Andrzej Stanisław Kowalczyk (ur. 17 lutego 1957 w Warszawie) – polski historyk literatury, eseista, edytor, profesor.
Życiorys Syn Feliksa Kowalczyka (podpułkownika Wojska Polskiego) i Alicji z d. Walasik (ekonomistki). Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego im. Jędrzeja Śniadeckiego w Warszawie, studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim (magisterium w 1980), gdzie prowadzi wykłady. Kierował Zakładem Metodyki Literatury i Teorii Lektury UW. Wykładał również w Slavisch Seminarium Universiteit van Amsterdam (zajęcia z historii literatury polskiej). Wykładał w Zakładzie Literatury XX i XXI wieku (Instytut Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego), którego przez kilka lat był kierownikiem. Obecnie kieruje Działem Rękopisów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.
Jest edytorem twórczości eseistycznej i epistolograficznej Jerzego Giedroycia, Witolda Gombrowicza, Bolesława Micińskiego, Krystyny Marek, Ireny Vincenz, Stanisława Vincenza, Jerzego Stempowskiego, Hélène Zamoyskiej i Augusta Zamoyskiego.
Publikował m.in. w „Res Publice Nowej” i „Zeszytach Literackich”.
W 2015 jego dwutomowa książka pt. Wena do polityki. O Giedroyciu i Mieroszewskim została wyróżniona Nagrodą Jerzego Giedroycia Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (2015) oraz nominowana do Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego.
Jest członkiem rady programowej Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie.
Mieszka w Warszawie.
Twórczość (wybór) Kryzys świadomości europejskiej w eseistyce polskiej lat 1945–1977 (Vincenz – Stempowski – Miłosz) (LNB 1990) Sawinkow (LNB 1992, ) Nieśpieszny przechodzień i paradoksy: rzecz o Jerzym Stempowskim (Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej 1997, ) Pan Petlura? (Open 1998, ; Nagroda Fundacji Kultury 1998, nominacja do Nagrody „Nike” 1999; wydanie węgierskie: Petljura úr?; Budapest: Osiris 2000, ) Giedroyc i „Kultura” (seria: „A to Polska właśnie”; Wydawnictwo Dolnośląskie 1999, ) Wiek ukraińsko-polski: rozmowy z Bohdanem Osadczukiem (wespół z Basilem Kerskim, współpraca Krzysztof Zastawny; Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2001, ; wydanie uzupełnione pt. Polska i Ukraina. Rozmowy z Bohdanem Osadczukiem; Wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej 2008) Miejskie: Amsterdam, Paryż I, Paryż II, Berno I, Berno II, Warszawa, Londyn (Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2003, ) Pisarz na emigracji. Mitologie. Style. Strategie przetrwania (wespół z Hanną Gosk; Elipsa 2005, ) Od Bukaresztu do Lafitów. Jerzego Giedroycia rzeczpospolita epistolarna (seria: „Ornamenty historii”; Fundacja Pogranicze, Sejny 2006, ) Wena do polityki. O Giedroyciu i Mieroszewskim (t. I-II) (Towarzystwo „Więź”, Warszawa 2014, ) Pessoa lizboński, Austeria, Kraków 2020 Felice, Milena, Dora, Towarzystwo „Więź”, Warszawa 2021 Toledo i inne przygody w Kastylii, Biblioteka „Więzi”, Warszawa 2021 Ballada o Alfredzie Łaszowskim, Austeria, Kraków 2022 Do Palermo. Zapiski z podróży, Austeria, Kraków 2023 Ataman Petlura, Austeria, Kraków 2023 Keramejkos. Powieść ateńska, Austeria, Kraków 2024 Etranżer. Stanisław Stempowski w świetle swoich Pamiętników, Austeria, Kraków 2024
Opracowania Jerzy Stempowski, Ziemia berneńska (przekł. z jęz. fr. i posłowie; Czytelnik 1990, ) Jerzy Stempowski, Listy do Jerzego Giedroycia (wybór i opracowanie; LNB 1991, ) Jerzy Giedroyc, Witold Gombrowicz, Listy 1950-1969 (opracowanie i wstęp; seria: Archiwum „Kultury”, t. 1; Czytelnik 1993, wyd. 2 rozszerzone: 2006, ) Jerzy Stempowski, W dolinie Dniestru i inne eseje ukraińskie; Listy o Ukrainie (wybór, opracowanie i posłowie; LNB 1993, ) Bolesław Miciński, Jerzy Stempowski, Listy (oprac. wespół z Anną Micińską i Jarosławem Klejnockim; wprowadzenie Halina Micińska-Kenarowa, Konstanty Régamey; LNB 1995, ) Stanisław Vincenz, Eseje i szkice zebrane T. 1 (wybór i wstęp Andrzej Vincenz; przygotowali do druku Marek Klecel i Andrzej Stanisław Kowalczyk; Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, „Wirydarz” 1997, [t.1]) Jerzy Giedroyc, Jerzy Stempowski, Listy 1946-1969 (opracowanie i wstęp; seria: Archiwum „Kultury” t. 5 [cz. 1-2]; Czytelnik 1998, ) Bohdan Osadczuk, Ukraina, Polska, świat: wybór reportaży i artykułów (wybór i przedmowa; wstęp Jerzy Giedroyc, Czesław Miłosz; Pogranicze 2000, , ) Jerzy Stempowski, Listy (autor posłowia; słowo wstępne Jan Kott, Wojciech Karpiński, wybór i red. Barbara Toruńczyk; Fundacja „Zeszytów Literackich” 2000, ) Jerzy Stempowski, Od Berdyczowa do Lafitów (wybór, oprac. i przedmowa; Czarne 2001, ) Andrzej Bobkowski, Przysiągłem sobie, że jeśli umrę, to nie w tłumie...: korespondencja z Anielą Mieczysławską 1951-1961 (opracowanie, wstęp i przypisy; Ruta 2003, , ) Realiści z wyobraźnią. Kultura 1976-2000. Wybór tekstów (antologia tekstów z paryskiej „Kultury”); wespół z Basilem Kerskim; Wyd. UMCS 2007, ) Jerzy Giedroyc, August Zamoyski, Hélène Zamoyska, Listy 1956-1970, oprac. naukowe Agnieszka Papieska, Andrzej Stanisław Kowalczyk, Łódź-Paryż-Warszawa 2024 Laficka szkoła eseju, tom pierwszy 1947-1959, wybór, wstęp i oprac. Andrzej Stanisław Kowalczyk, Lublin - Paryż 2024 Laficka szkoła eseju, tom drugi 1959-2000, wybór, wstęp i oprac. Andrzej Stanisław Kowalczyk, Lublin - Paryż 2025
Przypisy
Linki zewnętrzne
Andrzej Stanisław Kowalczyk – „Książki zbójeckie, kamienie Wenecji. O polskim eseju” Andrzej Stanisław Kowalczyk o Jerzym Stempowskim; Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Warszawa, 5 grudnia 2012
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Urodzeni w 1957