Austrobaileyaceae – monotypowa rodzina roślin z jednym rodzajem Austrobaileya i jednym gatunkiem – A. scandens (niegdyś wyróżniano także A. maculata, ale współcześnie nazwa ta jest synonimem A. scandens). Są to liany występujące w północno-wschodniej części stanu Queensland w Australii w lasach deszczowych na rzędnych do 1100 m n.p.m. Roślina ta nie ma znanego zastosowania ekonomicznego. Kwiaty wydzielają woń psującej się ryby wabiąc w ten sposób muchówki dokonujące zapylenia.
Nazwa Austrobaileya utworzona została z dwóch słów – łacińskiego australis oznaczającego południowy i od nazwiska dwóch botaników: brytyjsko-australijskiego Fredericka Mansona Baileya i amerykańskiego Irvinga Widmera Baileya.
Morfologia thumb|Owoce Austrobaileya scandens thumb|Liście Austrobaileya scandens Pokrój Zimozielone pnącze osiągające kilkanaście metrów długości. Główny, drewniejący pęd luźno się wije, natomiast wyrastające z niego boczne, ulistnione pędy rosną prosto. Liście Naprzeciwległe, pojedyncze, zimozielone, skórzaste, ogonkowe (ogonek krótki, tęgi i wygięty), całobrzegie, użyłkowane pierzasto. Przylistki drobne, odpadające lub według innych autorów ich brak. W blaszkach znajdują się kulistawe gruczoły z olejkami eterycznymi. Kwiaty Pojedyncze w kątach liści lub wyrastające szczytowo. Duże – o średnicy ok. 5 cm, zwisające, szeroko rozpostartych listków okwiatu jest zwykle ok. 12 (od 9 do 14 lub do 24. Zewnętrzne listki okwiatu są okazałe, zielonkawe i rozpostarte, bliższe wnętrza mają coraz mniejsze rozmiary i są wzniesione, barwy kremowej z ciemnoczerwonymi lub ciemnopurpurowymi plamami. Pręcików płodnych o spłaszczonych nitkach jest 6–11, bliżej wnętrza kwiatu znajduje się poza tym 9–16 prątniczków. Słupkowie górne, składa się z ok. 9 (od 6 do 13) wolnych owocolistków o długości ok. 6 mm, ułożonych spiralnie. Każdy owocolistek zwieńczony jest dwudzielną szyjką o zbiegających, brodawkowatych znamionach. Wewnątrz każdego z owocolistków znajduje się 6–8, rzadko do 10 lub 8–14 zalążków. Zalążki okazałe, anatropowe (odwrócone), ułożone naprzemiennie w dwóch równoległych szeregach na powierzchni doosiowej zalążni. Owoce Mięsiste, elipsoidalne lub gruszkowatego kształtu jagody o długości 5–7 cm i barwie żółtopomarańczowej. Zawierają okazałe, białawe nasiona podobne do nasion kasztanów (ze skórzastą łupiną). Zarodek w nich jest bardzo drobny, za to obfite jest bielmo.
Systematyka Rodzina wyewoluowała ponad 100 milionów lat temu, ale dotąd nie jest znana z materiału kopalnego. Pyłek tych roślin jest jednak bardzo podobny do tego, który z wczesnej kredy opisany został jako Clavatipollenites.
Rośliny te początkowo (C.T. White 1933) były zaliczane do magnoliowców Magnoliales i tak też klasyfikowane były jeszcze w systemie Cronquista (1981). John Hutchinson w 1973 zaliczył Austrobaileyaceae do wawrzynowców Laurales, uznając za blisko spokrewnione z poleńcowatymi Monimiaceae. W systemie Thorne’a z 1996 pośredni charakter Austrobaileyaceae między Magnoliales i Laurales spowodował zaliczenie obu tych grup do jednego rzędu. W rewizji systemu z 1999 Robert Thorne umieścił jednak Austrobaileyaceae obok poleńcowatych i zieleńcowatych w podrzędzie Chloranthineae, który w 2003 roku podniósł do rangi rzędu. W systemie Dahlgrena rodzina ta zaliczona została do Annonales – pierwszego rzędu w obrębie Magnolianae, a w systemie Takhtajana w podobnym kontekście podniesiona została do rangi własnego rzędu Austrobaileyales. W systemie APG I (1998) i APG II (2003) rodzina była łączona w jedną nieformalną grupę wraz z Trimeniaceae, Schisandraceae i Illiciaceae, która od systemu APG III (2009) wyróżniana jest w randze rzędu (Illiciaceae nie są wyróżniane w randze odrębnej rodziny – rodzaj badian Illicium włączony został do Schisandraceae)Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121..
Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system System APG IV z 2016)
Przypisy
*