Arik-den-ili, Arik-din-ili – król Asyrii w latach 1317-1306 p.n.e., syn i następca Enlil-narari, ojciec i poprzednik Adad-nirari I. Wiadomo, iż prowadził prace budowlane przy świątyni boga Szamasza w Aszur.
Imię Akadyjskie imię tego władcy, brzmiące Arik-dēn-iliFabritius K., Arik-dēn-ili, w: Radner K. (red.), The Prosopography ... , s. 131-132. lub też Arik-dīn-iliGrayson A.K., Königslisten ... , s. 127., znaczy „Długotrwały jest osąd boga”. W transliteracji z pisma klinowego zapisywane jest ono zazwyczaj w formie (m)GÍD-DI-DINGIR (w inskrypcjach samego Arik-den-iliinskrypcje A.0.75.2, A.0.75.7 i A.0.75.8; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127., w inskrypcjach jego syna Adad-nirari Inp. inskrypcje A.0.76.1, A.0.76.3 i A.0.76.9; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 128-179. i w kopiach Asyryjskiej listy królów), rzadziej ma-ri-ik-de-en-DINGIR (w inskrypcji Arik-den-ili)inskrypcja A.0.75.1; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127. czy GÍD-de-en-DINGIR (w inskrypcji jego syna Adad-nirari I)inskrypcja A.0.76.25; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 128-179..
Tytulatura Jedyne dwie dobrze zachowane inskrypcje Arik-den-ili nazywają tego władcę odpowiednio „potężnym królem, królem Asyrii” (LUGAL dan-nu LUGAL KUR da-šur) oraz „prawowitym księciem, potężnym królem, królem Asyrii” (NUN ki-nu LUGAL dan-nu LUGAL KUR aš-šur)inskrypcja A.0.75.2; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127..
Pochodzenie i rodzina W swoich własnych inskrypcjach Arik-den-ili przedstawia siebie jako syna Enlil-narari i wnuka Aszur-uballita Inp. inskrypcje A.0.75.1 i A.0.75.7; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127., co potwierdzają informacje znajdujące się w Asyryjskiej liście królówGrayson A.K., Königslisten ... , s. 109-110.. Jego następca, Adad-nirari I, w swych własnych inskrypcjach wielokrotnie nazywa siebie „synem Arik-den-ili” (DUMU GÍD-DI-DINGIR; A GÍD-DI-DINGIR)Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 128-179.. Kopia A (tzw. Nassouhi List) Asyryjskiej listy królów również przedstawia Adad-nirari I jako syna Arik-den-ili, podczas gdy kopia B (tzw. Khorsabad List) i kopia C (tzw. SDAS List) błędnie czynią Adad-nirari I bratem Arik-den-ili.
Panowanie Według Asyryjskiej listy królów Arik-den-ili przejął tron po swym ojcu Enlil-narari, a następnie panował przez 12 lat. Uczeni datują jego rządy na lata 1317-1306 p.n.e.. Dwie dobrze zachowane inskrypcje tego władcy, jedna wyryta na kamiennej tabliczce, a druga na kamiennym cylindrze, przedstawiają go jako budownicznego świątyni boga Szamasza w Aszurinskrypcje A.0.75.1 i A.0.75.2; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127.. Arik-den-ili musiał mieć też w Aszur swój pałac, gdyż w mieście tym znaleziono cegłę z następującą krótką inskrypcją: „(Własnośść) pałacu Arik-den-ili, króla Asyrii, syna Enlil-narari, króla Asyrii, (który był) synem Aszur-uballita, króla Asyrii”inskrypcja A.0.75.7; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127.. Znany jest również fragmentarycznie zachowany tekst zapisany na złamanej glinianej tabliczce, który - w formie kroniki - wydaje się opisywać wyprawy wojenne tego królainskrypcja A.0.75.8; Grayson A.K., Assyrian Rulers ... , s. 120-127.. Przypisy
Bibliografia Grayson A.K., Assyrian Rulers of the Third and Second Millennia BC (to 1115 BC), tom I z serii The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Assyrian Periods (RIMA 1), University of Toronto Press 2002. Grayson A.K., Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s. 86-135. Fabritius K., Arik-dēn-ili, w: Radner K. (red.), The Prosopography of the Neo-Assyrian Empire, t. 1/I (A), 1998, s. 131-132.
Kategoria:Władcy Asyrii