thumb|Watka Ulva lactuca zwana także sałatą morską. Ilustracja z: Sowerby's English botany, 1790-1814 Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.
Prawdopodobne skamieniałości wielokomórkowych zielenic opisane jako Proterocladus antiquus datowane są na około miliarda lat. Znaleziono je w chińskiej prowincji Liaoning.
W XIX wieku nazwa zielenica była stosowana jako polski odpowiednik nazwy rodzaju Conferva, obecnie niewyróżnianego.
Rozmnażanie U zielenic obserwuje się znaczną różnorodność procesów rozmnażania. Rozmnażają się zarówno bezpłciowo (poprzez podział komórki, fragmentację plechy, zoospory lub aplanospory) jak i płciowo. W zależności od stopnia rozwoju danego przedstawiciela, w procesie płciowym występują izogamia (najczęściej), anizogamia lub oogamia. U niektórych grup zachodzi przemiana pokoleń (izomorficzna lub heteromorficzna).
Systematyka Postęp jaki dokonał się w zakresie badań molekularnych w końcu XX w. i na początku XXI w. pozwolił na znaczącą przebudowę systematyki zielenic, tworzonej wcześniej głównie na podstawie analiz cech morfologicznych i cytologicznychIrvine D.E.G.D.M. John 1984: Systematics of the green algae. Academic Press, Inc., London, UK.. Odkryte powiązania filogenetyczne pozwalają na identyfikację taksonów monofiletycznych. Ze względu na parafiletyczny charakter samych zielenic, w rygorystycznych pod względem formalnym ujęciach systematycznych do grupy tej zaliczane są rośliny lądowe (Embryophytes), a zielenice dzielone są na 2 (według Lewisa i McCourta 2004 w randze gromad) lub 4 równorzędne grupy.
System zielenic według Lewisa i McCourta (2004):
Gromada: Chlorophyta Podgromada: Chlorophytina Klasa: Chlorophyceae Rząd: Chlamydomonadales (obejmuje m.in. część dawnych Chlorococcales, Volvocales, Tetrasporales, Chlorosarcinales) Rząd: Sphaeropleales (obejmuje m.in. część dawnych Chlorococcales) Rząd: Oedogoniales – uwikłowce Rząd: Chaetopeltidales Klasa: Ulvophyceae – watkowe Rząd: Ulotrichales – wstężnicowce Rząd: Ulvales – watkowce Rząd: Siphonocladales – syfonowce Rząd: Caulerpales – pełzatkowce Rząd: Dasycladales – dasykladowce Rząd: †Cyclocrinales Klasa: Trebouxiophyceae Rząd: Trebouxiales Rząd: Microthamniales Rząd: Prasiolales Rząd: Chlorellales (obejmuje część dawnych Chlorococcales) Klasa: Prasinophyceae – prazynofity Rząd: Pyramimonadales Rząd: Mamiellales Rząd: Pseudoscourfieldiales Rząd: Chlorodendrales Gromada: Charophyta Klasa: Mesostigmatophyceae Klasa: Chlorokybophyceae Klasa: Klebsormidiophycae – klebsormidiofitowe Klasa: Zygnemophyceae – zrostnice (sprzężnice) Rząd: Zygnematales Rząd: Desmidiales – (desmidie) Klasa: Coleochaetophyceae Rząd: Coleochaetales Podgromada: Streptophytina Klasa: Charophyceae – ramienicowe Rząd: Charales – ramienicowce Klasa: Embryophyceae – rośliny lądowe
Podział zielenic według Adla, Simpsona i innych (2005)Adl, S.M., Simpson, A.G.B., Farmer, M., & 25 innych 2005.The new higher-level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists. Journal of Eukaryotic Microbiology, 52, 399-451. Podział odzwierciedla relacje filogenetyczne i nie ustala rang systematycznych dla podanych grup (kladów) zielenic. Nie odzwierciedla relacji między grupami należącymi do Charophyta z wyjątkiem Streptophytina.
Chlorophyta Pascher 1914, emend. Lewis i McCourt 2004 Ulvophyceae Mattox i Stewart 1984 Trebouxiophyceae Friedl 1995 Chlorophyceae Christensen 1994 Chlorodendrales Fritsch 1917 Prasinophyceae Cavalier-Smith 1998, emend. Lewis i McCourt 2004 Mesostigma Lauterborn 1894, emend. Lewis w Adl i in. 2005 (Mesostigmata) Charophyta Karol i in. 2001, emend. Lewis i McCourt 2004 (Chlorokybophyceae, Klebsormidiophycae, Zygnemophyceae, Coleochaetophyceae) Streptophytina Lewis i McCourt 2004 Charales Lindley 1836 (Charophytae) Plantae Hackel 1866
Przypisy
! Kategoria:Taksony nieścisłe i przestarzałe