Genua (wł. Genova, lig. Zena) – miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim (Morze Śródziemne), u stóp Apeninu Liguryjskiego i Alp Liguryjskich. Stolica i główne miasto regionu administracyjno-historycznego Liguria. Obszar administracyjny ma powierzchnię 243 km² i liczbę ludności 595 025, będąc szóstym co do wielkości miastem Włoch.
jest największym portem morskim we Włoszech i piętnastym w Europie pod względem ilości przeładunku w tonach i drugim portem we Włoszech po porcie w Gioia Tauro, a także szesnastym w Europie pod względem liczby kontenerów.
Nazwa Nazwa miasta wiąże się z „kolano” (i dalej góny „kolano” czy „kolano; (także) zakręt, zakole, zakrzywienie”) i odnosi się do położenia Genui w najbardziej na północ wysuniętym punkcie wybrzeża Morza Liguryjskiego (czyli tam, gdzie linia brzegowa „zakręca”).
Żadne źródła starożytne nie potwierdzają ortografii Janua (Ianua), która była popularna w średniowieczu, a miała na celu uzasadnić przekonanie, jakoby miasto zostało założone przez rzymskiego boga Janusa. Zapisy tego typu pojawiają się dopiero od X wieku i nie mają starszego rodowodu (por. w utworze F. Petrarki Itinerarium breve de Ianua ad Ierusalem z 1358).
Inna legenda także odwołuje się do ortografii Ianua i wiąże nazwę Genui z Janusem, mówiąc, iż tak jak on miasto to ma dwa oblicza: jedno zwrócone ku morzu, drugie ku otaczającym je górom. Legenda powstała najwidoczniej na gruncie bliskich związków między obydwoma miastami już w starożytności (wojny punickie) oraz wierności tradycyjnie okazywanej przez mieszkańców Genui Rzymowi.
Historia
ośrodek Ligurów w 220 roku p.n.e. zdobyte przez Rzymian od 634 we władaniu Longobardów w X wieku republika w okresie XII-XIII wieku druga obok Wenecji handlowa potęga morska w basenie Morza Śródziemnego od 1381 zależność od Wenecji i powolny schyłek 1481 – założenie uniwersytetu w Genui 1797 – Genua zdobyta przez Napoleona i przekształcona w zależną od Francji Republikę Liguryjską w 1805 – przyłączona do Francji 1815 – weszła do Królestwa Sardynii w XIX wieku rozwój przemysłowy w 2004 roku Genua była Europejską Stolicą Kultury w 2006 roku część Genui została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO 14 sierpnia 2018 doszło do katastrofy wiaduktu Morandi, który z przyczyn ulewy i złego stanu technicznego zawalił się.
Klimat Genua leży w strefie klimatu subtropikalnegoJahreszeitenklimate nach Troll und Paffen.Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg., na pograniczu subtropikalnego–wilgotnego i śródziemnomorskiego, z łagodnymi zimami i ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 20 °C w dzień i 13 °C w nocy.
Średnia temperatura najchłodniejszych miesięcy – grudnia, stycznia i lutego wynosi wokół 12 °C w dzień i 6 °C w nocy. Średnia temperatura sześciu miesięcy letnich, od maja do października wynosi 24 °C w dzień i 17 °C w nocyTabelle climatiche 1971-2000 della stazione meteorologica di Genova-Sestri Ponente dall’Atlante Climatico 1971-2000 – Servizio Meteorologico dell’Aeronautica Militare..
+ Średnia dobowa temperatura morza (°C)Genoa average sea temperature – seatemperature.org.StyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRok 13,6 13,1 13,6 15,1 18,7 22,8 24,1 24,3 23,0 20,2 17,9 15,3 18,5
Zabytki i turystyka thumb|Panorama miasta thumb|Latarnia morska z herbem miasta
Via Garibaldi Palazzo Doria-Tursi (pol.: Pałac Doria-Tursi) z XVI wieku, obecnie mieści ratusz i miejskie muzeum sztuki; Palazzo Bianco (pol. Biały Pałac) z XVI wieku, mieszczący galerię obrazów takich włoskich mistrzów jak Caravaggio, Veronese czy Filippino Lippi, jak również mało znanych malarzy genueńskich; Palazzo Rosso (pol. Czerwony Pałac) z XVII wieku cmentarz w Staglieno dom Krzysztofa Kolumba (it.: Casa di Colombo) gotycki ratusz miejski z XIII–XV wieku katedra San Lorenzo (it.: Cattedrale di San Lorenzo) katedra z XII-XIII wieku, przebudowana w XVI wieku latarnia morska (La Lanterna, XII wiek) muzeum malarstwa w dawnym Pałacu Paroti muzeum sztuki orientalnej Museo d’Arte Orientale Edoardo Chiossone (it: Piazza De Ferrari) pałac dożów Genui (it.: Palazzo Ducale) z XVII wieku Plac Zwycięstwa (it: Piazza della Vittoria) Stary Port (it.: Porto Antico) galeon Neptun – replika galeonu wykorzystana w filmie Piraci R. Polańskiego Il Bigo – monumentalna 8-ramienna konstrukcja z windą widokową muzeum morskie (it.: Il Galata – Museo del Mare di Genova) Pałac San Giorgio (it.: Palazzo San Giorgio) z XIII wieku zabytki z okresu rzymskiego akwarium (jedno z największych w Europie) Mury obronne z XII wieku. Bazylika Santa Maria Immacolata kościół Il Santissimo Nome di Maria e degli Angeli Custodi kościół San Marco al Molo kościół Santa Fede Kościół Santa Maria Maddalena Sanktuarium Nostra Signora del Monte w Genui Kościół San Pietro in Banchi
Podział administracyjny Od 2007 roku Gmina Ludność (% całości) Dzielnice Centro-Est 91,402 (15,0%) Pré, Molo, Maddalena, Oregina, Lagaccio, San Nicola, Castelletto, Manin, San Vincenzo, Carignano Centro-Ovest 66,626 (10,9%) Sampierdarena, Campasso, San Teodoro, San Bartolomeo Bassa Val Bisagno 78,791 (12,9%) San Fruttuoso, Marassi, Quezzi Media Val Bisagno 58,742 (9,6%) Staglieno, Sant’Eusebio, San Gottardo, Molassana, Struppa Valpolcevera 62,492 (10,3%) Borzoli, Fegino, Certosa, Rivarolo, Teglia, Begato, Bolzaneto, Morego, San Quirico, Pontedecimo Medio Ponente 61,810 (10,1%) Sestri, Cornigliano, Campi Ponente 63,027 (10,3%) Crevari, Voltri, Palmaro, Prà, Pegli, Multedo Medio Levante 61,759 (10,1%) Foce, Brignole, Albaro, San Martino, San Giuliano, Lido, Puggia Levante 66,155 (10,8%) Sturla, Quarto, Quinto, Nervi, Bavari, San Desiderio, Borgoratti
Gospodarka thumb|Widok na World Trade Center w Genui Genua stanowi południowy róg trójkąta przemysłowego Mediolan-Turyn-Genua, jest jednym z głównych centrów gospodarczych kraju. Wytwarza PKB 15,08 miliarda €, co stanowi 1,3% PKB krajowego. W 2000 roku miasto znalazło się na 5. miejscu w rankingu najsilniejszych ekonomicznie miast we Włoszech. Bank św. Jerzego (), jeden z najstarszych banków na świecie, został założony w Genui w 1407 roku i przyczynił się do świetności gospodarczej miasta od połowy XV wieku. Obecnie wiele czołowych włoskich przedsiębiorstw ma siedzibę w Genui, w tym Ansaldo Energia, Ansaldo STS i Edoardo Raffinerie Garrone.
Transport thumb|Port w Genui W mieście znajduje się 23 czynne stacje kolejowe:
Genova Brignole Genova Bolzaneto
Genova Cornigliano
Genova Nervi Genova Pegli
Genova Piazza Principe Genova Pontedecimo Genova Pra Genova Quarto dei Mille Genova Quinto al Mare Genova Rivarolo Genova Sampierdarena Genova San Biagio Genova Sestri Ponente Aeroporto Genova Sturla Genova Vesima Genova Via di Francia Genova Voltri.
Genua to miasto portowe – brama wyjazdowa dla krajów Afryki Północnej (Maroko, Tunezja) oraz do Hiszpanii, Korsyki, Sardynii, Sycylii i Malty. W porcie znajduje się kilka terminali w zależności od przewoźnika. Najwięcej połączeń oferuje Grandi Navi Veloci.
Sport Miasto jest siedzibą klubów piłkarskich Genoa CFC oraz UC Sampdoria.
Znani Genueńczycy thumb|Katedra San Lorenzo thumb|Panorama portu
żeglarze Krzysztof Kolumb Giovanni Caboto admirał Andrea Doria artyści Leone Battista Alberti muzycy Niccolò Paganini Fabrizio De André Sabrina Salerno zespół Ricchi e Poveri politycy Giuseppe Garibaldi Giuseppe Mazzini inni Benedykt XV – papież Hadrian V – papież Innocenty IV – papież Innocenty VIII – papież
Miasta partnerskie Baltimore, Stany Zjednoczone Boston, Stany Zjednoczone Columbus, Stany Zjednoczone Chios, Grecja Guayaquil, Ekwador Huelva, Hiszpania Marsylia, Francja Odessa, Ukraina Tambow, Rosja Rijeka, Chorwacja
Przypisy
Linki zewnętrzne Genua w fotografii
Kategoria:Miasta w regionie Liguria Kategoria:Miejscowości w prowincji Genua