Antoni Stanisław WięckowskiWłaściwa kolejność imion płk. Więckowskiego to Antoni Stanisław, ale używał ich na co dzień w odwrotnej kolejności, ponieważ nie lubił imienia Antoni; por. Tomaszewicz Wincenty, Ze wspomnień lekarza. Warszawa 1965, s. 485 i nast. (ur. 12 czerwca 1882 w Barchowie, zm. 31 grudnia 1942 w Auschwitz-Birkenau) – pułkownik lekarz Wojska Polskiego, polityk, działacz społeczny i niepodległościowy związany z Łodzią.

Życiorys Urodził się 12 czerwca 1882 w Barchowie jako syn Konstantego. W 1905 rozpoczął działalność społeczną, wstępując do Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1914, po wkroczeniu Legionów Polskich do Łodzi, współpracował przy wydawaniu „Łodzianina”, organu prasowego PPS„Łodzianin”, Organ Okręgu Łódzkiego Polskiej Partii Socjalistycznej, nr 1, 16 marca 1919 r.. Od 1915 służył w Legionach jako lekarz adiutant Józefa PiłsudskiegoJerzy Pomianowski, wywiad w „Rzeczpospolitej”, 10 XI 2006, nr 263..

W listopadzie 1918 został komendantem Szpitala Okręgowego w Łodzi. Równocześnie sprawował funkcję naczelnego lekarza VI Okręgu Wojskowego, naczelnego lekarza załogi miasta Łodzi i naczelnego lekarza 28 Pułku Piechoty „Dzieci Łódzkich”. W maju 1919 objął obowiązki komendanta Szpitala Polowego Nr 402 i w następnym miesiącu wyjechał na front. Po zakończeniu wojny z bolszewikami kierował pracą Wydziału Superrewizyjno-Inwalidzkiego w Szefostwie Sanitarnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. W 1921 był jednym z inicjatorów utworzenia Społecznego Polskiego Gimnazjum Męskiego w Łodzi90 lat VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Łodzi. Łódź 2011, s. 13. oraz jednym z założycieli Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela w Łodzi. W czerwcu 1930 został przesunięty w 4 Szpitalu Okręgowym w Łodzi ze stanowiska starszego ordynatora na stanowisko komendanta szpitala. W czerwcu 1934 został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV na stanowisko szefa sanitarnego. 30 listopada 1935 został przeniesiony w stan spoczynku.

W latach 1935–1939 był naczelnym lekarzem Ubezpieczalni Społecznej. Pełnił też funkcję ordynatora w oddziale Szpitala dla Psychicznie i Nerwowo Chorych „Kochanówka”. W 1937 zaczął organizować kluby terenowe, a w 1939 był współzałożycielem Stronnictwa Demokratycznego, którego został prezesem w 1940. W czasie okupacji niemieckiej był redaktorem prasy podziemnej Armii Krajowej. Wiosną 1942 został aresztowany, osadzony na Pawiaku w Warszawie, a następnie wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie został stracony.

Ukończył również studia filozoficzne i był wykładowcą historii starożytnej na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi. Jest autorem monografii pt. Julian Apostata jako administrator i prawodawca (Warszawa, 1930 i 1937).

Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 31 wprost-5-25).

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 5 stycznia 1948) „za wybitne zasługi na polu społeczno-oświatowym”. Order Krzyża Grunwaldu III klasy (pośmiertnie, 11 lipca 1946) „za działalność konspiracyjną w czasie okupacji na terenie całego Kraju”. Krzyż Niepodległości (6 czerwca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi na polu pracy niepodległościowej”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918–1921”) Złoty Krzyż Zasługi (16 marca 1928)M.P. z 1928 r. nr 65, poz. 88 „za zasługi na polu pracy oświatowej”. Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia (1935)

Upamiętnienie Po II wojnie światowej jego imieniem nazwano ulicę Śródmiejską w Łodzi. Ulice jego imienia znajdują się również we Wrocławiu, na Przedmieściu Oławskim, oraz w centrum Szczecina.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

90 lat VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Łodzi. Łódź, 2011.

Linki zewnętrzne Antoni Więckowski – publikacje w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela Kategoria:Działacze społeczni i kulturalni związani z Łodzią Kategoria:Lekarze związani z Łodzią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Oficerowie 28 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1892–1906) Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Przewodniczący konspiracyjnego Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Pułkownicy lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Wojskowi związani z Łodzią Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918