Partia hiszpańska – otwarcie szachowe, które charakteryzuje się posunięciami:
e4 e5 Sf3 Sc6 Gb5
Partia hiszpańska jest debiutem otwartym. W klasyfikacji encyklopedii otwarć szachowych jest oznaczona kodami ECO od C60 do C99.
Jest to jedno z najwcześniej znanych otwarć. Pierwszy jego opis można znaleźć w manuskryptach z Getyngi, datowanych na 1490 rok. W literaturze anglojęzycznej partia hiszpańska jest nazywana Ruy López, na cześć szesnastowiecznego hiszpańskiego księdza Ruya Lópeza, który opisał to otwarcie w wydanej w 1561 roku książce. W późniejszych czasach nie było popularne, dopiero XIX wiek przyniósł wzrost zainteresowania tym debiutem. Pierwsze pogłębione analizy partii hiszpańskiej podał Carl Jänisch w połowie XIX stulecia. Do rozwoju debiutu znacząco przyczynili się na przełomie wieków Michaił Czigorin, Wilhelm Steinitz i Siegbert Tarrasch. Wiek XX zaowocował ogromną liczbą przeanalizowanych wariantów. Otwarciem zajmowało się wielu wybitnych szachistów, między innymi mistrzowie świata: Aleksander Alechin, Wasilij Smysłow, Anatolij Karpow i Garri Kasparow. Do dzisiaj partia hiszpańska jest najczęściej stosowanym debiutem otwartym.
Podstawowe warianty Obrona Morphy'ego 3...a6 wariant wymienny 4.G:c6 nowoczesna obrona Steinitza 4.Ga4 d6 opóźniona obrona Schliemanna 4.Ga4 f5 opóźniona obrona Brentana 4.Ga4 g5 obrona norweska 4.Ga4 b5 5.Gb3 Sa5 obrona Møllera 4.Ga4 b5 5.Gb3 Gc5 wariant zamknięty 4.Ga4 Sf6 5.O-O Ge7 wariant otwarty 4.Ga4 Sf6 5.O-O S:e4 obrona archangielska 4.Ga4 Sf6 5.O-O b5 6.Gb3 Gb7 Warianty inne niż 3...a6 klasyczny 3...Gc5 obrona Cozio 3...Sge7 obrona berlińska 3...Sf6 obrona Birda 3...Sd4 obrona Steinitza 3...d6 obrona Schliemanna 3...f5 obrona Smysłowa 3...g6 obrona Brentana 3...g5
Wybrana literatura Bill Wall (1986), 500 Ruy Lopez Miniatures, Chessco, Glenn Flear (2000), Open Ruy Lopez, Everyman Chess, John Shaw (2003), Starting Out: The Ruy Lopez, Everyman Chess, Gary Lane (2006), The Ruy Lopez Explained, Batsford, Mihail Marin (2007), A Spanish Opening Repertoire for Black, Quality Chess, Miloš Pavlović (2009), Fighting The Ruy Lopez, Globe Pequot,
Linki zewnętrzne
Chess Opening Explorer
Hiszpańska partia