX wieku noszono również kolorowe cylindry. Istniały również cylindry dla dzieci, robione ze słomki.
W latach 30. XIX wieku, ozdobiony zwiewnym woalem był elementem stroju do jazdy konnej kobiet. Cylindry były popularne jeszcze na przełomie XIX i XX wieku. Obecnie używany rzadko do stroju wieczorowego, jak również w jeździectwie w konkurencji ujeżdżenie. Rodzajem cylindra jest szapoklak.
Cylinder w kulturze Dawniej na komunistycznych plakatach propagandowych postacie „bogate”, „nikczemne”, „reakcyjne” rysowano w cylindrach, gdyż w swoim czasie był to typowy element stroju osób zamożnych. Prezydent Abraham Lincoln był znany z noszenia cylindrów. W filmach animowanych (m.in. Sylwester i Tweety na tropie, Strażnicy czasu, Dom dla zmyślonych przyjaciół pani Foster) przedstawiono go w bardzo wysokich, ale w rzeczywistości nie różniły się one od innych, modnych w jego czasach. W filmie Śmierć prezydenta szef protokołu dyplomatycznego MSZ, Stefan Przezdziecki, który w wyniku nagłej zmiany planów ma jechać z prezydentem elektem Gabrielem Narutowiczem na zaprzysiężenie, szuka cylindra, aby zastąpić nim swój melonik, gdyż zgodnie z etykietą powinien mieć takie samo nakrycie głowy jak osoby, którym towarzyszy. Pożycza go od Stanisława Łepkowskiego, zastępcy szefa Kancelarii Prezydenta. Cylinder jest znakiem rozpoznawczym Slasha (gitarzysty Guns N’ Roses oraz Velvet Revolver) i Krzysztofa Grabowskiego (założyciela i wokalisty zespołu Pidżama Porno). Noszą go także członkowie awangardowej grupy muzycznej The Residents, występując w swoich charakterystycznych strojach, czyli ubrani we fraki i z maskami w kształcie gałki ocznej. Cylinder jest atrybutem Sknerusa McKwacza
Zobacz też Panowie w cylindrach
Przypisy Sztuka świata. Słownik terminów A-K. T. 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 137, . Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 75, .
Bibliografia
Kategoria:Kapelusze