İznik (, ) – miasto w północno-zachodniej Turcji, w ilu Bursa, na północno-zachodnim krańcu półwyspu Azja Mniejsza. W starożytności i średniowieczu Nicea w Bitynii.
Odbyły się w nim dwa sobory (w roku 325 i 787). Po opanowaniu Konstantynopola przez krzyżowców i utworzeniu na ziemiach bizantyńskich Cesarstwa Łacińskiego w roku 1204, Nicea stała się stolicą Cesarstwa Nicejskiego i ośrodkiem odrodzenia Cesarstwa Bizantyńskiego. Miasto zostało zdobyte przez Turków w roku 1331 i wcielone do Imperium Osmańskiego.
Miasto leży w kotlinie, na wschodnim wybrzeżu dużego jeziora İznik Gölü, przepływa przez nie ciek Kiran. W bezpośrednim podłożu są rzeczne lub jeziorne piaski, żwiry i iły wieku neogeńskiego i czwartorzędowego. Położone jest w strefie dużej aktywności tektonicznej, tuż koło dużego uskoku, w związku z czym trzęsienia ziemi są tu liczne i kilkakrotnie w dziejach niszczyły miasto.
Historia Najstarsze ślady stałego osadnictwa datują się na początek V tysiąclecie p.n.e. Z zapisów historycznych najstarsze wzmianki o osadzie pochodzą z przełomu VI i V wieku p.n.e. Ok. 320 r. p.n.e. założono tu miasto z inicjatywy Antygona I, w 301 r. p.n.e. otrzymało ono nazwę Nicea. W drugiej połowie, wraz z całą Bitynią weszła w skład państwa rzymskiego.
W 325 roku cesarz rzymski Konstantyn I Wielki zwołał do Nicei wielki zjazd ponad 300 biskupów. Ustalono wówczas powszechne do dzisiaj nicejskie wyznanie wiary. Sobór nicejski II odbył się w 787 i dotyczył spraw dyscyplinarnych.
Podczas I wyprawy krzyżowej (1096–1099) Nicea była pierwszą większą twierdzą zdobytą przez krzyżowców (19 czerwca 1097). Jak opisywał jeden z uczestników I krucjaty Albert z Akwizgranu: Mury Nicei miały ponad 5 km długości, około 10 metrów wysokości i więcej niż 100 baszt.
Po opanowaniu Konstantynopola przez krzyżowców i utworzeniu na ziemiach bizantyńskich Cesarstwa Łacińskiego w roku 1204, Nicea stała się stolicą Cesarstwa Nicejskiego i ośrodkiem odrodzenia Cesarstwa Bizantyńskiego. Miasto zostało zdobyte przez Turków w roku 1331 i wcielone do Imperium Osmańskiego.
Miasto było poważnie niszczone przez trzęsienia ziemi w latach 123, 362/363, 368 i w VI w. n.e., jednak za każdym razem zostawało odbudowane.
Ceramika z İzniku thumb|left|125px|Ceramika z İzniku W XV wieku sułtan Mehmed I sprowadził do Nicei mistrzów ceramiki z Persji, dając początek rozwoju produkcji ceramiki w mieście. Szczyt rozwoju przypadł na XVI wiek, kiedy pracowało tu ponad 300 pieców, w których wypalane były najpiękniejsze wyroby ceramiczne w całym Imperium Osmańskim – ceramika z Izniku. Ostatnie wielkie zamówienie – 21 043 płytek w 50 różnych wzorach – wykonane było w 1609 roku dla potrzeb ozdobienia Błękitnego Meczetu w Stambule.
Zabytki dobrze zachowany rzymski teatr z końca II w. n.e. obliczony na ok. 10 tys. widzów, w okresie chrześcijańskim przebudowany na kościół. odkryte w 2014 ruiny największej znanej w mieście chrześcijańskiej bazyliki Hagios Neophytos (św. Neofita), ulokowane poza murem miejskim, zostały w późniejszym czasie zatopione przez wody jeziora İznik i znajdują się współcześnie na dnie akwenu. miejskie mury obronne, zapoczątkowane w IV w. p.n.e., powiększone u schyłku I w. n.e., za czasów rzymskich i bizantyjskich wielokrotnie przebudowywane. Zachowały się pozostałości tych fortyfikacji długości ponad 4400 m i wysokości do 13 m, w tym ponad 80 baszt i budynków bramnych (4 główne bramy). pozostałości rzymskiego akweduktu w pobliżu miasta dwa rzymskie mosty
Zobacz też Oblężenie Nicei 1097 Nikomedia
Przypisy
Kategoria:Miasta w Turcji Kategoria:Bitynia (prowincja rzymska) Kategoria:Miejscowości w prowincji Bursa