Ranking szachowy, ranking szachowy Elo – metoda obliczania relatywnej siły gry szachistów w punktacji Elo. Nazwa ta pochodzi od nazwiska Arpada Elo, amerykańskiego naukowca pochodzenia węgierskiego, którego prace ukształtowały szachowy system rankingowy oparty na naukowych podstawach.
Najwyższy wynik w historii należy do Magnusa Carlsena, który 1 maja 2014 osiągnął 2882 punkty rankingoweTop lists records: Carlsen, Magnus (NOR).
Opis metody Profesor Arpad Elo był szachistą i aktywnym członkiem Federacji Szachowej Stanów Zjednoczonych (USCF) od chwili jej założenia w 1939 roku. USCF używała opracowanego przez Kennetha Harknessa liczbowego systemu rankingowego, który umożliwiał szachistom śledzenie własnych postępów w porównaniu z osiągnięciami innych szachistów. System Harknessa był prosty, lecz w niektórych okolicznościach dawał wyniki sprzeczne z intuicyjną oceną siły gry poszczególnych szachistów. Na zamówienie USCF profesor Elo opracował nowy system, oparty na regułach stosowanych w statystyce.
Ocena siły gry szachisty jest zadaniem dość trudnym, ponieważ nie istnieją metody nierelatywnej oceny wartości poszczególnych posunięć w partii szachów. Można jedynie porównać poziom gry dwóch szachistów, biorąc pod uwagę wynik partii pomiędzy nimi. Jeśli zawodnik wygrał partię, należy założyć, że w tej partii zagrał na wyższym poziomie niż jego przeciwnik. Jeśli przegrał – na niższym. Remis w partii oznacza, że obaj szachiści grali na tym samym poziomie.
Profesor Elo zaproponował model, w którym zmiana rankingu szachisty jest bezpośrednio zależna od rankingów przeciwników i rezultatów partii z nimi rozegranych. Porównanie przed turniejem rankingu zawodnika i jego przeciwników powinno określić oczekiwany rezultat tego zawodnika. Jeśli w turnieju uzyskał wynik lepszy od oczekiwanego, jego ranking powinien wzrosnąć, jeśli gorszy – zmaleć. Natomiast do wyliczenia jak różnica rankingów przekłada się na oczekiwany wynik Elo zaproponował potraktowanie oczekiwanego wyniku jako zmiennej losowej o rozkładzie normalnym.
USCF wprowadziła w życie system zaproponowany przez profesora Elo w 1960 roku. Dość szybko okazało się, że nowy system rankingowy jest znacznie bardziej precyzyjny od dotychczas stosowanego. W 1970 roku Międzynarodowa Federacja Szachowa (FIDE) wprowadziła system rankingowy oparty na tym samym modelu. W obu systemach nastąpiły pewne zmiany w stosunku do oryginału, skutkiem czego rankingi liczone przez FIDE i USCF dla tych samych szachistów znacznie się różnią. Swoje niezależne systemy rankingowe wprowadziły również inne organizacje, na przykład Stowarzyszenie Zawodowych Szachistów (PCA) czy Internet Chess Club (ICC). Wszystkie te odmiany są oparte na tym samym modelu, lecz różnią się w szczegółach. W związku z tym określenie „ranking Elo szachisty” może niekiedy prowadzić do nieporozumień. Przykładowo amerykański arcymistrz Grigorij Kajdanow w sierpniu 2002 roku miał ranking FIDE 2638 punktów i ranking USCF 2742 punkty (ranking USCF jest średnio o 100 punktów wyższy od rankingu FIDE). W rozgrywkach międzynarodowych powszechnie obowiązującym jest ranking FIDE, dlatego „ranking Elo” bez określenia konkretnej organizacji domyślnie odnosi się do listy rankingowej FIDE.
Profesor Elo szczegółowo opisał swój model w książce The Ratings of Chess Players: Past and Present (Ranking szachistów: przeszłość i teraźniejszość), wydanej w 1978 roku.
Od 1 lipca 2012 listy rankingowe publikowane są w odstępach miesięcznych; również tego dnia ukazały się pierwsze listy dla szachów szybkich i błyskawicznych, a próg wymagany do znalezienia się w rankingu został obniżony do 1000 punktówFirst rapid and blitz rating lists to appear July 1st, 2012FIDE rating distribution.
W grudniu 2013 ranking FIDE posiadało 170 932 osób, co stanowiło 0,0024% całej populacji świata. 72,1% osób posiadających ranking FIDE mieszkało w Europie (najwięcej w Niemczech: 17 499). Średnia wartość rankingu wszystkich osób na liście wynosiła około 1900 punktów (ranking osoby zajmującej miejsce dokładnie w środku listy, czyli mediana, wynosił 1924 punkty). Zawodnicy z rankingiem powyżej 2300 punktów stanowili 5% ogółu, natomiast powyżej 2450 – 1%Michał Paterek: Visual presentation of world chess ratings.
Rekordowe rankingi Świat Rekordowe rankingi szachowe z lat 1970–2021 (z uwzględnieniem listy rankingowej FIDE na dzień 01.03.2022) w przypadku równej punktacji rankingowej o wyższym miejscu decyduje wcześniejsza lista rankingowa
Mężczyźni i kobiety thumb|Magnus Carlsen MiejsceRankingImię i nazwiskoDataData publikacji listy rankingowejPaństwo128822014.05.01228511999.07.01328442014.10.01428302014.03.01528222017.02.01628172011.03.01728132006.07.01828112013.05.01928102014.12.01102804Alireza Firuzdża2021.12.011128152015.03.011127982015.10.011227932012.11.011327882008.07.011427882011.07.011527872007.10.011627851972.07.011727801994.07.011827772013.11.011927752013.08.012027752015.02.012127692013.05.012227682014.05.012327642011.07.012427632005.04.012527632013.07.012627612010.09.012727612012.01.012827612013.09.012927602021.12.012927602009.01.01302756Wang Yue2010.11.013127552008.01.01322755Ding Liren2015.02.01332752Wang Hao2013.01.013427512009.01.013527492013.11.013627472014.03.013727452015.03.013827502017.01.013927442015.04.014027392003.10.014127372013.12.014227372014.12.014327352005.07.014427352012.01.014527342012.08.014627342012.09.014727322010.07.014827312015.04.01492730Li Chao2014.12.015027262011.07.015127262011.09.015227252009.09.015327252013.03.01542724Ni Hua2009.04.015527242011.07.01562724Yu Yangyi2015.01.015727232014.01.01582722Bu Xiangzhi2014.09.015927202012.05.016027202012.07.016127202012.12.016227202014.10.016327182010.09.01642717Lê Quang Liêm2011.09.016527172012.10.016627151995.01.016727142001.10.016827142014.03.016927132006.07.017027132008.01.017127132012.07.017227122004.04.017327122015.03.017427112011.07.017527101997.07.017627102009.07.017727102014.10.017827082011.03.017927072005.10.018027072012.05.018127062004.01.018227062011.09.018327062013.11.01842706Wei Yi2015.03.018527051980.01.018627052008.07.018727052012.03.018827042012.01.018927032012.01.019027022000.07.019127022001.07.019227022001.10.019327022003.07.019427022014.06.019527012010.07.019627002010.07.019727002015.01.01
Kobiety thumb|Judit Polgár MiejsceRankingImię i nazwiskoDataPaństwo127352005.07.0122686Hou Yifan2015.03.01326232009.07.01426062012.07.0152582Ju Wenjun2014.10.01625812010.11.0172579Zhao Xue2013.09.01825772005.01.01925762010.11.01102574Xie Jun2008.01.011125702014.10.011225601988.01.011325601998.07.011425602003.01.011525572012.01.011625502008.10.01172548Zhu Chen2008.01.011825432014.09.011925402014.09.012025372011.05.012125372013.03.012225342015.04.012325312013.06.012425302014.08.012525282014.10.012625212011.07.012725201997.07.01282517Xu Yuhua2006.04.01292512Wang Lei2001.10.01302511Hoàng Thanh Trang2013.11.01312510Tan Zhongyi2013.11.013225082014.07.013325072001.07.01342506Wang Pin2000.10.013525062009.07.013625051998.07.013725052008.04.013825032010.01.01392503Ruan Lufei2014.01.014025022004.01.014125022007.07.014225022013.10.01432501Qin Kanying2000.07.014425012003.01.014525002010.03.01
Polska Rekordowe rankingi szachowe Polaków z lat 1970–2024 (z uwzględnieniem listy rankingowej FIDE na dzień 01.09.2024)
w przypadku równej punktacji rankingowej o wyższym miejscu decyduje wcześniejsza lista rankingowa
Uwaga: przykładowy zapis 2020-01 oznacza listę na dzień 1 stycznia 2020. Mężczyźni i kobietyRanking - Szachy w Polsce (szachypolskie.pl) thumb|Radosław Wojtaszek MiejsceRanking Mężczyźni Data1 2760 Jan-Krzysztof Duda 2021-122 2750 Radosław Wojtaszek 2017-013 2702 Michał Krasenkow (POL od 1996) 2000-074 2685 Kacper Piorun 2016-075 2677 Mateusz Bartel 2012-056 2669 Dariusz Świercz 2018-087 2663 Bartosz Soćko 2014-028 2659 Grzegorz Gajewski 2014-079 2655 Kamil Mitoń 2007-0110 2653 Bartłomiej Macieja 2004-0111 2652 Robert Kempiński 2015-0412 2636 Wojciech Moranda 2022-0613 2635 Jacek Tomczak 2019-0314 2632 Tomasz Markowski 2009-0915 2625 Aleksander Miśta 2014-0916 2625 Kamil Dragun 2017-0817 2614 Rafał Antoniewski 2010-0718 2610 Marcin Dziuba 2013-0419 2595 Aleksander Wojtkiewicz (POL 1988–2002) 1998-0720 2594 Daniel Sadzikowski 2017-0821 2593 Szymon Gumularz 2024-0522 2586 Paweł Teclaf 2023-0823 2585 Grzegorz Nasuta 2023-1024 2581 Piotr Bobras 2008-0125 2580 Łukasz Cyborowski 2007-0126 2580 Bartłomiej Heberla 2017-0427 2577 Paweł Czarnota 2017-0828 2576 Krzysztof Jakubowski 2016-0329 2575 Paweł Jaracz 2011-0530 2571 Michał Olszewski 2015-0431 2565 Artur Jakubiec 2004-0732 2561 Marcin Tazbir 2013-0633 2559 Radosław Jedynak 2006-1034 2557 Jacek Gdański 2000-0735 2554 Krzysztof Bulski 2012-0736 2552 Igor Janik 2023-0437 2549 Tomasz Warakomski 2024-0238 2548 Marcel Kanarek 2016-0739 2546 Paweł Blehm 2002-0440 2544 Jacek Stopa 2015-0341 2542 Marcin Krzyżanowski 2023-0142 2540 Marcin Kamiński 1997-0143 2532 Jan Klimkowski 2024-0344 2530 Robert Kuczyński 1993-0145 2525 Mirosław Grabarczyk 1996-0746 2524 Michał Matuszewski 2019-10472520Klaudiusz Urban2004-10482520Zbigniew Pakleza2015-06492515Maciej Klekowski2020-01502514Jakub Kosakowski2024-09512512Łukasz Jarmuła2018-07522512Oskar Wieczorek 2023-05532511Kacper Drozdowski2017-01542510Jakub Czakon2007-10552509Miłosz Szpar2024-05562508Arkadiusz Leniart2019-12572505Włodzimierz Schmidt1978-01582505Monika Soćko2008-04592505Alina Kaszlińska (POL od 2022)2022-06602501Marek Matlak2003-07612501Marcin Szeląg2013-05
Kobiety thumb|Monika Soćko MiejsceRanking Kobiety Data1 2505 Monika Soćko 2008-042 2505 Alina Kaszlińska (POL od 2022) 2022-063 2465 Iweta Rajlich 2009-094 2449 Jolanta Zawadzka 2017-045 2445 Joanna Dworakowska 2002-046 2431 Karina Szczepkowska 2019-037 2430 Marta Zielińska 2002-108 2429 Oliwia Kiołbasa 2023-049 2420 Joanna Majdan-Gajewska 2013-1110 2415 Agnieszka Brustman 1997-0111 2415 Klaudia Kulon 2024-0812 2411 Aleksandra Malcewska (POL od 2022) 2021-1013 2399 Julia Antolak 2022-0614 2393 Maria Malicka 2022-0715 2381 Beata Kądziołka 2006-0116 2379 Marta Bartel 2014-0917 2375 Alicja Śliwicka 2024-0618 2365 Anna Warakomska 2016-1019 2357 Joanna Worek 2015-12202342Barbara Jaracz2003-04212334Anna Kubicka2024-06222333Anna Kantane2016-07232330Krystyna Dąbrowska1998-01242325Mariola Woźniak2016-10252325Martyna Starosta2024-08262321Patrycja Waszczuk2020-04272319Katarzyna Toma2014-10282315Grażyna Szmacińska1987-01292315Michalina Rudzińska2022-06302310Hanna Ereńska-Barlo1992-07312310Ewa Harazińska2015-12322309Monika Krupa2006-10332305Agnieszka Matras-Clement2012-01342303Aleksandra Lach2024-07
Przed 1970 rokiem Poniżej hipotetyczne rankingi obliczone za wyniki uzyskane przed 1970 rokiem: