mały|Grób Józefa Kotarbińskiego na cmentarzu Powązkowskim Józef Kotarbiński (ur. 27 listopada 1849Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Czemiernikach. Akt urodzenia 129/1850 w Czemiernikach, zm. 20 października 1928Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszego Zbawiciela Warszawa. Akt zgonu 298/1928 w Warszawie) – polski pisarz, krytyk i aktor teatralny i filmowy, brat Miłosza, mąż LucynyAkta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej św. Barbary Warszawa. Akt małżeństwa 98/1884.

Życiorys Był wychowankiem Warszawskiej Szkoły Głównej, gdzie uczył się z Henrykiem Sienkiewiczem, Aleksandrem Świętochowskim oraz Piotrem Chmielowskim. W 1871 ukończył Cesarski Uniwersytet Warszawski.

Początkowo poświęcał się krytyce literackiej i teatralnej, którą później uprawiał, redagował dział literacki „Głosu Warszawskiego”. Od 1882 r. redagował „Kolce”, poza tym drukował liczne prace w różnych czasopismach. Oddzielnie wydawał szkice obyczajowopsychologiczne Niezdrowa miłość (1898) oraz książkę o Stanisławie Wyspiańskim Pogrobowiec romantyzmu (1909). Wydał też kilka tomów studiów i szkiców krytycznoliterackich i z własnych wspomnień.

Zadebiutował 7 września 1877 r. w Teatrze Letnim w Warszawie, grając w Mazepie Juliusza Słowackiego. Od tego czasu występował w Warszawie (1877–1893 oraz 1905–1926) i w Krakowie (w latach 1893–1905). Grał i reżyserował także w Poznaniu, Częstochowie i Lwowie. Od 3 kwietnia 1920 r. do 24 marca 1921 r. był prezesem ZASP.

250px|mały|lewo|Pogrzeb Józefa Kotarbińskiego, 23 października 1928 roku thumb|Scena zbiorowa z inscenizacji Dziadów, Teatr Miejski w Krakowie, premiera 31 stycznia 1901. Pośrodku Józef Kotarbiński jako Dziedzic-Upiór Przez sześć lat (1893–1899) był bliskim współpracownikiem Tadeusza Pawlikowskiego. W latach 1899–1905 był dyrektorem Teatru Miejskiego w Krakowie, gdzie repertuarem i doborem sił aktorskich utrzymał ten teatr na bardzo wysokim poziomie, trwale zapisując się w dziejach teatru polskiego.

Stworzył premierę Wesela (1901) Stanisława Wyspiańskiego, wystawił także Wyzwolenie (1903) i inne dzieła poetów polskich: Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego, Adama Mickiewicza (Dziady).

Wydał albumy: Aktorzy i aktorki, Ze świata ułudy, oraz W służbie sztuki i poezji (1929).

Był profesorem w warszawskiej Szkole Derynga i w Klasie Dykcji i Deklamacji przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Jego uczniami byli: Wanda Siemaszkowa, Stanisława Wysocka i Mieczysław Frenkiel. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie wraz z żoną Lucyną (kwatera C-IV-11/12).

Role filmowe Od kobiety do kobiety (1923) Śmierć za życie. Symfonia ludzkości (1924) Iwonka (1925) Pan Tadeusz (1928).

Odznaczenie Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)

Przypisy

Bibliografia Listy Lucyny i Józefa Kotarbińskich, wybór i opracowanie Zofia Jasińska, wyd.: Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.

Linki zewnętrzne

Dzieła Józefa Kotarbińskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci i studenci Szkoły Głównej Warszawskiej Kategoria:Dyrektorzy Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Czemiernikach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy krytycy filmowi Kategoria:Urodzeni w 1849 Kategoria:Zmarli w 1928 Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii