663 Dywizjon Samolotów Artylerii (663 DSA; ang. 663rd Polish Air Observation Post Squadron; pol. 663 Polski Szwadron Powietrznych Punktów Obserwacyjnych) – pododdział lotnictwa wojsk lądowych Polskich Sił Zbrojnych.

Historia thumb|left|Samolot w barwach 663 Dywizjonu Samolotów Artylerii II Korpusu Polskiego we Włoszech w 1945 r. (foto z 2012 r.) Za datę powstania 663 Dywizjonu Samolotów Artylerii uznano 8 września 1944 roku, gdy piloci i personel obsługi naziemnej znaleźli się razem na lotnisku Ebola 30 kilometrów na południowy wschód od Salerno.

Decyzja o sformowaniu jednostki podjęta została na przełomie maja i czerwca 1944 roku. Z każdego pułku artylerii 2 Korpusu Polskiego wytypowano po dwóch oficerów, którzy skierowani zostali do Kairu na badania lekarskie, a następnie do Pretorii w Republice Południowej Afryki. Na początku lipca grupa oficerów artylerii rozpoczęła szkolenie w zakresie pilotażu i obserwacji artyleryjskiej z powietrza, w 62 Szkole Lotniczej w miejscowości Bloemfontein. 18 października szkolenie ukończyło 18 oficerów.

23 grudnia 1944 roku pododdział podporządkowany został dowódcy 15 Grupy Armii i przebazowany do strefy przyfrontowej w okolice Forli.

8 stycznia 1945 roku Dywizjon osiągnął gotowość bojową i jego piloci wykonali pierwsze loty operacyjne na korzyść brytyjskiego V Korpusu 8 Armii. Od lutego Eskadra "A" współpracowała także z partyzantką włoską.

13 lutego 1945 roku pododdział podporządkowany został dowódcy artylerii 2 KP, gen. bryg. Romanowi Odzierzyńskiemu. W kwietniu tego roku poszczególne eskadry współpracowały z artylerią II KP w bitwie o Bolonię (Eskadra "A" przydzielona została do 3 DSK, Eskadra "B" – 5 KDP, a Eskadra "C" – 2 GA). Ostatni lot bojowy samoloty Dywizjonu wykonały 25 kwietnia.

19 października 1946 roku jednostka została rozformowana.

Personel latający dywizjonu 8 września 1944 roku personel latający dywizjonu liczył 22 oficerów artylerii. dowódca – mjr dypl. art. pil. Edward Pawlikowski zastępca dowódcy – kpt. art. pil. Ruszczyc dowódca Eskadry "A" – kpt. art. pil. Kijowski dowódca Eskadry "B" – kpt. art. pil. Filipowicz dowódca Eskadry "C" – kpt. art. pil. Laskowski pilot – por. art. pil. F. Perucki (ciężko ranny 14 IV 1945) pilot – por. art. pil. Melis pilot – por. art. pil. Adam Nowotny pilot – por. art. pil. Sławomir Grodzicki (zginął 14 IV 1945) pilot – por. art. pil. Stanisław Murzynowski pilot – por. art. pil. Stanisław Wasilewski (kontuzjowany 28 II 1945) pilot – por. art. pil. Kuźmiński pilot – por. art. pil. Okomicki pilot – por. art. pil. Jaczek pilot – por. art. pil. Leluch pilot – por. art. pil. Oleśnicki pilot – por. art. pil. Kołaczkowski pilot – por. art. pil. Dyle pilot – por. art. pil. Piotrowski pilot – por. art. pil. Opioła pilot – por. art. pil. Perypeczko pilot – por. art. pil. Bogucki

Obsada dywizjonu w dniu 31 stycznia 1945 roku Dowództwo dowódca dywizjonu – mjr dypl. art. pil. Edward Pawlikowski zastępca dowódcy – kpt. art. pil. Bohdan Ruszczyc adiutant – por. pil. S. Reicher oficer techniczny – ppor. pil. R. J. Truch oficer – ppor. rez. art. pil. Bolesław Kuźmiński sekcja fotograficzna – por. pil. obserwator W. Czupryk

Eskadra "A" dowódca eskadry – por. art. pil. Adam Kijowski dowódca sekcji A 1 – por. art. pil. Felicjan Perucki dowódca sekcji A 2 – ppor. art. pil. Stanisław Jączek dowódca sekcji A 3 – por. art. pil. Stanisław Wasilewski dowódca sekcji A 4 – ppor. art. pil. Marian Stelnicki

Eskadra "B" dowódca eskadry – por. art. pil. Ronald Filipowicz dowódca sekcji B 1 – por. art. pil. Jan Hryniewicz dowódca sekcji B 2 – por. art. pil. Stanisław Murzynowski dowódca sekcji B 3 – por. art. pil. Sławomir Grodzicki dowódca sekcji B 4 – ppor. art. pil. Adam Nowotny

Eskadra "C" dowódca eskadry – por. art. pil. Seweryn Laskowski dowódca sekcji C 1 – por. art. pil. Mieczysław Okornicki dowódca sekcji C 2 – ppor. art. pil. Jan Paśnicki dowódca sekcji C 3 – ppor. art. pil. Stanisław Piotrowski dowódca sekcji C 4 – ppor. art. pil. Emil Skulski

W okresie szkolenia dowódcą jednostki z ramienia RAF był mjr W. E. Wright.

Obsada personalna jednostki nie uległa zmianom do czasu bitwy o Bolonię, w kwietniu 1945 roku.

Odznaka dywizjonu Godłem dywizjonu był orzeł w locie trzymający w szponach pocisk armatni na tle lotniczej szachownicy z napisem 663 DSA pod pociskiem. thumb|300px|Auster Mk V

Uzbrojenie British Taylorcraft Auster Mk–III – od 8 września 1944 British Taylorcraft Auster Mk–V – od 1 stycznia 1945 British Taylorcraft Auster Mk–IV – od 10 marca 1945

Lotniska bazowania od 8 września 1944 – Ebola od 14 grudnia 1944 – Pontecorvino od 3 stycznia 1945 – Meldola od 1 kwietnia 1945 – Imola maj – październik 1946 – Porto San Giorgio, Lago di Garba, Monza, Treviso

Wysiłek bojowy W okresie od 8 września 1944 do 8 maja 1945

Operacje bojowe dywizjonu 663Rok1945 samoloto-zadań 530 godzin lotu 1 020

Straty własne Rok1945RazemMiesiącLutyKwiecieńPolegli – por. art. pil. Sławomir Grodzicki 1Ranni por. art. pil. Stanisław Wasilewski (wypadek) por. art. pil. F. Perucki 2W niewoli – – 0

Zobacz też Lotnictwo artyleryjskie

Przypisy

Bibliografia

Kilka fotografii 663 Dywizjonu Samolotów Artylerii

Kategoria:Dywizjony lotnicze Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Artyleria polska Kategoria:Polskie Siły Powietrzne na obczyźnie Kategoria:Jednostki lotnicze RAF Kategoria:Artyleria Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Oddziały 2 Korpusu Polskiego (PSZ) Kategoria:Polskie jednostki lotnicze utworzone w 1944 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1946