thumb|Enancjomorficzne kryształy L- i D-winianu amonowo-sodowego Louis Pasteur (pol. Ludwik PasteurZob. np. ul. Ludwika Pasteura w Warszawie lub ; ur. 27 grudnia 1822 w Dole, zm. 28 września 1895 w Saint-Cloud) – francuski chemik i prekursor mikrobiologii. Laureat Medalu Copleya.
Życiorys Syn garbarza Jeana-Josepha Pasteura (1791–1865) i Jeanne-Étienne Roqui (1793–1848). Dzieciństwo spędził w Arbois przy granicy szwajcarskiej. Do liceum uczęszczał w Besançon. Studia przyrodnicze ukończył w École normale supérieure w Paryżu pod kierunkiem profesorów Dumasa i Balarda. W ramach stażu po zakończeniu nauki pracował jako nauczyciel fizyki w liceum w Dijon. W 1849 przeniósł się do Strasburga, gdzie otrzymał nominację na docenta. W tym samym roku poślubił Marie Laurent. Mieli pięcioro dzieci: Jeanne, Jeana Baptiste’a, Cécile, Marie-Louise i Camille. Troje z nich zmarło przedwcześnie (Jeanne, Camille i Cécile). W 1854 ze Strasburga przeprowadził się do Lille, gdzie rozpoczął pracę na nowo otwartym uniwersytecie. Rok 1857 przyniósł nominację na rektora uniwersytetu w Paryżu.
W 1857 ogłosił wyniki badań nad fermentacją i rozpadem gnilnym. Jego adwersarzem był Niemiec Justus von Liebig, promujący swoją tzw. chemiczną teorię fermentacji (zakładała możliwość rozkładu substancji biologicznej bez udziału drobnoustrojów). Wspomniane badania wiązały się z teorią samorództwa Félixa Poucheta z Rouen, którego ostatecznie pokonał. Badał zjawiska odporności poszczepiennej i opracował szczepionki, między innymi przeciwko wściekliźnie, wąglikowi i cholerze. Opracował metody hodowli bakterii i pierwszy zastosował podłoża płynne. Za swoje badania został odznaczony Krzyżem Wielkim Legii Honorowej. W latach 1891–1895 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół NaukBolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 3., a od 1883 członkiem zagranicznym Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.
Louis Pasteur został pochowany w katedrze Notre-Dame w Paryżu. Obecnie szczątki Pasteura spoczywają w Instytucie Pasteura w Paryżu, w specjalnie na ten cel przygotowanej kaplicy.
Praca naukowa Pasteur stał się sławny dzięki odkryciu dwóch enancjomorficznych form krystalicznych kwasu winowego (1848) i pierwszy zaproponował hipotezę istnienia enancjomerów, czyli stereoizomerów, które mają się do siebie tak jak przedmiot i jego odbicie zwierciadlane, a jednocześnie są nienakładalne. Odkrycie to zainicjowało nowy dział chemii – stereochemię.
W okresie 1857–1868 poświęcił się badaniom procesów fermentacji. Wykazał, że wywołują go drobnoustroje. W wyniku tych badań opracował metodę konserwacji pożywienia poprzez obróbkę termiczną (proces też zwany jest od nazwiska uczonego pasteryzacją) oraz obalił teorię samorództwa drobnoustrojów.
Za najważniejsze osiągnięcie uznawane są jednak wyniki prac z zakresu bakteriologii i wirusologii, które uwieńczone zostały opracowaniem pierwszej szczepionki ochronnej dla ludzi (przeciw wściekliźnie). Badania nad nią prowadził w latach 1881–1885. Już w 1885 została ona z powodzeniem zastosowana u żywego człowieka.
Prace Pasteura stały się również wzorcowym przykładem łączenia badań podstawowych i stosowanych w chemii oraz w anatomii i w fizyce.
Najważniejsze wydarzenia 1848 – ogłoszenie wyników badań nad optycznie czynnymi izomerami kwasu winowego. 20 kwietnia 1862 – przeprowadzenie pierwszego udanego testu pasteryzacji wspólnie z Claude’em Bernardem. 6 czerwca 1885 – pierwsze zastosowanie szczepionki przeciw wściekliźnie. Lek został podany 9-letniemu Josephowi Meisterowi pogryzionemu przez chorego na wściekliznę psa. Szczepionka uratowała życie chłopcu. 1895 – Louis Pasteur otrzymał medal Leeuwenhoeka, najwyższe odznaczenie dla mikrobiologów.
Publikacje naukowe Wybrane publikacje Pasteura: Recherches sur la putréfaction (1863) Etudes sur le Vin, (1866) Etudes sur le Vinaigre (1868) Etudes sur la Maladie des Vers à Soie (2 tomy, 1870) Quelques Réflexions sur la Science en France (1871) Etudes sur la Bière (1876) Les Microbes organisés, leur rôle dans la Fermentation, la Putréfaction et la Contagion''' (1878) Discours de Réception de M.L. Pasteur à l’Académie Française (1882) Traitement de la Rage (1886)
Filatelistyka Poczta Polska wyemitowała 7 marca 2022 r. znaczek pocztowy przedstawiający Louisa Pasteura, o nominale 30 gr. Znaczek wydrukowany został w nakładzie wielomilionowym, w technice rotograwiury, na papierze fluorescencyjnym. Autorem projektu znaczka był Jan Konarzewski.
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Louis Pasteur, Catholic Encyclopedia (1913) . Olga Kuzniecowa, Wróg pod mikroskopem''. Książka i Wiedza, 1949.
Linki zewnętrzne Louis Pasteur – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Akademii Francuskiej Kategoria:Członkowie Francuskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Absolwenci École normale supérieure w Paryżu Kategoria:Laureaci Medalu Copleya Kategoria:Francuscy chemicy Kategoria:Francuscy mikrobiolodzy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Rolniczej (Francja) Kategoria:Laureaci Medalu Leeuwenhoeka Kategoria:Francuscy laureaci Medalu Rumforda Kategoria:Odznaczeni Orderem Medżydów Kategoria:Odznaczeni Orderem Róży Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Wścieklizna Kategoria:Ludzie związani z Marnes-la-Coquette Kategoria:Ludzie urodzeni w Dole Kategoria:Urodzeni w 1822 Kategoria:Zmarli w 1895 Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (od 10 do 30k)