I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu

thumb|250px|Grupa uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu thumb|250px|Budynek Gimnazjum Polskiego thumb|250px|Tablica pamiątkowa na budynku Gimnazjum thumb|250px|Gmach bursy Gimnazjum

I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu – publiczna szkoła ponadpodstawowa.

Historia Utworzenie Gimnazjum Polskiego W wyniku podziału Górnego Śląska w 1921 roku, cała niemal inteligencja polska opuściła przyznane Rzeszy Niemieckiej tereny w obawie przed represjami ze strony władz. Przed pozostałą w Niemczech częścią społeczeństwa stanęło zadanie zorganizowania własnego szkolnictwa średniego. Dnia 2 listopada 1932 Janowi Baczewskiemu – prezesowi Związku Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech został wręczony akt powołania Polskiego Gimnazjum w Bytomiu. Uroczystość otwarcia pierwszego od 160 lat Polskiego Gimnazjum na ziemiach niemieckich odbyła się 8 listopada 1932. O godz. 9.30, w Kościele Świętej Trójcy zgromadzili się uczniowie, ich rodzice, liczni członkowie polskich organizacji, dziennikarze oraz grono profesorskie z pierwszym dyrektorem szkoły Wiktorem Pawłem Nechay de Felseis – geografem i geologiem. Po mszy świętej uczestnicy przeszli pochodem ulicą Tarnogórską do budynku szkoły. W auli zgromadziło się 500 osób. O godz. 11.00 rozpoczął się historyczny akt duchowej odnowy Polaków w Niemczech. Po uroczystości oficjalnej chór „Halka” odśpiewał pieśń „Uroczysty w szkolnym życiu dzień”. Następnego dnia – 9 listopada, szkoła rozpoczęła pracę.

Szkoła w latach 1932–1939 Liczba uczniów systematycznie wzrastała, w listopadzie 1932 wynosiła ona jeszcze 98 uczniów, zaś 16 maja 1933 prezydent policji z Gliwic donosił nadprezydentowi o przyjęciu kilkudziesięciu nowych uczniów, z których niemal połowa pochodziła z Pomorza.

Stopniowo rozszerzał się również zasięg terytorialny gimnazjum, a szkoła była wielokrotnie kontrolowana.

Władze niemieckie, nie chcąc dopuścić do przekształcenia się szkoły w ośrodek skupiający młodzież polską z terenu całych Niemiec, zaostrzyły rozmaite represje administracyjne i ekonomiczne wobec rodziców bytomskich uczniów.

Liczba uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu w latach 1932–1939:

uwaga: Spadek liczby uczniów w latach 1937–1939 związany jest z utworzeniem 10.11.1937 Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie, do którego przeszło kilkudziesięciu uczniów z Pomorza

Okres II wojny światowej Szkoła działała do sierpnia 1939 roku, gdy wydane zostało polecenie odesłania dzieci do domów. Nauczyciele wyjechali z Bytomia ostatnimi pociągami do Polski. Potem nastąpiły masowe aresztowania polskich działaczy, w tym wielu nauczycieli Gimnazjum. W Buchenwaldzie zginęli Stanisław Olejniczak, który pracował w szkole od początku jej istnienia, oraz zarządca internatu – Antoni Józefczak. W Dachau zginął nauczyciel religii – ks. Franciszek Nawrot. Rodziny uczniów wysiedlono.

Powstanie Liceum Ogólnokształcącego thumb|250px|Grupa uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu W 1945 roku szkoła została reaktywowana. Kilku nauczycieli, którzy zgłosili się do pracy było dawnymi nauczycielami Gimnazjum Polskiego. W 1946 szkoła przyjęła imię Jana Smolenia.

Dyrektorzy Gimnazjum Polskiego mały|Miłosz Sołtys mały|Wiktor Nechay de Felseis mały|Florian Kozanecki mały|Piotr Miętkiewicz mały|Pracownicy Polskiego Gimnazjum w 1932 roku Miłosz Sołtys Wiktor Paweł Nechay de Felseis (1932–1936) Florian Kozanecki (1936–1937) Piotr Miętkiewicz (1937–1939)

Dyrektorzy Liceum Ogólnokształcącego Ryszard Kubis (1945) Stanisław Wiśniewski i Zbigniew Duszyk (1946–1948) Augustyn Tokarz (1948) Michał Gonciarz (1949–1950) Stanisław Huk (1950–1966) Karol Szalbot, Paweł Spyra (1966–1967) Bogdan Paprzycki (1967–1971) Wanda Redzik-Majeranowska (1971–1976) Jan Mieszko (1976–1992) Rafał Pisula (1992–1997) Katarzyna Łoza (od 1997)

Budynek W latach 1932–1939 szkoła mieściła się przy Alei Legionów 49. W tym samym budynku w latach 1869–1932 mieściło się wydawnictwo Drukarnia Polska oraz liczne polskie organizacje społeczne i kulturalno-oświatowe, następnie w budynku mieścił się oddział zakaźny Szpitala Specjalistycznego nr 1 w Bytomiu. Po wojnie szkoły nie można było ulokować w dawnym budynku, gdyż Armia Czerwona, wkraczając do Bytomia zrobiła tam koszary; budynek został tak zdewastowany, że przez kilka lat trzeba było go remontować i dezynfekować. Szkoła rozpoczęła nauczanie w budynku dawnego Staatliches Realgymnasium zbudowanym w latach 1929–1930 przez A. Stütza i M. Wolffa w stylu ekspresjonistycznym, który znajdował się przy ulicy Strzelców Bytomskich, która potem zmieniła się w Poznańską.

Patron szkoły We wrześniu 1946 roku przyjęła imię zmarłego kuratora oświaty, dawnego nauczyciela w Polskim Gimnazjum – Jana Smolenia. W szkole zatrudniony był od sierpnia 1935, pracował tu do 26 sierpnia 1939 roku jako nauczyciel matematyki, chemii i fizyki. Na kilka dni przed rozpoczęciem II wojny światowejwyprowadził uczniów z internatu na dworzec kolejowy i odesłał ich do domów rodzinnych. W okresie okupacji pełnił funkcję kierownika tajnego nauczania w okręgu krakowskim. Został uwięziony we wrześniu 1942.

Po wojnie prof. Jan Smoleń wybrany został pierwszym kuratorem śląskiego okręgu szkolnego. Zginął tragicznie w dniu 28 czerwca 1945 roku w wypadku samochodowym podczas podróży służbowej w Bytomiu – Karbiu, pochowany został w Katowicach na cmentarzu przy ul. Francuskiej.

Nazwy szkoły 1932 – Polskie Gimnazjum Prywatne – Bytom Górny Śląsk, a następnie – Wyższa Szkoła Męska z gimnazjalnym programem i polskim językiem nauczania 1933 – Wyższa Szkoła Prywatna z gimnazjalnym programem nauczania w Bytomiu 1936 – Prywatne Gimnazjum z polskim językiem nauczania w Bytomiu 1938 – Prywatna Wyższa Szkoła dla chłopców z polskim językiem nauczania – Beuthen O/S I Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie IV Szkoła Podstawowa i Liceum Męskie 1966 – V LO im. Jana Smolenia 1983 – I LO im. Jana Smolenia w Bytomiu

Nazwy nieoficjalne: „Smoleń” „Strzelców” „Pod zegarem” „Liceum Huka”

Edukacja

Osiągnięcia Medal Miasta Bytomia za szczególne zasługi dla miasta i śląskiej edukacji tytuł Najlepszy Polski Klub Europejski w 2004 dla Młodzieżowego Centrum Edukacji EuropejskiejMCEE najlepszym Klubem Europejskim w Polsce! – http://www.bytom.pl. tytuł laureata Konkursu na Najlepszą Inicjatywę Obywatelską Pro Publico Bono dla MCEE w 2002 tytuł Najbardziej Przedsiębiorcza Polska Szkoła w roku 2005 tytuł Śląski Talent w kategorii Przedsiębiorczość w latach 2006, 2007 i 2008Śląski Talent 2008 – Towarzystwo im. Karola Goduli. zwycięzca Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepsze Młodzieżowe Miniprzedsiębiorstwo w latach 2004, 2005 i 2006, a w roku 2007 laureaci II i III miejsca laureaci wielu olimpiad przedmiotowych, w tym srebrny medal na Międzynarodowej Olimpiadzie Biologicznej w roku 2005 w Pekinie (Paweł Cupryn) wielokrotny tytuł: „Najbardziej Usportowiona Szkoła w mieście” certyfikat Centrum Edukacji Obywatelskiej „Szkoła z klasą”

Znani absolwenci i nauczyciele Absolwenci i uczniowie Aleksander Abłamowicz – profesor, doktor habilitowany nauk humanistycznych (filologii romańskiej), literaturoznawca Franciszek AdamiecUczeń Gimnazjum Polskiego w Bytomiu (1932–1939). – działacz społeczny i kulturalny, popularyzator tradycji Śląska Opolskiego Agnieszka BibrzyckaAgnieszka Bibrzycka była uczennicą tego liceum, jednak edukację skończyła w Szkole Mistrzostwa Sportowego w Warszawie, dlatego nie figuruje ona w spisie absolwentów I LO. – koszykarka Halina Bieda – działaczka samorządowa, nauczyciel, od 2006 wiceprezydent Bytomia Marcin Hałaś – poeta, krytyk literacki i dziennikarz Zbigniew Stanisław Herman – profesor zwyczajny doktor habilitowany medycyny, rektor Śląskiej Akademii Medycznej w latach 1980–1982 Krzysztof Jaślar – reżyser telewizyjny Jacek Zeckei – lekarz, pediatra, doktor nauk medycznych Marek Kińczyk – prezydent Bytomia w latach 1994–1998 Piotr Koj – nauczyciel, w latach 1999–2004 przewodniczący Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, od 2006 do 2012 prezydent Bytomia Janina Oświęcimska-Zielińska – Wiceprezes FIPF – Światowej Federacji Nauczycieli Języka Francuskiego Adam Pastuch – filolog polski, animator kultury Władysław Planetorz – działacz Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech Dorota Pomykała – aktorka Anna Popek – dziennikarka telewizyjna Jerzy Porębski – polski pieśniarz, wykonawca szant, współzałożyciel grupy szantowej Stare Dzwony Mieczysław Szemalikowski – autor filmów dokumentalnych i oświatowych Andrzej Sznajder – najmłodszy internowany w Polsce podczas stanu wojennego, kierownik Referatu Wystaw, Wydawnictw i Edukacji Historycznej w katowickim Instytucie Pamięci Narodowej Andrzej Tuziak – prozaik i scenarzysta Bohdan Urbankowski – poeta, dramaturg, eseista i filozof Adolf Warzok – uczeń przedwojennego gimnazjum, działacz harcerski i lekarz Janusz Weychert – reżyser Alojzy Wrzeciono – fizyk, profesor, specjalista w dziedzinie fizyki ciała stałego i ferromagnetyzmu

Nauczyciele mały|Antoni Józefczak – zarządca internatu (zamordowany w Buchenwaldzie) Aleksander Abłamowicz – profesor, doktor habilitowany nauk humanistycznych (filologii romańskiej), literaturoznawca Halina Bieda – działaczka samorządowa, nauczyciel, od 2006 wiceprezydent Bytomia Jan Drabina – nauczyciel łaciny, mediewista i religioznawca, prezes Towarzystwa Miłośników Bytomia Władysław Gębik – doktor nauk filozoficznych, pedagog, pisarz, literat Józef Kwietniewski – sekretarz Gimnazjum Polskiego, polityk, harcmistrz Leopold Kobierski – doktor biologii, ekolog i botanik, prezes Zarządu Ligi Ochrony Przyrody w Bytomiu Wiktor Nechay – geolog i geograf, pedagog Janusz Olszówka – muzyk, członek zespołu szantowego Ryczące Dwudziestki Jan Smoleń – nauczyciel matematyki, chemii i fizyki, śląski kurator oświaty Władysław Studencki – nauczyciel, historyk literatury, literat, poeta Edward Szwed – współorganizator Gimnazjum Polskiego, nauczyciel polonista w latach 1932–1937

Zobacz też Rodło (symbol)

Przypisy

Bibliografia Alfred Konieczny, Profesorowie i uczniowie Polskiego Gimnazjum Prywatnego w Bytomiu (1932–1939), Studia Śląskie. Seria nowa T. 2, wyd. 1959, s. 144–233 Walka o szkołę narodową dla Polaków zagranicą, wyd. Warszawa, 1935, Szkolnictwo Polskie Zagranicą

Linki zewnętrzne Strona I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Smolenia

W Dobie Stanisławowskiej – film autorstwa Marka Kwiatkowskiego na zakończenie matur w 1966 roku

Kategoria:Licea ogólnokształcące w Bytomiu