Tibor Gánti (ur. 10 września 1933 w Vácu, zm. 15 kwietnia 2009) – węgierski biolog i biochemik, twórca teorii chemotonu, jako najprostszego systemu żywego (modelu funkcjonowania organizmu), autor m.in. pracy popularnonaukowej "Az élet principiuma" (Gondolat, Budapeszt, 1971, wyd. drugie, przejrzane i rozszerzone 1978, wyd. polskie "Podstawy życia", Wiedza Powszechna, Warszawa, 1986).
Studia, stopnie naukowe i tytuły honorowe Dipl. Chem. Eng., Technical University, Budapeszt, 1958 Dr techn., Technical University, Budapeszt, l962 Candidate of biol. Sci., Hungarian Academy of Sciences, l974 Honorary docent, Eötvös University, Budapeszt, 1974 Doctor of biol. Sci., Hungarian Academy of Sciences, 1980 Honorary professor, Eötvös University, Budapeszt, 1982 Zajmowane stanowiska 1951–1952 – pracownik laboratoryjny Bacteriological Laboratory, Factory of Canned Food, Dunakeszi, 1953–1954 – pracownik laboratoryjny Photochemical Research Institute, Vác, 1958–1965 – kierownik Yeast Laboratory, Yeast Factory, Budapeszt, 1965–1974 – kierownik Biochemical Department. REANAL Factory of Laboratory Chemicals, Budapeszt, 1974–1999 – konsultant naukowy Ecological and Modelling Research Group of Hung. Acad. Sci., Budapeszt. 1992–2000 – dyrektor Cogitator deposit company, Nagymaros. Stanowiska dydaktyczne 1968–1972 – wykładowca biochemii przemysłowej, Eötvös University, Budapeszt, 1974–1976 – wykładowca biologii teoretycznej, University of Gödöllô, 1975–1979 – wykładowca biologii teoretycznej, József Attila University, Segedyn, 1978–1999 – wykładowca biologii teoretycznej, Eötvös University, Budapeszt. Inne stanowiska 1968–1973 – członek Presidency of the Hungarian Biochemical Society 1978–1986 – sekretarz generalny Hungarian Biological Society 1980–l988 – członek Presidency of the Hungarian Astronautic Society 1986–1992 – przewodniczący Environmental Council of the Federation of Scientific and Technical Societies of Hungary 1980–1992 – członek Presidency of the Federation of Scientific and Technical Societies of Hungary 1980–1990 – kierownik wydawnictwa Természet Világa (węgierskie czasopismo podobne do Scientific American) 2000–2001 – Fellow Collegium Budapest (Institute for Advanced Study) Nagrody i odznaczenia thumb|220px|Tablica pamiątkowa w miejscu narodzin,Vác, Köztársaság 5 1982 – Herman Otto prize 1986 – MTESz prize 1989 – Pro Natura medal Wybrane publikacje Gánti Tibor (1966): Forradalom az élet kutatásában. Gondolat, Budapest Gánti Tibor (1971): Az élet princípiuma. Gondolat, Budapest Gánti Tibor (1974): A chemoton–elmélet alapjai. Fizikai Szemle. 24, 97–103. Gánti Tibor (1975): Organization of Chemical Reactions into Dividing and Metabolizing Units: The Chemotons. BioSystems. 7, 15–21. Gánti Tibor (1979): A Theory of Biochemical Supersystems and Its Application to Problems of Natural and Artificial Biogenesis. Akadémiai, Budapest–University Park Press, Baltimore Gánti Tibor (1979): A prebiológiai evolúció értelmezése a chemotonelmélet alapján. Biológia. 27, 161–175. Gánti Tibor (1983): Az ősszekvenciák eredete. Biológia. 31, 47–54. Gánti Tibor (1984): Chemotonelmélet I. A fluid automaták elméleti alapjai. OMIKK, Budapest Gánti Tibor (1987): The Principle of Life. OMIKK, Budapest Gánti Tibor (1989): Chemotonelmélet II. Az élő rendszerek elmélete. OMIKK, Budapest Gánti Tibor (1997): Biogenesis Itself. Journal of Theoretical Biology. 187, 583–93. Gánti Tibor (2003): The Principles of Life. With commentaries by James Griesemer and Eörs Szathmáry. Oxford, University Press Gánti Tibor (2003): Chemoton Theory. Vol. I. Theory of Fluid Machineries. Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York Gánti Tibor (2003): Chemoton Theory. Vol. II. Theory of Living Systems. Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York Gánti Tibor, Horváth A., Bérczi S., Gesztesi A., Szathmáry E. (2003): Dark Dune Spots: Possible Biomarkers on Mars? Origins of Life and Evolution of Biospheres. 33, 515–557 Horváth A., Kereszturi A., Bérczi S., Sik A., Pócs T., Gánti T., Szathmáry E. (2009): Analysis of Dark Albedo Features on a Southern Polar Dune Field of Mars. Astrobiology. 9 February 2009
Przypisy
Kategoria:Węgierscy biolodzy Kategoria:Węgierscy biochemicy Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2009 Kategoria:Ludzie urodzeni w Vácu