Języki helleńskie – rodzina językowa w obrębie języków indoeuropejskich. Języki helleńskie wywodzą się ze wspólnego przodka (prajęzyka) – języka protohelleńskiego. Jedyne dwa zaświadczone starożytne języki helleńskie – starogrecki i macedoński – zaliczane są wraz z językami iliryjskim, trackim, frygijskim i dackim do postulowanej paleobałkańskiej ligi językowej. W dużej części opracowań rodzina helleńska w ogóle nie jest wyróżniana, a wszystkie podane w poniższym zestawieniu etnolekty uznawane są za odmiany języka greckiego, izolowanego w obrębie rodziny indoeuropejskiej.

Klasyfikacja języków helleńskich Poniżej przedstawiono schemat klasyfikacji genetyczno-systematycznej języków helleńskich

języki indoeuropejskie języki helleńskie staromacedoński † epirocki †

język grecki dialekty achajskie † mykeński † dialekty arkadyjsko-cypryjskie † dialekt arkadyjski † dialekt cypryjski † dialekt pamfilijski †

starogrecki † greka archaiczna † greka klasyczna †

dialekty attycko-jońskie † dialekt homerycki † dialekt attycki † dialekt eubejski (zachodniojoński) † dialekt centralnojoński (joński wyspowy) † dialekt wschodniojoński (joński literacki) †

dialekty eolskie † dialekt beocki † dialekt eolski † dialekt lesbijski † dialekt tesalski †

dialekty zachodniogreckie † dialekty północnozachodnie † dialekt etolski † dialekt elidzki † dialekt fokidzki † dialekt lokrydzki † dialekty doryckie † dialekt dorycki literacki † dialekt argolidzki † dialekt cyrenejski † dialekt cykladzki † dialekt kreteński † dialekt lakoński † dialekt megarejski † dialekt messeński † dialekt rodyjski † dialekt sycylijski † dialekt terański †

koine † średniogrecki † nowogrecki demotyk katharewusa nowogrecki cypryjski

Często wśród dialektów języka nowogreckiego wymienia się też języki lub dialekty: cakoński griko pontyjski kapadocki

Osobne stanowisko w rodzinie helleńskiej zajmuje język jewanik, wywodzący się z greki koine i pozostający pod silnym wpływem języka hebrajskiego. Język ten używany był przez diasporę żydowską aż do końca XX wieku.

Rozwój języków helleńskich Poniżej przedstawiono uproszczony schemat historii rozwoju języków helleńskich:

protohelleński† ├─>staromacedoński † ├─>mykeński † ├─>greka archaiczna † ├─>greka klasyczna † ├─>koine † │ ├─>średniogrecki † (greka bizantyjska) │ │ ├─>kapadockiIstniał już w XII wieku (przez ponad dwieście lat równolegle do greki bizantyjskiej, z której się wywodzi). │ │ ├─>nowogrecki (demotyk, katharewusaJęzyk sztuczny, używany dawniej tylko w kontekstach oficjalnych (dokumentach urzędowych, wiadomościach, polityce). Luźno oparty na grece klasycznej i dialektach mówionych języka nowogreckiego., cypryjski i inne) │ ├─>pontyjskiWywodzi się z koine i dialektu jońskiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem greki bizantyjskiej i języka tureckiego. │ ├─>jewanik †Wywodzi się z koine okresu hellenistycznego (z zapożyczeniami z języka hebrajskiego), należy do języków żydowskich. Wymarły w końcu XX w. ├─>cakońskiWywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem kolejno koine, greki średniowiecznej i języka nowogreckiego. ├─>grikoWywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem najpierw łaciny, później języka włoskiego.

Uwagi