Kultury paleolitu W paleolicie pojawił się człowiek zdolny wytwarzać narzędzia, a te stopniowo dały mu coraz większą przewagę nad zwierzętami. Narzędzia były początkowo bardzo prymitywne i nieobrobione, z czasem coraz mniej przypominały przypadkowo znaleziony kamień, a coraz bardziej pieczołowicie obrobiony sprzęt użytkowy.
Kultury paleolityczne nazwane są zazwyczaj od miejsca odkrycia pierwszych narzędzi danego typu. W zależności od kształtu i stopnia obróbki wyróżnia się cztery główne typy kamiennych narzędzi, którymi posługiwały się różne kultury paleolityczne.
Paleolit dolny kultura Olduvai narzędzia nieobrobione, tzw. narzędzia otoczakowe i rozłupce kultura aszelska narzędzia wytworzone metodą odłupkową, tzw. odłupki kompleks z narzędziami mikroodłupkowymi narzędzia wykonywane z małych otoczaków tzw. mikro-choppery i mikro-chopping-tools kultura klaktońska narzędzia wytworzone w drodze obróbki odłupków (ostrza, rylce)
Paleolit środkowy kompleks lewaluaski kultura tejacka kultura mustierska kultura prądnicka kultura mikocka
Paleolit górny kultury ostrzy liściowatych kultura Ranis-Mauern kultura jerzmanowicka kultura szelecka kultura strielecka kultura solutrejska kultury oryniackie kultura oryniacka kultura Krems kultura circejska kultura olszewska kultura gorodcowska kultura brynzjeńska kultura badegulska kultura baradosteńska kultury graweckie kultura szatelperońska kultura ulucka kultura sebilska kultura zwierzyniecka kultura arenieńska kultura pawlowska kultura willendorfska kultura mołodowska kultura lipska kultura sagwarska kultura dniepro-desneńskie kultura miezyńska kultura jelisiejewiczańska kultura zarzyjska kultura zamiatnińska kultura kebaryjska kultura ballańska kultura kostienkowska kultura kamiennobałecka kultury ostrzy trzoneczkowatych kultury ostrzy tylcowych kompleks Federmesser kultura Bromme-Lyngby kultura ahrensburska kultura świderska kultura aterska kultura ahmarska kultura angarska
Paleolit późny kultura magdaleńska kultury z tylczakami łukowymi kultura kamiennobałecka kultura kreswelsko-hamburska kultura muszabieńska kultura qadańska kultura isnańska kultura iberomauruzyjska kultury z liściakami kultura eburrańska kultura afontowska kultura kokoniewska kultura diuktajska kultura selemdżańska
Pod koniec epoki kamiennej człowiek żył w niewielkich gromadach łowieckich, mieszkał w jaskiniach lub własnoręcznie wytworzonych pomieszczeniach typu ziemianek i szałasów. Oddawał cześć duchom zwierząt, również tych przez siebie zabitych, odprawiał obrzędy magiczne i pogrzebowe, malował sceny łowieckie na ścianach jaskiń, i rzeźbił w kości, rogu i kamieniu. W Europie żyły dwa gatunki (nie mylić z podgatunkiem) rodzaju Homo:
Homo sapiens Homo neanderthalensis (czasem uznawany za podgatunek homo sapiens).
Zobacz też sztuka prehistoryczna kultury epoki brązu
Bibliografia Brézillon Michell, Encyklopedia kultur pradziejowych, WAiF, Warszawa 1981. Clark Desmont J., Prahistoria Afryki, PWN, Warszawa 1978.