thumb|180px|Jarosław Dąbrowski, jeden z najwybitniejszych działaczy „czerwonych”
Czerwoni – radykalni działacze demokratyczni w Królestwie Polskim przed wybuchem i w okresie powstania styczniowego (1863–1864). Ich poglądy polityczne były przeciwstawne „białym”. Wywodzili się z organizatorów manifestacji patriotycznych z 1861 roku.
Zmierzali do szybkiego wywołania powstania i przeprowadzenia radykalnych reform społecznych. Opowiadali się za wciągnięciem chłopów do walki z zaborcą i postulowali ich uwłaszczenie bez odszkodowania. Czerwoni reprezentowali radykalne środowiska młodzieży studenckiej i rzemieślniczej skupione wokół Akademii Medyko-Chirurgicznej, które w 1861 utworzyły Komitet Miejski, który z kolei przekształcił się w 1862 w Komitet Centralny NarodowyRoman Marcinek, Encyklopedia Polski, Kraków 1996, s. 47.. Mieli główne oparcie w warszawskiej Organizacji Miejskiej. Prawe i lewe skrzydło Czerwonych różniły się poglądem na społeczny program powstania, termin jego wybuchu i stosunek do różnych klas społecznych. Czerwoni kierowali powstaniem styczniowym od dnia jego wybuchu do kwietnia 1863, a także w maju i wrześniu 1863.
Ważniejsi działacze „czerwonych”: Oskar Awejde Stefan Bobrowski ks. Stanisław Brzóska Ignacy Chmieleński Jarosław Dąbrowski Leon Frankowski Agaton Giller Konstanty Kalinowski Ludwik Mierosławski Zygmunt Padlewski Zygmunt Sierakowski Bronisław Szwarce
Zobacz też stronnictwo białych Rewolucyjni Demokraci
Przypisy
Bibliografia