mały|skaluj=1.2|Wzór półstrukturalny detergentów typu Triton Triton® X – (C14H22O(C2H4O)n) – seria niejonowych surfaktantów, z których najbardziej znany jest Triton X-100. Triton® to zastrzeżona nazwa handlowa firmy Union Carbide. Detergenty o zbliżonej naturze chemicznej lub chemicznie identyczne są znane także pod innymi nazwami.
Triton X to etery polimeru (ilość jednostek od 1 do średnio 55) glikolu polietylenowego (PEG) i p-t-oktylofenolu. Grupa polietylenowa jest domeną hydrofilową, a grupą hydrofobową (lipofilową) jest węglowodorowy podstawnik wraz z pierścieniem fenolowym – grupa 4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)-fenylowaCharakterystyka Tritonu® X-100 .
Triton X to bezbarwne lub lekko żółtawe, przezroczyste płyny, w temperaturze pokojowej dość lepkie. Nieco gęstsze od wody i w większości dobrze w niej rozpuszczalne.
Rodzina detergentów typu Triton XTabela detergentów typu Triton® Nazwa handlowa n – ilość podjednostekglikolu polietylenowego CMCJako ppm w wodzie w temperaturze 25ºC. HLB Zastosowanie ogólne X-15 1-2 (średnio 1,5) nierozp. 4,9 Środek przeciwpienny, rozpuszczalnik do pigmentów, intermediat syntez chemicznych X-35 3 nierozp. 7,8 Środek przeciwpienny, produkcja pulpy drzewnej i papieru, tekstylia, czyszczenie na sucho, płyny do pracy z metalami X-45 4-5 (średnio 4,5) 136 9,8 Środek przeciwpienny, środki zmywające, płyny do pracy z metalami, agrochemia, farby i pokrycia, tekstylia, produkcja pulpy drzewnej i papieru, chemikalia w przemyśle naft. X-114 7-8 (średnio 7,5) 120 12,3 Środki zmywające, farby i pokrycia, produkcja pulpy drzewnej i papieru, tekstylia, agrochemia, płyny do pracy z metalami, chemikalia w przemyśle naft. X-100 9-10 (średnio 9,5) 189 13,4 Domowe i przemysłowe środki zmywające, farby i pokrycia, produkcja pulpy drzewnej i papieru, tekstylia, agrochemia, płyny do pracy z metalami, chemikalia w przemyśle naft. X-102 12 267 14,4 Zawiesiny, systemy pracy w wysokich temperaturach X-165 16 570 15,5 Farby i pokrycia, zawiesiny X-305 30 1916 17,3 Polimeryzacja emulsji, farby i pokrycia, polerowanie podłóg, emulsje do woskowania X-405 35 2442 17,6 Polimeryzacja emulsji, farby i pokrycia, polerowanie podłóg, emulsje do woskowania X-705 55 3585 18,4 Polimeryzacja emulsji
Masa cząsteczkowa wynosi od 250,2 (X-15) do ok. 2600 (X-705).
Wzrost HLB (równowaga hydrofilowo-lipofilowa) oznacza, że wraz ze wzrostem długości łańcucha polietylenowego (PEG) rośnie hydrofilowość tego związku.
Triton X-100 Najbardziej znanym z całej serii jest Triton X-100. U innych producentów bardzo zbliżone związki nazywały się Nonidet P-40 (już nie produkowany, n=9) lub Igepal CA-630. Jakkolwiek Igepal jest mniej hydrofilowy niż X-100 i w większości zastosowań nie może być swobodnie stosowany jako zamiennik.
Zastosowanie w nauce Jako obojętnie chemicznie detergenty, znajdują one zastosowanie w biologii molekularnej i biochemii. Używa się ich do lizy błon komórkowych oraz do izolacji białek błonowych z zachowaniem ich stanu natywnego.
X-100 znajduje też zastosowanie w procesie odwrotnym do izolacji białek błonowych – rekonstytucji. Jako względnie tani detergent o dobrych właściwościach jest używany wszędzie tam, gdzie wymagana jest obecność detergentu – na przykład w buforach odmywających podczas procedury Western blot.
Triton X-114 jest z kolei używany do selektywnej izolacji integralnych białek błonowych z ekstraktów biologicznych. W roztworach wodnych, w temperaturze 20ºC i wyższych, Triton® X-114 tworzy oddzielną fazę, która po procesie ekstrakcji jest wzbogacona w białka błonowe i amfipatyczne, ale brak w niej białek rozpuszczalnych w wodzie (nie-błonowych), które w całości gromadzą się w fazie wodnej.
Przypisy
Kategoria:Polietery Kategoria:Etery z grupą 2-hydroksyetylową Kategoria:Polimery organiczne Kategoria:Etery z podstawioną grupą fenylową