Nieformalna Grupa Kamieniarzy „Magurycz”, obecnie „Stowarzyszenie MAGURYCZ” – stowarzyszenie zajmujące się ratowaniem przed zniszczeniem zabytków sztuki sepulkralnej głównie na terenach Łemkowszczyzny i Bojkowszczyzny.
Historia Historia Magurycza sięga roku 1986, kiedy to Szymon Modrzejewski zaczął zajmować się greckokatolickim cmentarzem w Berehach Górnych (Bieszczady). Rok później Stanisław Kryciński zorganizował pierwszy obóz remontowy na cmentarzach w Bystrem i Michniowcu. Źródłem tego pomysłu była Akcja Opis trwająca od końca lat siedemdziesiątych, której celem było uchwycenie przeszłości w każdej dostępnej jeszcze formie. W pierwszym obozie założyciel „Magurycza”, Szymon Modrzejewski, wziął udział jako uczestnik. Przedsięwzięcie to nosiło nazwę „Nadsanie” i było częścią działań Społecznej Komisji Opieki nad Zabytkami Sztuki Cerkiewnej przy Towarzystwie Opieki nad Zabytkami (rozwiązanej w 1999 roku), w której zarządzie obaj wymienieni zasiadali przez 10 lat. Od roku 1988 do 1996 Stanisław Kryciński i Szymon Modrzejewski organizowali obozy wspólnie. Od roku 1997 Szymon Modrzejewski prowadzi działalność samodzielnie (obozy „Nadsanie” odbywały się do 2000 r. włącznie). Cele przedsięwzięcia pozostały takie same i noszą nazwę obozów – warsztatów, do 2007 roku Nieformalnej Grupy Kamieniarzy „Magurycz”, działającej głównie pod auspicjami Towarzystwa Karpackiego, od 2007 roku Stowarzyszenia Magurycz.
Obozów „Nadsania” odbyło się 12, NGK Magurycz 24, a stowarzyszenia Magurycz 16.
Cele thumb|180px|Szymon Modrzejewski – przewodniczący stowarzyszenia Celem obozów-warsztatów (odbyło się ich 51), organizowanych od 25 lat, jest ratowanie, inwentaryzacja i dokumentacja sztuki sepulkralnej, krzyży i kapliczek przydrożnych oraz wszelkich obiektów sztuki cerkiewnej pozostających bez opieki (chrzcielnic, krzyży ze zwieńczeń nieistniejących cerkwi, kostnic, kaplic, archiwaliów) na terenach zamieszkiwanych pierwotnie głównie przez Bojków i Łemków, ale także Polaków, Żydów, Cyganów i Niemców. Zachowanie tych elementów krajobrazu ma wpływ na współczesne postrzeganie regionu jako miejsca, w którym współistniały różne kultury i religie. Ich dzisiejszy stan zachowania pozostawia wiele do życzenia. Zdecydowana większość obiektów, która jest przedmiotem zainteresowania stowarzyszenia, została celowo zdewastowana. Zazwyczaj Magurycz zajmuje się opuszczonymi cmentarzami w nieistniejących już wsiach, wychodząc z założenia, że szanse na to, że ktokolwiek inny się nimi zajmie są znikome.
Idea pracy na cmentarzach jest apolityczna, nie służy żadnej instytucji, kultowi, nie propaguje żadnej wizji historii, nie wynika też z inspiracji religijnej, odwołuje się do wrażliwości i potrzeby służenia. Prace wykonywane podczas obozu mają charakter społeczny. Przyczyniają się one do rozwoju wrażliwości na sztukę mniejszości narodowych zarówno uczestników obozu, jak i społeczności obecnie zamieszkujących te tereny. Sprzyjają także szeroko pojętej tolerancji, bezinteresowności i zachowaniu cząstki ginącego krajobrazu kulturowego.
Fundusze Fundusze (dotacje celowe) na niezbędne materiały, przejazdy, wyżywienie i dokumentację Stowarzyszenie zdobywa aplikując do różnych fundacji: Fundacja im. Stefana Batorego Fundacja Edukacja dla Demokracji Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Fundacja Karpacka Fundacja Wspomagania Wsi Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży (operator Polsko – Amerykańskiej Fundacji Wolności) Fundacja Ochrony Bioróżnorodności Karpat Wschodnich Fundacja Orange Sporadycznie „Magurycz” wspomagają finansowo osoby prywatne.
Kalendarium obozów Nadsania i Magurycza thumb|180px|Cmentarz w Wierzbicy podczas prac renowacyjnych prowadzonych przez Stowarzyszenie Magurycz (2014) W latach 1987–2010 prace remontowe i porządkowe prowadzono w następujących – często dziś nieistniejących – miejscowościach Bieszczadów, Beskidu Niskiego, Pogórza Przemyskiego i Roztocza oraz na Ukrainie:
I – sierpień 1987 Michniowiec, gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne, Bystre, gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne, Chmiel, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, płyta nagrobna z XVII w..
II – sierpień 1988 Lipie, gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne, Lutowiska, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne, Smolnik n. Sanem, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne.
III– sierpień 1989 Polana, gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i rzymskokatolicki, Dwernik, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże z nieistniejącej cerkwi, Berehy Górne, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże z nieistniejącej cerkwi.
IV– sierpień 1990 Sianki, gm.Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, kaplica grobowa, Beniowa, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, podstawa pod chrzcielnicę(?), krzyże z nieistniejącej cerkwi, krzyż przydrożny, Bukowiec, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, cmentarz wojskowy z I wojny światowej, krzyże z nieistniejącej cerkwi, krzyż przydrożny, Dźwiniacz Górny, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne.
V – sierpień 1991 Stuposiany, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, Wołosate, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne, Caryńskie, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyż przydrożny.
VI– sierpień 1992 Bandrów, gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne, Stebnik, gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne.
VII– sierpień 1993 Jałowe, gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki, Moczary, gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki, Bandrów, gm. Ustrzyki Dolne, krzyże przydrożne, Zatwarnica, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, Hulskie, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki oraz ruiny cerkwi, Krywe, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, Tworylne, gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki.
VIII – sierpień 1994 Smolnik n. Sanem, gm. Lutowiska, rekonstrukcja XIX-wiecznego nagrobka z ok. 250 części, cmentarz greckokatolicki, Chmiel, gm. Lutowiska, płyta nagrobna z XVII w., cmentarz greckokatolicki, Tworylne, gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki, Rajskie, gm. Solina, cmentarz greckokatolicki, Bystre, gm. Baligród, cmentarz greckokatolicki, Berehy Górne, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, Caryńskie, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki.
IX – sierpień 1995 Smolnik n. Sanem, gm. Lutowiska, kontynuacja prac rozpoczętych w 1994 roku, Balnica, gm. Komańcza, cmentarz greckokatolicki, krzyże z nieistniejącej cerkwi, Wola Michowa, gm. Komańcza, cmentarz żydowski, rozpoczęcie prac, Nowy Łupków, gm. Komańcza, cmentarz greckokatolicki.
W latach 1996–1998 Stanisław Kryciński zorganizował jeszcze 3 obozy o charakterze konserwatorskim, po czym „Nadsanie” przerodziło się w przedsięwzięcie archeologiczne (latem 1999 i 2000 roku prowadził pionierskie wykopaliska w Berehach Górnych, gm. Lutowiska). Miejscowości, w których działał Stanisław Kryciński oznaczono literą N. Szymon Modrzejewski od roku 1996 prowadzi działalność samodzielnie. Na życzenie Stanisława Krycińskiego Szymon Modrzejewski zaprzestał używania nazwy „Nadsanie”, jednak cele obozów pozostały takie same. Z konieczności kolejne obozy noszą roboczą nazwę: obozów konserwatorskich Nieformalnej Grupy Kamieniarzy „Magurycz”.
X – sierpień 1996 Smolnik n. Sanem, gm. Lutowiska, zakończenie prac rozpoczętych w 1994 roku, Wola Michowa, gm. Komańcza, cmentarz żydowski, zakończenie prac, Balnica, gm. Komańcza, krzyż przydrożny, Nowica, gm. Uście Gorlickie, cmentarz greckokatolicki.
sierpień 1996 N – Królik Wołoski, gm. Rymanów, cmentarz greckokatolicki, N – Deszno, gm. Rymanów, cmentarz greckokatolicki, N – Bałucianka, gm. Rymanów, cmentarz greckokatolicki.
XI – wrzesień 1997 Wisłok Wielki (górny), gm. Komańcza, cmentarz greckokatolicki, chrzcielnica z nieistniejącej cerkwi, Nowica, gm. Uście Gorlickie, remont kostnicy z II poł. XIX w., I etap prac zakończono w V 1998 r.
lipiec 1997 N – Wisłoczek, gm. Rymanów, cmentarz greckokatolicki i choleryczny, N – Tarnawka, gm. Rymanów, cmentarz greckokatolicki.
XII – sierpień 1998 Wisłok Wielki (dolny), gm. Komańcza, cmentarz greckokatolicki, krzyż przydrożny, odkrycie archiwum zwierzchności gminy z lat 1885–1896 oraz dokumentów parafialnych, wstępne czynności konserwatorskie, inwentaryzacja, indeks (XII 1998 – II 1999), Balnica, gm. Komańcza, rozpoczęcie remontu murowanej kaplicy przy cudownym źródle z lat 70. XIX w., Wołowiec, gm. Sękowa, wybrane krzyże przydrożne,
wrzesień 1998 Radruż, gm. Horyniec, cmentarz greckokatolicki,
lipiec 1998 N – Puławy, gm. Rymanów, cmentarz greckokatolicki, N – Rudawka Rymanowska, gm. Rymanów, krzyż przydrożny.
XIII – sierpień 1999 Wisłok Wielki (dolny), gm. Komańcza, polichromia w cerkwi pw. św. Onufrego (obecnie kościół rz.-kat.) z 1854 r., chorągiew procesyjna z końca XVIII w., ekspozycja muzealna w wieży ww. cerkwi przygotowanie i konserwacja eksponatów, Wisłok Wielki (górny), gm. Komańcza, krzyż przydrożny. Moszczaniec, gm. Komańcza, cmentarz greckokatolicki, Czystohorb, gm. Komańcza, cerkwisko, cmentarz greckokatolicki, chrzcielnica z nieistniejącej cerkwi.
lipiec, sierpień, październik 1999 Balnica, gm. Komańcza, kontynuacja remontu kaplicy.
XIV – sierpień/wrzesień 2000 Moszczaniec, gm. Komańcza, krzyże przydrożne, Wola Niżna, gm. Dukla, cmentarz cerkiewny oraz pozostałe dwa cmentarze greckokatolickie, Wola Wyżna, gm. Dukla, cmentarz greckokatolicki, cerkwisko, krzyż przydrożny, Jasiel, gm. Dukla, oba cmentarze greckokatolickie, krzyż kuty ze zwieńczenia nieistniejącej cerkwi, krzyże przydrożne, Rudawka Jaśliska, gm. Dukla, wybrane krzyże przydrożne – rozpoczęcie prac, Wisłok Wielki (dolny), gm. Komańcza, drobne prace przy kolejnych eksponatach powstającej w cerkwi ekspozycji muzealnej.
XV – maj 2001 Balnica, gm. Komańcza, zakończenie prac przy naprawie i rekonstrukcji więźby kopuły i sygnaturki, przekrycie blachą ocynkowaną przez wyspecjalizowaną firmę Szczerbanówka, gm. Komańcza, naprawa krzyża kutego z nieistniejącej cerkwi Wisłok Wielki (dolny), gm. Komańcza, krzyż przydrożny, dokumenty zwierzchności gminnej, chrzcielnica z Woli Wyżnej, VIII/IX 2001 Czeremcha, gm. Dukla, cerkwisko, cmentarz greckokatolicki, krzyże przydrożne, Lipowiec, gm. Dukla, cmentarz greckokatolicki, Wisłok Wielki, gm. Komańcza, krzyż przydrożny (Wisłok Górny), prace nad ekspozycją muzealną (eksponaty z Czeremchy i Radoszyc), Radoszyce, gm. Komańcza, cerkiew – dokumenty gminne i parafialne, sprzęty liturgiczne, Jasiel, gm. Dukla, krzyż przydrożny, Berehy Górne, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki.
XVI – luty 2002 Morochów, gm. Zagórz – cmentarz greckokatolicki grzebalny, dokumentacja fotograficzna i opisowa stanu zachowania, rozpoczęcie prac remontowych,
czerwiec 2002 Radocyna, gm. Sękowa – cmentarz greckokatolicki (ob. prawosławny), wybrane krzyże przydrożne (fundusze uzyskane przez Diecezjalny Ośrodek Kultury Prawosławnej),
sierpień 2002 Solinka, gm. Cisna – cmentarz greckokatolicki, krzyż kuty z nieistniejącej cerkwi, Maniów, gm. Komańcza – cmentarz greckokatolicki, krzyż kuty z nieistniejącej cerkwi, Smolnik n. Osławą, gm. Komańcza – cmentarz greckokatolicki, Surowica, gm. Komańcza – cmentarz greckokatolicki stary i nowy. Szczerbanówka, gm. Komańcza – krzyż kuty z nieistniejącej cerkwi,montaż na cerkwisku,
wrzesień/październik 2002 Wisłok Wielki, gm. Komańcza – ekspozycja muzealna, Balnica, gm. Komańcza – kontynuacja remontu kaplicy, rekonstrukcja łuku nad wejściem, rozpoczęcie rekonstrukcji ogrodzenia.
XVII – kwiecień 2003 Wisłok Wielki, gm. Komańcza – ekspozycja muzealna – nieoficjalne otwarcie, Kołonice, Jabłonki, Wernejówka, Zawoje – inwentaryzacja cmentarzy greckokatolickich i krzyży przydrożnych,
sierpień/wrzesień 2003 Zawoje, gm. Rymanów – cmentarz greckokatolicki, cerkwisko, Wernejówka, gm. Rymanów – krzyż przydrożny,