Kiur (Cm, ) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od nazwiska Marii Skłodowskiej-Curie i Pierre’a Curie. Pierwiastek został odkryty w 1944 roku przez Glenna Theodore’a Seaborga.

Właściwości

aktywny chemicznie (jego aktywność jest najbardziej podobna do aktywności manganu) rozkłada wodę jest radioaktywny występuje zazwyczaj na III stopniu utlenienia, rzadziej na IV stopniu wykazuje duże powinowactwo do tlenu w kwasie azotowym pasywuje z wytworzeniem tworzy rozpuszczalne azotany, azotyny, siarczany, siarczyny, chlorki, bromki oraz nierozpuszczalne węglany, krzemiany, fosforany

Występowanie Z powodu dosyć krótkiego okresu połowicznego rozpadu najstabilniejszego izotopu kiuru T1/2 = 15,6 mln lat (w porównaniu do wieku Ziemi 4,5 mld lat), kiur nie występuje w środowisku naturalnym. Pewne ilości kiuru mogą być znalezione na obszarze testów broni jądrowej.

Powstawanie Kiur powstaje w wyniku bombardowania cząstkami α ().

Zastosowanie Kiur-244 jest dostępny w znaczących ilościach jako odpad z reaktorów jądrowych. Był brany pod uwagę jako źródło energii w radioizotopowych generatorach termoelektrycznych (RTG) w sondach kosmicznych. Izotop ma czas połowicznego rozpadu ok. 18 lat, co pozwala na wykorzystanie go w długoterminowych misjach kosmicznych, ponadto ma 5 razy większą gęstość mocy niż . Badania nad takim zastosowaniem prowadzone były od lat 70. Ze względu jednak na wyższą emisję promieniowania gamma i neutronowego wymaga cięższych osłon i ostatecznie nie wszedł do użycia. Rozważane jest jednak wykorzystanie go jako wysokoenergetycznego dodatku do paliw dla RTG opartych na izotopach długo żyjących, jak . Izotop ma bardzo dużą gęstość mocy. Jego czas połowicznego rozpadu wynoszący 162 dni jest akceptowalny dla krótkich misji, np. księżycowych, i został on wybrany jako źródło energii w misji Surveyor. W tym celu opracowane zostały dwa RTG: SNAP-11 i SNAP-13. Ostatecznie jednak zrezygnowano z wykorzystania izotopów promieniotwórczych w tym programie.

Z kiuru otrzymuje się izotop plutonu używany między innymi jako źródło energii dla świecących boi morskich, automatycznych stacji meteorologicznych, a także do ogrzewania skafandrów nurków i kosmonautów.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Pierwiastki radioaktywne Kategoria:Maria Skłodowska-Curie