thumb|Wewnętrzny dziedziniec archiwum thumb|Magazyn AAN Archiwum Akt Nowych (AAN) – centralne archiwum państwowe w Warszawie utworzone w 1919 jako Archiwum Wojskowe przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego; od 1930 nosi obecną nazwę. Pierwszym dyrektorem archiwum był Andrzej Wojtkowski.
Jest jednym z trzech polskich archiwów państwowych o charakterze centralnym obok Narodowego Archiwum Cyfrowego i Archiwum Głównego Akt Dawnych.
Historia Archiwum Akt Nowych powstało na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 7 lutego 1919 r. „O organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami” i do 30 czerwca 1930 funkcjonowało pod nazwą Archiwum Wojskowe. Organem, któremu podlegało było Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Do zadań Archiwum Akt Nowych należało zabezpieczenie dokumentacji po wojskowych władzach okupacyjnych niemieckich i austriackich z lat 1915–1918Historia Archiwum Akt Nowych. Archiwum znajdowało się w Warszawie przy ul. Długiej 13, jednakże jeszcze w 1919, gdy zasób liczył 2011 mb akt i 146 nierozpakowanych skrzyń z aktami, okazało się, że jego siedziba jest niewystarczająca na potrzeby takiej instytucji.
Początkowo na czele Archiwum Wojskowego stał Andrzej Wojtkowski, oddelegowany z Wydziału Archiwów Państwowych Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pod koniec 1919 kierownictwo Archiwum objął dr Juliusz Rencki, którego z kolei w połowie 1922 zastąpił dr Wincenty Łopaciński. W październiku 1924 kierownikiem został dr Józef Stojanowski. W związku z istnieniem drugiego Archiwum Wojskowego podległego władzom wojskowym, wystąpił on o zmianę statutu i nazwy placówki.
Ostatecznie 1 lipca 1930 cywilne Archiwum Wojskowe zostało przekształcone w Archiwum Akt Nowych, którego dyrektorem pozostał Stojanowski. AAN zaczął gromadzenie i przechowywanie archiwaliów powstałych w wyniku działalności centralnych polskich urzędów i instytucji.
Archiwum Akt Nowych 28 stycznia 1952 na mocy § 2 zarządzenia nr 9 Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1952 r. w sprawie sieci archiwalnej (M.P. Nr A-9, poz. 87) zostało włączone do państwowej sieci archiwalnej.
Zadania W myśl paragrafu 5 Statutu Archiwum Akt Nowych, do działalności podstawowej Archiwum należy gromadzenie i przechowywanie materiałów archiwalnych powstałych od 1918 w wyniku działania naczelnych władz i centralnych organów władzy i administracji państwowej oraz innych centralnych jednostek organizacyjnych, w tym: kształtowanie i nadzór nad państwowym zasobem archiwalnym, Archiwum może prowadzić działalność usługową polegającą na przechowywaniu, kopiowaniu i konserwacji dokumentacji o czasowym okresie przechowywania, w tym dokumentacji osobowo–płacowej, przejmowanie, przechowywanie i zabezpieczanie materiałów archiwalnych, ewidencjonowanie i opracowywanie materiałów archiwalnych, udostępnianie materiałów archiwalnych, prowadzenie działalności naukowej i wydawniczej, prowadzenie działalności informacyjnej i popularyzatorskiej o materiałach archiwalnych i Archiwum, prowadzenie rejestru niepaństwowego zasobu archiwalnego, wydawanie uwierzytelnionych wypisów, odpisów, wyciągów i reprodukcji materiałów archiwalnych oraz zaświadczeń wydanych na ich podstawie, prowadzenie spraw w zakresie przechowywania dokumentacji o czasowym okresie przechowywania, zlikwidowanych przedsiębiorców i pracodawców.
Archiwum Akt Nowych nadzoruje pracę archiwów zakładowych naczelnych organów władzy państwowej i urzędów centralnych. Przejmuje dokumentację archiwalną tych instytucji po odpowiednim okresie przechowywania w archiwach zakładowych. W Archiwum Akt Nowych przechowuje się dokumentację wytworzoną po 1918.
Kierownicy i dyrektorzy Andrzej Wojtkowski (kierownik, 1919) Juliusz Rencki (kierownik, 1919–1922) Wincenty Franciszek Łopaciński (kierownik, 1922–1924) Józef Stojanowski (kierownik, 1924–1930; dyrektor, 1930–1944 i 1948–1950) Zofia Maria Rejman (dyrektor, 1950–1952) Zygmunt Kolankowski (dyrektor, 1952–1955) Bronisława Skrzeszewska (dyrektor, 1955–1968) Leokadia Gołębiowska (p.o. dyrektora, 1968–1969) Mieczysław Motas (dyrektor, 1969–1979) Bogdan Kroll (dyrektor, 1979–1993) Dariusz Grot (p.o. dyrektora, 1993–1994) Tadeusz Krawczak (dyrektor, 1994–2003) Jolanta Louchin (dyrektor, 2003–2007)Edward Kołodziej (oprac.): Archiwum Akt Nowych. Informator o zasobie archiwalnym (stan na dzień 31 III 2005 r.). Warszawa: 2005. s. 6-10 Tadeusz Krawczak (dyrektor, 2007–2020) Mariusz Olczak (dyrektor, od 2020)Mariusz Olczak dyrektorem Archiwum Akt Nowych, www.archiwa.gov.pl Tablice w siedzibie AAN
Zobacz też Archiwum Główne Akt Dawnych Narodowe Archiwum Cyfrowe Archiwum Narodowe w Krakowie
Przypisy
Bibliografia Archiwistyka, red. H. Robótka, B. Ryszewski, A. Tomczak, Warszawa 1989
Linki zewnętrzne Oficjalna strona AAN
Nowych, Archiwum Akt Kategoria:Archiwa w Warszawie Kategoria:Rakowiec (Warszawa)