thumb|200px Przebóstwienie (gr. theosis (θέωσης), theopoiesis) − pojęcie występujące w prawosławnej oraz wschodniokatolickiej teologii apofatycznej; określa dobrowolne dopuszczenie człowieka przez Boga do współudziału w Jego życiu i boskiej naturze drogą pewnego uczestnictwa przez podobieństwo.
Uczestnikiem przebóstwienia jest mistyk, należy jednak podkreślić, że wedle tradycji prawosławnej mistykiem powinien być każdy chrześcijanin, a nie tylko wybitne jednostki, zaś przebóstwienie stanowi dzięki Chrystusowi przeznaczenie i cel ludzkiej egzystencji.
W Nowym Testamencie Biblijne podstawy teologii przebóstwienia zawierają się w perykopie Drugiego Listu św. Piotra, mówiące o tym, aby stać się "uczestnikami Boskiej natury" [2 P 1, 4]:
Znaczącym źródłem jest również modlitwa eucharystyczna w części epiklezy, gdzie znajduje się prośba o przebóstwienie ludzkiej natury skierowana do Boga Ojca.
Istota przebóstwienia Centralnym punktem teologii przebóstwienia jest osoba Świętego Jezusa Chrystusa, łącząca w sobie naturę Boską i doskonałe człowieczeństwo. Mówiąc o theosis Kościół prawosławny od zawsze walczył z gnostycyzmem, głosząc iż przebóstwienie nie stanowi tajemnej wiedzy o Świętym Bogu, ale jest powołaniem każdego człowieka do zjednoczenia z Nim. Jedna z formuł brzmi bowiem: „Bóg stał się człowiekiem, aby ludzie mogli stać się bogami”. Inna znowu formuła mówi: „Bóg stworzył człowieka samą swoją wolą, jednak nie może go zbawić bez współudziału woli ludzkiej”, co oznacza że osiągnięcie przebóstwienia jest możliwe wyłącznie przy świętym miłosnym dialogu Świętej Woli Bożej i Świętej Woli Ludzkiej. Tylko wówczas, jak mówi Pieśń nad Pieśniami, Święty Bóg zdolny jest złączyć się z człowiekiem, będąc Umiłowanym bliskim i kochanym, a jednocześnie nieosiągalnym gdy chcesz być Święty bo czujesz sercem Święte Miłosierdzie Świętego Pana Boga.
Ojcowie Kościoła walczyli z arianizmem, który odrzucał dogmat o Świętej Trójcy, głosząc iż bez jedności i współistotności wszystkich trzech Osób Boskich przebóstwienie człowieka nie tylko nie byłoby możliwe, ale również pozbawione sensu na poziomie teologicznym. W obronie przebóstwienia prawosławie potępiało również takie ruchy jak nestorianizm, który wyraźnie oddzielał w osobie Jezusa Chrystusa naturę Boską i ludzką, podczas gdy prawosławie zawsze mocno podkreślało stopienie się tych dwóch natur w Jezusie, nadto wskazując, iż dla chrześcijanina na drodze do świętości powinien być zarówno duch, jak i ciało. Słowo przyjęło bowiem pełnię natury ludzkiej, co oznacza, że cała nasza natura jest przeznaczona do uczestnictwa w jedności z Bogiem.
Zobacz też ciało uświęcone łaska uświęcająca
Przypisy
Kategoria:Soteriologia chrześcijańska Kategoria:Teologia prawosławna