thumb|Orientacyjna mapa rozmieszczenia plemion Europy Wschodniej w średniowieczu, Bużanie identyfikowani z Dulebami Bużanie – plemię słowiańskie zamieszkujące Wołyń i ziemię nad Bugiem, którego przynależność do Słowian zachodnich lub wschodnich pozostaje w nauce przedmiotem dyskusji.
Najważniejsze grody Bużan to: Busk, Gródek i Czerwień.
Wokół plemienia Bużan w literaturze wśród historyków pojawiło się wiele licznych i sprzecznych hipotez odnośnie do jego związku z dwoma innymi nadbużańskimi plemionami: Wołynianami i Dulebami. Niektórzy uczeni twierdzą, że Bużanie, Dulebowie i Wołynianie stanowili jedno plemięTadeusz Lehr-Spławiński, Początki Słowian, BSSUJ, 1946, s. 48Leon Białkowski, Początki dziejowe Słowiańszczyzny wschodniej, RHKUL, t. I, 1949, s. 10Dmitrij Lichaczow, Powiest wriemiennych let, t. II, 1950, s. 222Mychajło Hruszewski. Istorija Ukrajiny-Rusy, t. I, 1904, s. 180, 181. Inni historycy identyfikują Bużan z WołynianamiLubor Niederle, Najdawniejszy podział Słowian na szczepy, s. 29, 30, a jeszcze inni Bużan z DulebamiDmitrii Zelenin, Russische (ostslavische) Volkskunde, 1927, s. 4B. Włodarski, Wołyń pod rządami Rurykowiczów i Bolesława Jerzego Trojdenowicza, t. III, 1934. s. 107, 108Gieorgij Wiernadskij, Ancient Russia, s. 321. Rosyjski uczony – Aleksiej Szachmatow z kolei uważał, że wszystkie trzy powyższe plemiona żyły na tym samym obszarze, ale w różnych odstępach czasuAleksiej Szachmatow, K woprosu ob obrazowanii russkich narieczij i russkich narodnostiej, 1899, s. 19, natomiast Gerard Labuda popierając teorię R. Jakimowicza, przedstawioną w książce Okres wczesnohistoryczny. Prehistoria ziem polskich, pisze że Bużanie żyli obok Wołynian, zaś Dulebów na tym terenie nigdy nie byłoGerard Labuda, Okres "wspólnoty" słowiańskiej w świetle źródeł i tradycji historycznej, t. I, 1948, s. 205.
O istnieniu plemienia Bużan wspomina Geograf bawarski z IX wieku, który wzmiankuje o plemieniu BusaniS. Zakrzewski, Opis grodów i terytoriów z północnej strony Dunaju czyli tzw. Geograf bawarski, Lwów 1917.
Nestor w swojej kronice wspomina Bużan w jedynym krótkim zdaniu: ...(nazywali się) Bużanie, ponieważ siedzieli nad Bugiem, później zaś Wołynianie, co podsuwa dwojaką interpretację tego sformułowania – albo na terenach, na których niegdyś żyli Bużanie, osiedlili się Wołynianie (czyli istniały dwa odrębne plemiona), lub było to jedno plemię, które pierwotnie nosiło nazwę Bużanie, a później Wołynianie.
W kronice Powieść minionych lat w zestawieniu plemiennym „Słowian” (zgodnie z dzisiejszą terminologią – „wschodnich Słowian”) Bużanie nie występująPowieść minionych lat, tłumaczenie Franciszek Sielicki, 1968, s. 212-215, co wskazuje na to, że Nestor Bużan za „Słowian” (= „wschodnich Słowian”) nie uważał.
Nieznana jest także dokładny rodowód Bużan. Najprawdopodobniejsza teoria to wywodzenie nazwy tego plemienia od rzeki Bug (sugeruje to sam Nestor), inna hipoteza to wyprowadzanie pochodzenia Bużan od jednego z ich grodów na Wołyniu – Buska (Bużska)Taką hipotezę postawił w swojej pracy Istorija Ukrajiny-Rusi (t. 1, s. 181, 182) Mychajło Hruszewski, a za nim kilku innych badaczy.
Zobacz też Słowianie Dulebowie Wołynianie
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Plemiona słowiańskie