thumb|Powstaniec w hełmie wz. 31 z grupy szturmowej batalionu „Ruczaj” uzbrojony w miotacz ognia typu K przed akcją na małą „PAST-ę” thumb|Żołnierze batalionu po zdobyciu „PAST-y” thumb|Głaz z tablicą pamiątkową na skwerze przy ul. Mokotowskiej Batalion „Ruczaj” – batalion Armii Krajowej utworzony w czasie powstania warszawskiego. Powstał na bazie VII Zgrupowania 2 Rejonu Obwodu I Śródmieście. Walczył w składzie „Podobwodu Śródmieście Południe” dowodzonego przez ppłk. „Sławbora” (Jana Szczurka-Cergowskiego).
Rejon walk batalionu „Ruczaj” to: Mokotowska – Piusa XI (dziś Piękna) – Chopina – Koszykowa – Marszałkowska. Jego oddziały zdobyły 23 sierpnia nad ranem budynek centrali telefonicznej – tzw. małą PAST-ę przy ul. Piusa XI 19h.
Liczył ponad 1500 żołnierzy, w walkach stracił 250. W jego szeregach walczyli m.in. Samuel Willenberg, Stefan Nowaczek i Jerzy Parzyński.
Struktura VII Zgrupowania 1 sierpnia 1944 Dowódca – rtm. Czesław Grudziński „Ruczaj”; Zastępca – por. Stanisław Ornoch „Babicz”; Adiutant – por. kaw. Jerzy Henryk Ostrzycki „Łańcuch”; Lekarz – kpr. pchor. lek. med. Jan Karol Kostrzewski „Kozioł”.
1 Kompania – dowódca ppor. Karol Gomułko „Long”; Pluton 137 – dowódca ppor. rez. piech. Wincenty Olszewski „Pomruk”; Pluton 138 – dowódca kpr. pchor. Zbigniew Domański „Grom”; Pluton 139 – dowódca kpr. pchor. Władysław Majdaks „Błyskawica”.
2 Kompania – kpt. rez. lek. lek. med. Tadeusz Bartoszek „Cegielski”; Pluton 125 – ppor. Sławomir Malczewski „Sławek”; Pluton 126 – ppor. Konstanty Jabłoński „Jasieńczyk”; Pluton 127 – plut. pchor. „Siwy” NN.
3 Kompania – dowódca ppor. rez. Adam Jaworski „Jastrząb”, zastępca – plut. pchor. Stanisław Brażewicz-Dosiółko „Szczyt”; Pluton 135 – plut. pchor. Tadeusz Rackiewicz „Bicz”; Pluton 136 – ppor. rez. piech. Mieczysław Ćwikowski „Zbigniew”; Pluton – por. Aleksy Makowelski „Kruka”; Pluton – ppor. rez. piech. Władysław Jarczewski „Nałęcz”.
4 Kompania – dowódca ppor. NN „Rybak”; (kompania nie stawiła się 1 sierpnia); Pluton 181 – NN Pluton 182 – NN Pluton 183 – NN
Taktycznie zgrupowaniu podporządkowano: I Dywizjon „Jeleń” 7 pułku ułanów lubelskich AK – dowódca rtm. Lech Głuchowski „Jeżycki”.
Upamiętnienie
Przy ulicy Mokotowskiej, pomiędzy ulicami Chopina i Piękną, znajduje się skwer Batalionu AK „Ruczaj” z kamieniem pamiątkowym. Nazwa skweru została nadana w styczniu 1993.
Przypisy
Bibliografia Matusak P. (red.), Powstanie warszawskie 1944. Wybór dokumentów, T. 2, cz. I, Warszawa 2001, .
Kategoria:Bataliony Armii Krajowej Kategoria:Oddziały powstania warszawskiego Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1944