Joanna Burgundzka (fr. Jeanne de Bourgogne) lub Joanna Kulawa (fr. Jeanne la Boiteuse) (ur. ok. 1293, zm. 12 grudnia 1349) – księżniczka burgundzka, hrabina Maine od 1315, Andegawenii i Valois od 1325 i królowa Francji od 1328 jako pierwsza żona Filipa VI Walezjusza.
Życiorys
Pochodzenie Joanna była córką księcia Burgundii Roberta II i jego żony Agnieszki, królewny francuskiej (najmłodszej córki króla Ludwika IX Świętego). Urodziła się około 1293. Miała 9 rodzeństwa: Jana (zmarłego w dzieciństwie), Hugona V (księcia Burgundii), Oda IV (księcia Burgundii), Ludwika (księcia Achai), Roberta (hrabiego Tonnerre), Małgorzatę (zmarłą w dzieciństwie), Blankę (hrabinę Sabaudii), Marię (hrabinę de Bar) i Małgorzatę (królową Francji i Nawarry).
Małżeństwo z Filipem Walezjuszem 24 marca 1303 Joanna została zaręczona z Filipem Walezjuszem, synem Karola Walezjusza i Małgorzaty Andegaweńskiej. Z uwagi na pokrewieństwo narzeczonych (Joanna była wnuczką króla Ludwika Świętego, Filip był jego prawnukiem) papież Benedykt XI udzielił dyspensy 3 czerwca 1304, którą odnowił 3 lata później jego następca Klemens V.
W lipcu 1313 w Fontainebleau się ślub Filipa i Joanny. Na mocy układu małżeńskiego Joanna otrzymała Courtenay, Chantecoq i Piffonds, które wcześniej należały do zmarłej macochy jej męża, tytularnej cesarzowej Konstantynopola Katarzyny I.
W 1315 jej mąż otrzymał tytuł hrabiego Maine, natomiast po śmierci Karola Walezjusza w 1325 odziedziczył hrabstwa Valois i Andegawenii. W 1328 po wstąpieniu na tron francuski przez Filipa VI została królową. Joanna była kobietą inteligentną i pewną siebie. Zdominowała swojego męża i została regentką, kiedy on wyruszył przeciw Anglikom podczas wojny stuletniej. Przez jednego z kronikarzy zostala nazwana la male royne boiteuse – kulawym królem. Pozostali kronikarze opisują Joannę jako kobietę bezlitosną dla swoich wrogów, ale też jako kobietę wykształconą i miłośniczkę książek: swojemu najstarszemu synowi wysyłała manuskrypty do przeczytania, Jeanowi de Vignay kazała przetłumaczyć na francuski m.in. Miroir historial Vincenta de Beavais i Jeu d'échecs moralisés Jacques’a de Cessolesa.
Jako królowa Francji prowadziła regularną korespondencję z papieżem Klemensem VI; miała ona charakter polityczny jak i osobisty - obejmowała zagadnienia dyplomatyczne związane z wojną stuletnią, projekty małżeństw dynastycznych a także wymianę informacji o stanie zdrowia.
Śmierć Joanna zmarła podczas epidemii czarnej śmierci.
W historiografii można spotkać rozbieżne daty śmierci Joanny, jednak najbardziej wiarygodne świadectwo stanowi korespondencja Klemensa VI, na podstawie której jej śmierć datuje się na 12 grudnia 1349. Papież już 29 grudnia tego samego roku przesłał Filipowi VI kondolencje.
Niecałe 2 miesiące po śmierci Joanny Filip ożenił się z królewną nawarską Blanką z Évreux, która uprzednio była kandydatką na żonę dla ich syna Jana. Dodatkowo Blanka była wnuczką Małgorzaty Burgundzkiej, siostry Joanny.
Potomstwo Joanna i Filip mieli siedmioro dzieci: Jan II Dobry (1319–1364) Maria de Valois (1326–1333) Ludwik de Valois (1328) Ludwik de Valois (1330) Jan de Valois (1333) Filip de Valois (1336–1375), książę Orleanu Joanna de Valois (1337)
Przypisy
Zobacz też Władcy Burgundii
Kategoria:Regenci Francji Kategoria:Dynastia burgundzka Kategoria:Francuskie królowe Kategoria:Urodzeni w 1293 Kategoria:Zmarli na dżumę Kategoria:Zmarli w 1349