thumb|200px|kaolin
Minerały ilaste (nazwa pochodzi od gr. ilos = błoto) – minerały zbudowane z uwodnionych krzemianów glinu (a także magnezu i żelaza) o charakterystycznej, warstwowej budowie krystalicznej. Jedna z warstw zawiera tetraedry krzemianowe, których centra stanowią otoczone czterema atomami tlenu. Tetraedry te połączone są ze sobą tworząc heksagonalny układ jednostek . Drugą warstwę tworzą oktaedry wodorotlenku glinu, w których otoczone są sześcioma grupami hydroksylowymi. Warstwy łączą się ze sobą w charakterystyczne układy, które decydują o ich właściwościach i stanowią podstawę klasyfikacji minerałów ilastych.
Stanowią główny składnik skał ilastych: iłów, iłowców, łupków ilastych, glin, zwietrzelin oraz gleb. Są bardzo rozpowszechnione i mogą także wchodzić w skład takich skał osadowych jak: margle, mułowce, piaskowce, wapienie.
Do minerałów ilastych zaliczane są minerały:
grupa kaolinitu i serpentynów: kaolinit, nakryt, dickit, haloizyt, metahaloizyt, antygoryt, lizardyt, chryzotyl, garnieryt, nepouit, greenalit, serpentyn grup talku i pirofyllitu: talk, kerolit, pirofyllit montmorillonity: montmorillonit, beidellit, nontronit, saponit grupa miki i hydromikimiki: illity, brammalit, glaukonit, seladonit, muskowit, flogopit, paragonit, lepidolit, folidoid, hydromuskowit, hydrobiotyt, hydroflogopit grupa smektytu grupa chlorytu: kinochlor (Mg), szamozyt (Fe) (oraz jego odmiana turyngit), nimit (Ni), pennantyt (Mn-rich)., wermikulit grupa sepiolitu i pałygorskit imogolit "grupa" allofanu Minerały mieszanopakietowe: rektoryt (dioktaedryczny, mika/montmorillonit, 1:1), tosudyt (dioktaedryczny, chloryt/smektyt, 1:1), korensyt (trioktaedryczny, chloryt/wermikulit lub chloryt/smektyt), hydrobiotyt (biotyt/wermikulit, 1:1), aliettyt (talk/saponit), kulkeit (talk/chloryt, 1:1).
Są to zasadowe krzemiany i glinokrzemiany glinu, magnezu i żelaza; czasami też: potasu, sodu, wapnia, manganu i niklu.
Niektóre tworzą skały np. kaolinit – kaolin, montmorillonit – bentonit.
Krystalizują przeważnie w układzie krystalograficznym jednoskośnym lub trójskośnym. Odznaczają się niewielką twardością (do 2,5 w skali Mohsa).
Występowanie Są produktem przeobrażeń wietrzeniowych zachodzących na lądach i w morzach, oraz procesów hydrotermalnych niskich temperatur.
Zastosowanie Wiele z nich znajduje zastosowanie jako surowce ceramiczne. Są używane do produkcji materiałów izolacyjnych i ogniotrwałych, papieru, gumy, kosmetyków, farmaceutyków, nawozów i barwników. Bywają stosowane w przemyśle elektronicznym, chemicznym, budowlanym, włókienniczym, cukrowniczym, browarnictwie. Służą do filtrowania wody pitnej, stanowią składnik płuczki wiertniczej. Rekultywuje się nimi tereny skażone metalami ciężkimi i produktami ropopochodnymi.
Przypisy
Kategoria:Skały Kategoria:Glinokrzemiany