Ogólnopolski Studencki Przegląd Piosenki Turystycznej „YAPA” (lub po prostu Yapa) – cykliczna impreza o charakterze konkursu piosenki, odbywająca się od 1974 roku w Łodzi, najczęściej w drugi lub trzeci weekend marca. Organizatorami są Studencki Klub Turystyczny PŁazik, Studenckie Radio Żak Politechniki Łódzkiej (1974-2025) oraz SKPB Łódź (od 1999 roku). Na Yapie prezentowana jest muzyka z nurtu piosenki turystycznej, studenckiej, autorskiej i poezji śpiewanej.
Historia Pretekstem do powstania imprezy z piosenką turystyczną w Łodzi, był sukces Studenckiego Klubu Turystycznego PŁazik na III Ogólnopolskim Turystycznym Przeglądzie Piosenki Studenckiej Bazuna. Wtedy członkowie PŁazika z Wojciechem Hemplem i Zenkiem Jankiem na czele podjęli się organizacji podobnego konkursu. Przy pomocy technicznej członków Studenckiego Radia Żak zorganizowano pierwszą edycję przeglądu 16–17 marca 1974 roku, który wówczas nazywał się „ÓĆ”. Swoją obecną nazwę festiwal zawdzięcza pierwszemu plakatowi, który był reprodukcją ryciny z podręcznika medycznego, przedstawiającą otwartą szczękę człowieka. Na koniec pierwszej edycji wybrano nazwę „YAPA”, która została wymalowana na plakatach zdobiących scenę.
W szybkim czasie Yapa stała się fenomenem kultury studenckiej w Łodzi i w kraju. Częścią tego fenomenu były wielodniowe kolejki po karnety na imprezę. Stąd Yapę '77 zorganizowano w hali zakładów „Polanil” przy ul. Dąbrowskiego, aby pomieścić większą ilość chętnych. Wielu wykonawców z nurtu piosenki studenckiej popularność zdobywało na Yapie. Wśród nich są m.in.: Elżbieta Adamiak, Olek Grotowski, Bogusław Nowicki czy Wolna Grupa Bukowina. W latach 70. prócz przeglądu piosenki organizowano również kabaretony. Wtedy na scenie prezentowali się m.in. Salon Niezależnych, Wały Jagiellońskie czy Trzeci Oddech Kaczuchy.
Do 1989 roku Yapy nie zorganizowano 2 razy- w 1979 roku (bez wyraźnej przyczyny), oraz w 1982 roku (z powodu trwania stanu wojennego). W latach 80. podczas Yapy prezentowali się z sukcesami tacy wykonawcy jak Wojciech Wiśniewski, Stare Dobre Małżeństwo, Bez Idola czy Bez Jacka.
Po przemianach ustrojowych w Polsce, zainteresowanie Yapą malało. Pomimo tego, że przegląd przestał skupiać rzesze studentów, zaczął w większym stopniu skupiać miłośników piosenki żeglarskiej, poezji śpiewanej i przede wszystkim piosenki autorskiej. Od 1997 roku Yapa jest w całości transmitowana w radiu, z racji wejścia Studenckiego Radia Żak w eter. Od 2001 obecna jest również transmisja video, całości transmitowana w Internecie (pierwotnie przez TVi Lodman a współcześnie przez zespół wolontariuszy, ze wsparciem sprzętowym Centrum Multimedialnego PŁ oraz firmy TransmitIT).
W 2020 roku, na 3 dni przed rozpoczęciem 45. edycji odwołano przegląd, w związku z wprowadzeniem obostrzeń związanych z pandemią COVID-19. W związku z tym zorganizowano specjalną edycję "Yapa: Home Office". Zorganizowano ekipy, które do radia i Internetu transmitowało występy w Łodzi, Gdańsku, Warszawie i we Wrocławiu.To wydarzenie zostało nagrodzone Plastrem Kultury 2020 w kategorii "wydarzenie muzyczne roku".Marcin Bałczewski, Plastry Kultury 2020 rozdane (foto), plasterlodzki.pl [dostęp 2023-07-30] (pol.). Miejsca organizacji Przeglądu Przegląd na przestrzeni lat kilkukrotnie zmieniał miejsce organizacji, w większości wypadków mieszczących się na terenie kampusu Politechniki Łódzkiej, bądź w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Sala kinowa Społecznego Domu Studenckiego PŁ (1974–1976, 1978, 1980–1986, 1993–2004) hala zakładów „Polanil” (1977) Hala sportowa Studium Wychowania Fizycznego PŁ (1987–1992, 2005–2015) Stara hala Międzynarodowych Targów Łódzkich (2016–2017) Zatoka Sportu PŁ (2018–2019, 2023-) Ponadto, koncerty edycji 44 i 2/3. odbywały się w Pubie Keja oraz w Radiu Łódź, w Studiu Koncertowym im. Henryka Debicha, zaś Yapa: Daleko od domu, odbyła się w pensjonacie „Przystanek Zofiówka” w Zofiówce, jako jedyna edycja „Yapy” poza Łodzią.
Konkurs Głównym wydarzeniem przeglądu są koncerty konkursowe, w którym biorą udział wykonawcy wybrani przez jury konkursowe. Do 1998 roku przed samą „Yapą” (najczęściej w czwartek) odbywały się przesłuchania na żywo, z udziałem publiczności. Od 1999 roku jury obraduje kilka tygodni przed „Yapą”, słuchając wcześniej nadesłanych propozycji.
Obecnie wykonawcy podzieleni są na dwie grupy, jedna grupa prezentuje się na scenie podczas pierwszego, piątkowego koncertu, druga w sobotę podczas drugiego, popołudniowego koncertu. Każdy wykonawca wykonuje dwie piosenki. Występy oceniane są przez jury konkursowe, oraz publiczność. W sobotni wieczór, na początku trzeciego koncertu ogłaszana jest lista nominowanych do udziału w niedzielnym koncercie laureatów. W niedzielę jury ogłasza wyniki, potem zaś nagrodzeni po raz kolejny prezentują swoje utwory na scenie.
Lista edycji i nagrodzonych Jury konkursowe przyznaje wyróżnienia, oraz 3 nagrody główne. Prócz tego może przyznawać Grand Prix konkursu, które jest najważniejszym wyróżnieniem Yapy. Ponadto organizatorzy konkursu (PŁazik, Żak i SKPB) przyznają własne nagrody. Istnieje także nagroda publiczności. Od 2015 roku specjalne jury przyznaje Nagrodę im. Małgosi Zwierzchowskiej, dla „najciekawszej osobowości artystycznej konkursu”. +Lista laureatówEdycja (Rok)Grand PrixI NagrodaII NagrodaIII NagrodaOPPT "UĆ" (I) (1974) -AST WAT (piosenki do śpiewania), Ela Adamiak i Dorota Woźniakowska (piosenki do słuchania), Hawiarska Koliba z Krakowa (Główna nagroda w konkursie zespołów)2. Yapa (1975) -Miśka Kondratowicz i Stanisław Wawrykiewicz (piosenki do słuchania)3. Yapa (1976) -Adam Drąg, WAR, Wątli Kołodzieje, Grupa Toruń, Jan Borowicznagroda równorzędna, przyznana każdemu z wykonawców4. Yapa (1977)Browar Żywiec5. Yapa (1978)zespół Zezowaty PiskorzW roku 1979 "Yapa" nie odbyła się6. Yapa (1980)Grupa „R”7. Yapa (1981) -Iwona Piastowska z zespołem Grupa z Placu Wilsona, Marcin PydaW roku 1982 "Yapa" nie odbyła się ze względu na ogłoszony 13 grudnia 1981 roku stan wojenny8. Yapa (1983)Tomasz Opoka9. Yapa (1984)PASSS…10. Yapa (1985) -Brat, Stare Dobre Małżeństwo11. Yapa (1986) Mariusz ZaduraRozwód12. Yapa (1987) -Elekt, Krystyna Możejko, Wołosatki13. Yapa (1988) -Wołosatki14. Yapa (1989) -Leonard Luther15. Yapa (1990)Leszek Kopeć16. Yapa (1991) -Pietruś Grafoman17. Yapa (1992)Kinga Jarzyna18. Yapa (1993) -Przyjaciele Maksyma19. Yapa (1994) -4 Pory RoQ, Smak Jabłka20. Yapa (1995) -Między Nami i Na Wariackich Papierach21. Yapa (1996) -Incognito22. Yapa (1997) -Za Pięć Dwunasta23. Yapa (1998) -24. Yapa (1999) -Bez Cukru, Do czasu, Saskia25. Yapa (2000)Saskia26. Yapa (2001) -Yez Kiez Sirumem27. Yapa (2002) -Dom o Zielonych Progach, Dylemat, Anna Górywoda28. Yapa (2003)Ola Kazimierczyk z grupą Zgórmysyny29. Yapa (2004) -Joanna Kondrat z zespołem30. Yapa (2005) -4 Pory RoQ2/5 ContemPod Dudą, Sławomir Kusz, Krótko i na temat31. Yapa (2006)Towarzystwo Powiększania Wyobraźni32. Yapa (2007) -Cisza Jak Ta33. Yapa (2008) -Pod Dudą34. Yapa (2009)Basia BeuthGrupa FurmanaSzczyt MożliwościPomysły znalezione w trawie35. Yapa (2010) -Qusz, Chwila NieuwagiRozdwojenie jaźniMyśli rozczochrane wiatrem zapisane36. Yapa (2011) -Wyspy Dobrej Nadziei, Maria i Julia Kępisty4razywroku, Jednym SłowemoJ taM37. Yapa (2012) -Nad Porami RokuPod Wiatr4razywroku, Latający dywan38. Yapa (2013) -Mateusz Rulski-BożekNieobecniKatarzyna Rajewska i Andrzej Wawrzyniak39. Yapa (2014)ShantażyściSekcja Muzyczna Kołłątajowskiej Kuźni Prawdziwych Mężczyzn z OląM3Drużyna Wawrzyna, Anna Dziedzic, Piotr Kędziora40. Yapa (2015) -Albo i NieZuzannaPóki co41. Yapa (2016) -Monika Kowalczyk, Nic WielkiegoOreada i PaduchyŁukasz Jędrys, Kapela z Przypadku42. Yapa (2017) -OreadaAnna DziedzicKlub Piosenki Artystycznej A PRIORI43. Yapa (2018) -Jan i KlanTeatr Piosenki MłynBez Hałasu, Kasia Abramczyk44. Yapa (2019) -OczybaszkiWbrew PozoromDuet Gunia Marańda, Irena Salwowska45. Yapa Home Office (2020)Ze względu na pandemię, Yapa dobyła się w formule Home Office. Koncerty gwiazd odbyły się w różnych lokalizacjach w całej Polsce i były transmitowane w internecie. Wykonawcy zakwalifikowani do konkursu zostali ocenieni przez jurorów podczas kolejnej edycji przeglądu.44 i 2/3. (2021) -ParaluzjaMichał Wojtusik032 Band, Marta Śliwa, Klub Piosenki A PRIORIYapa: Daleko od domu (2022) -FalochronPeron WędrownyZ tylu chmur48. Yapa (2023) -Hania CzajkowskaSpotkanie Na Szczycie, PojazzjaW Międzyczasie49. Yapa (2024) -PrzedwieczórMeritumNa Poddaszu, Hawiarska Koliba50. Yapa (2025) -SłowodajęSzumiłąka, Trzecia MiłośćNa Poddaszu, Ta Jedna Chwila51. Yapa (2026) -BABY!Maciej 'Canton' Piotrowski, Tosia WitkoszKarolina Lizer
Zobacz też Bazuna (festiwal) Ogólnopolska Turystyczna Giełda Piosenki Studenckiej
Przypisy
Bibliografia
Yapabook - wydawnictwo z okazji 40. OSPPT Yapa 2015. [dostęp 2023-07-30]
Linki zewnętrzne Oficjalna strona festiwalu Oficjalny kanał festiwalowy na Youtube
Kategoria:Festiwale muzyczne w Łodzi Kategoria:Festiwale i przeglądy studenckie Kategoria:Politechnika Łódzka Kategoria:Festiwale piosenki turystycznej w Polsce