Jessica Phyllis Lange (ur. 20 kwietnia 1949 w Cloquet) – amerykańska aktorka, producentka filmowa, fotografka i filantropka. Laureatka m.in. dwóch Nagród Akademii Filmowej (Oscarów), Tony, trzech Emmy, Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych oraz pięciu Złotych Globów. Była także nominowana do Nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA), Nagrody Laurence’a Olivera i Nagrody Gildii Amerykańskich Producentów Filmowych. Jest 22. w historii laureatką potrójnej korony aktorstwa (Oscara, Tony i Emmy).
Ma tytuł ambasadorki dobrej woli UNICEF.
Życiorys Wczesne lata Urodziła się w Cloquet w stanie Minnesota jako córka Dorothy Florence (z domu Sahlman; 1913–1998) i Alberta Johna Langego (1913–1989). Ze strony matki ma korzenie fińskie, ze strony ojca – niemiecko-holenderskie. Ukończyła Cloquet High School w Cloquet. W 1967 rozpoczęła studia ze sztuki i fotografii na University of Minnesota. W 1971 poślubiła fotografa Paco Grande, z którym żyła w środowisku bohemy. Małżeństwo podróżowało po Stanach Zjednoczonych i Meksyku, po czym przeprowadziło się do Paryża. Tam Lange uczyła się pantomimy i pracowała jako tancerka w Opéra-Comique. Po powrocie do Stanów w 1973 roku pracowała w Nowym Jorku jako kelnerka i modelka.
Kariera Została odkryta przez producenta Dino De Laurentiisa, który w 1976 roku powierzył jej rolę w filmie King Kong.
thumb|Jessica Lange (2012) Choć debiut filmowy Lange został zmiażdżony przez krytykę, film okazał się hitem kasowym i przyniósł jej Złoty Glob dla najlepszej ekranowej debiutantki. Kolejną rolę zagrała dopiero w 1979 roku w Całym tym zgiełku Boba Fosse’a. W latach 80. zagrała w serii kinowych przebojów. W 1983 roku jako pierwsza osoba od czterdziestu lat zdobyła dwie nominacje do Nagrody Akademii Filmowej w tym samym roku. Podczas 55. ceremonii wręczenia Oscarów odebrała nagrodę dla najlepszej aktorki drugoplanowej za komedię Tootsie, ponadto była nominowana w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej za rolę Frances Farmer w dramacie Frances.
Kolejne nominacje do Oscara zgarnęła za filmy Pułapka (1984), Słodkie marzenia (1985) i Pozytywka (1989).
W latach 90. zagrała między innymi w Mężczyźni nie odchodzą (1990), Przylądku strachu (1991), Błękicie nieba (1994) i Tytusie Andronikusie (1999). Za rolę w Błękicie nieba zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Późniejsze znaczące pozycje filmowe w karierze Lange to Duża ryba (2003), Broken Flowers (2005) oraz filmy telewizyjne Normalny (2003) i Szare ogrody (2009), które przyniosły jej pierwszą w karierze nagrodę Emmy, przyznaną w kategorii najlepszej aktorki w filmie telewizyjnym lub miniserialu.
Lange jest także aktorką teatralną. W latach 90. wcielała się na Broadwayu i West Endzie w rolę Blanche DuBois w Tramwaju zwanym pożądaniem (tę samą rolę zagrała w telewizyjnej adaptacji sztuki). Później występowała także w Zmierzchu długiego dnia i Szklanej menażerii. W 2016 zdobyła Nagrodę Tony za rolę pierwszoplanową w Zmierzchu długiego dnia. Tym samym stała się 22. w historii laureatem potrójnej korony aktorstwa, gromadząc na swoim koncie najważniejsze nagrody: filmową (Oscara), teatralną (Tony) i telewizyjną (Emmy).
W ostatnich latach kariera Lange skupia się głównie na działalności telewizyjnej. W 2011 aktorka po raz pierwszy wystąpiła w serialu, dołączając do głównej obsady American Horror Story stacji FX. Serial okazał się telewizyjnym przebojem, przywrócił Lange dużą popularność i przyniósł dwie kolejne nagrody Emmy oraz Złoty Glob. Do 2014 aktorka zagrała w nim cztery różne postacie w czterech pierwszych seriach, po czym zrezygnowała z dalszego udziału w serialu. W 2017 wcieliła się w Joan Crawford w serialu Konflikt, który również wyprodukowała. W 2018 powróciła do American Horror Story, by wystąpić gościnnie w jednym odcinku ósmej serii.
Jessica Lange jest także fotografką. Wydała cztery książki ze swoimi fotografiami, a jej prace pokazywano podczas wystaw w galeriach sztuki. W 2016 osobiście otworzyła swoją wystawę w Galerii Miejskiej BWA w Bydgoszczy. Jej wizyta w Polsce związana była z festiwalem filmowym Camerimage, gdzie odebrała honorową Nagrodę im. Krzysztofa Kieślowskiego.
Dorobek artystyczny + Legenda Oczekuje na premierę
Filmy Rok Tytuł Rola Dodatkowe informacje 1976 King Kong Dwan 1979 Cały ten zgiełk Angelique 1980 Jak zmniejszyć wysokie koszty życia Louise Travis 1981 Listonosz zawsze dzwoni dwa razy Cora Papadakis 1982 Tootsie Julie Nichols Frances Frances Farmer 1984 Cat on a Hot Tin Roof Maggie film telewizyjny Pułapka Jewell Ivy dodatkowo producentka 1985 Słodkie marzenia Patsy Cline 1986 Zbrodnie serca Margaret Magrath 1988 Far North Kate Bożyszcze tłumów Babs Rogers Grey 1989 Pozytywka Ann Talbot 1990 Mężczyźni nie odchodzą Beth Macauley 1991 Przylądek strachu Leigh Bowden 1992 O Pioneers! Alexandra Bergson film telewizyjny Mroki miasta Helen Nasseros 1994 Błękit nieba Carly Marshall 1995 Dwie matki Margaret Lewin Rob Roy Mary MacGregor Tramwaj zwany pożądaniem Blanche DuBois film telewizyjny 1997 Tysiąc akrów krzywd Ginny Cook Smith 1998 Zaborcza miłość Martha Baring Kuzynka Bette Bette Fisher 1999 Tytus Andronikus Tamora 2001 Pokolenie P pani Wurtzel 2003 Normalny Irma Applewood film telewizyjny Jeźdźcy Apokalipsy Nina Veronica Duża ryba Sandra K. Bloom 2005 Broken Flowers Carmen Markowski Nie wracaj w te strony Doreen Nigdylandia Katherine Pierson 2006 Bonneville Arvilla Holden 2007 Sybil Cornelia Wilbur film telewizyjny 2009 Szare ogrody Edith Bouvier Beale film telewizyjny 2012 I że cię nie opuszczę Rita Thornton 2013 Teresa Raquin Madame Raquin 2014 Gracz Roberta 2016 Wild Oats Maddie 2022 Detektyw Marlowe Dorothy Cavendish 2024 The Great Lillian Hall Lillian Hall film telewizyjny; dodatkowo producentka wykonawcza 2025 Mary Tyrone
Seriale Rok Tytuł Rola Odcinki Dodatkowe informacje 1998 Michaił Barysznikow – bajki z mojego dzieciństwa Księżniczka Łabędź „Książę i łabędź” dubbing 2011 American Horror Story: Murder House Constance Langdon 11 odcinków pierwszy sezon American Horror Story 2012–2013 American Horror Story: Asylum Jude Martin 13 odcinków drugi sezon American Horror Story 2013–2014 American Horror Story: Sabat Fiona Goode 13 odcinków trzeci sezon American Horror Story 2014–2015 American Horror Story: Freak Show 13 odcinków czwarty sezon American Horror Story 2016 Horace and Pete Marsha 3 odcinki 2017 Konflikt: Bette i Joan Joan Crawford 8 odcinków dodatkowo producentka 2018 American Horror Story: Apokalipsa Constance Langdon 2 odcinki ósmy sezon American Horror Story 2019 Wybory Paytona Hobarta Dusty Jackson 6 odcinków 2024 Konflikt: Capote kontra socjeta Lillie Mae Faulk 3 odcinki dodatkowo producentka 2026 American Horror Story: 13 Constance Langdon / Jude Martin / Fiona Goode / trzynasty sezon American Horror Story
Teatr Rok Tytuł Rola Teatr 1964 Love Rides the Rails Carlotta Cortez nieznany 1980 Angel on My Shoulder namiot w Karolinie Północnej 1992 Tramwaj zwany pożądaniem Blanche DuBois Ethel Barrymore Theatre, Nowy Jork 1996 Theatre Royal Haymarket, Londyn 2000 Zmierzch długiego dnia Mary Cavan Tyrone Lyric Theatre, Londyn 2005 Szklana menażeria Amanda Wingfield Ethel Barrymore Theatre, Nowy Jork 2007 Apollo Theatre, Londyn 2016 Zmierzch długiego dnia Mary Cavan Tyrone American Airlines Theatre, Nowy Jork 2024 Mother Play Phyllis Hayes Theater, Nowy Jork
Nagrody i nominacje Plebiscyt Rok Kategoria Nominowana twórczość Rezultat Nagrody Akademii Filmowej (Oscary) 1983 Najlepsza aktorka drugoplanowa Tootsie Należy wyszukać Jessicę Lange w polu „Nominee”. Najlepsza aktorka Frances 1985 Pułapka 1986 Słodkie marzenia 1990 Pozytywkę 1995 Błękit nieba Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA) 1984 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa Tootsie Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych 1995 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa Błękit nieba Należy wyszukać Jessicę Lange. 2010 Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym Szare ogrody 2012 Najlepsza aktorka w serialu dramatycznym American Horror Story: Murder House 2013 American Horror Story: Asylum 2014 American Horror Story: Sabat 2018 Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym Konflikt: Bette i Joan Nagrody Gildii Amerykańskich Producentów Filmowych 2018 Najlepszy producent pełnometrażowego programu telewizyjnego Konflikt: Bette i Joan Nagrody Laurence’a Oliviera 2001 Najlepsza aktorka Zmierzch długiego dnia Primetime Emmy 1996 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa w miniserialu lub programie specjalnym Tramwaj zwany pożądaniem 2003 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa w miniserialu lub filmie telewizyjnym Normalny 2009 Szare ogrody 2012 Najlepsza aktorka drugoplanowa w miniserialu lub filmie telewizyjnym American Horror Story: Murder House 2013 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa w miniserialu lub filmie telewizyjnym American Horror Story: Asylum 2014 American Horror Story: Sabat 2015 American Horror Story: Freak Show 2017 Konflikt: Bette i Joan Najlepszy miniserial (jako producentka) 2019 Najlepsza aktorka gościnna w serialu dramatycznym American Horror Story: Apokalipsa Tony 2016 Najlepsza aktorka w sztuce dramatycznej Zmierzch długiego dnia 2024 Mother Play Złote Globy 1977 Najbardziej obiecująca nowa aktorka King Kong 1983 Najlepsza aktorka drugoplanowa w filmie Tootsie Najlepsza aktorka w filmie dramatycznym Frances 1985 Pułapka 1990 Pozytywkę 1993 Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym O Pioneers! 1995 Najlepsza aktorka w filmie dramatycznym Błękit nieba 1996 Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym Tramwaj zwany pożądaniem 1998 Najlepsza aktorka w filmie dramatycznym Tysiąc akrów krzywd 2004 Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym Normalny 2010 Szare ogrody 2012 Najlepsza aktorka drugoplanowa w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym American Horror Story: Murder House 2013 Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym American Horror Story: Asylum 2014 American Horror Story: Sabat 2015 American Horror Story: Freak Show 2018 Konflikt: Bette i Joan Najlepszy miniserial lub film telewizyjny (jako producentka)
Zobacz też Lista laureatów co najmniej dwóch aktorskich Oscarów Lista aktorów z co najmniej dwiema nominacjami do Oscara w tym samym roku
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ambasadorowie dobrej woli UNICEF Kategoria:Amerykanie pochodzenia fińskiego Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Laureaci potrójnej korony aktorstwa Kategoria:Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej Kategoria:Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki w miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Laureaci nagrody Emmy Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki drugoplanowej w filmie Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie dramatycznym Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Amerykanie pochodzenia holenderskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Urodzeni w 1949