Separatyzm albo separacjonizm (z – oddzielony) – dążenie do wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości. Najbardziej typowym jest separatyzm narodowościowy, a jednym z jego przejawów secesja narodowa. Dążenie do odrębności pod względem narodowym, politycznym, etnicznym, religijnym; działalność mająca na celu wyodrębnienie terytorialne mniejszości narodowych. Separatyzm jest dążeniem do oderwania się określonego terytorium od jakiegoś państwa i utworzenia odrębnej struktury państwowej.
Narody aspirujące do utworzenia własnego państwa
Podmiot Państwo Ugrupowanie lub państwo nieuznawane Abchazowie Abchazja 20px Aczinowie 20px Afrykanerzy Volkstaat 20px Alandczycy 20px Alaska Partia Niepodległości Alaski20px Ambazonia 20px Asyryjczycy Patriotyczna Partia Asyrii Aragończycy Chunta Aragonesista Baskowie ETAJ. Tomasiewicz: Współczesne ruchy regionalistyczne w Europie zachodniej /w:/ „Sprawy Narodowościowe” (Zakład Badań Narodowościowych PAN) t. VI z. 2 (1997). 20px Beludżowie Front Wyzwolenia Beludżystanu Bretończycy Bretońska Partia Narodowa 20px Czeczeni Czeczeńska Republika Iczkerii 20px Flamandowie Interes Flamandzki Partia Quebecka 20px Gagauzi 20px Galisyjczycy 20px Hawajczycy 20px Ibo 20px Ingusze 20px Katalończycy Konwergencja i Unia 20px Kaszmirczycy Front Wyzwolenia Dżammu i Kaszmiru Kornwalijczycy Mebyon Kernow Cornish Nationalist Party 20px Korsykanie Front Narodowego Wyzwolenia Korsyki 20px Kurdowie Partia Pracujących Kurdystanu 20px Lakoci Manx 20px Oromowie Front Wyzwolenia Oromo 20px Osetyjczycy Osetia Południowa Palestyńczycy Organizacja Wyzwolenia Palestyny Naddniestrzańska Republika Mołdawska 20px Rusini 20px Sahrawi 20px Maroko Front Polisario 20px Sardyńczycy Partito Sardo d’Azione 20px Sikhowie Somalijczycy Somaliland Szkoci Szkocka Partia Narodowa, Szkocka Partia Socjalistyczna 20px Tamilowie Tamilskie Tygrysy 20px Tuaregowie 20px Mali Narodowy Ruch Wyzwolenia Azawadu 20px Tybetańczycy środowisko XIV Dalajlamy 20px Ujgurzy 20px Walijczycy Plaid Cymru 20px Walonowie 20px Vermont Druga Republika Vermontu
Separatyzm na terenie Polski W okresie sporu polsko-czechosłowackiego o Śląsk Cieszyński w latach 1918–1920 działały na tym terenie trzy duże organizacje separatystyczne: Śląska Partia Ludowa, Związek Ślązaków (52 tys. członków) i Śląska Partia Socjaldemokratyczna. W okresie sporu polsko-niemieckiego o Górny Śląsk w latach 1918–1922 działały na tym terenie jedna duża: Związek Górnoślązaków (ok. 500 tys. członków) i szereg mniejszych organizacji separatystycznych: Jedność Górnośląska w Bytomiu, Wydział Górnośląski, Komitet Górnośląski w Rybniku, Komitet na rzecz Ustanowienia Wolnego Państwa Górnośląskiego w Katowicach, również takich, które wyodrębniły się z ruchu polskiego: Górnośląski Komitet Plebiscytowy, Polski Związek Górnośląskich Autonomistów w Bytkowie, Liga Obrony Śląska, Śląskie Stronnictwo Demokratyczno-Postępowe i Związek Dawniejszych Powstańców na rzecz Górnośląskiej Niepodległości. Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski na tym terenie działały następujące organizacje separatystyczne: Związek Obrony Górnoślązaków, Związek Rodowitych Górnoślązaków, Blok Socjalny Górnoślązaków, Śląski Blok Narodowy, Śląska Partia Ludowa w Katowicach i Niezależna Śląska Partia Pracy.
W czasie okupacji niemieccy okupanci rozpoczęli akcje tworzenia nowych ruchów separatystycznych w celu rozbicia polskiego społeczeństwa, tworząc m.in. Goralenvolk i Hatschower. Na Podhalu, mimo że sama koncepcja narodu góralskiego była w okresie międzywojennym prawie nieznana poza grupą kilku aktywistów góralskich, dzięki uzyskaniu poparcia kilku znanych przywódców, udało się pozyskać liczną grupę ludności góralskiej deklarujących germańskie korzenie. W nazistowskim spisie ludności 157 tys. sympatyków byłej Śląskiej Partii Ludowej na Śląsku Cieszyńskim zadeklarowało przynależność do narodowości „ślązackiej” (Slonzaken Volk)Tabela w: Wacław Długoborski (red.), Położenie ludności Rejencji Katowickiej w latach 1939–1945, Poznań 1983; Krzysztof Nowak, Ruch kożdoniowski na Śląsku Cieszyńskim, w pracy pod red. Marii Wandy Wanatowicz, Regionalizm a separatyzm. Historia i współczesność. Śląsk na tle innych obszarów, Katowice 1995, s. 42 przypis 76; Elżbieta Pałka, Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania na Zaolziu, Wrocław 2007, s. 65–66; Ladislav Pallas, Jazyková otázka a podmínky vytváření národního vědomi ve Slezsku, Ostrava 1970, s. 70.. Podsycany przez hitlerowców separatyzm i nacjonalizm zaowocował krwawymi pacyfikacjami Wołynia, Podola, Wileńszczyzny przez ukraińskie i litewskie formacje zbrojne. Zwłaszcza prowadzona przez UPA w czasie wojny i okresie powojennym działalność zbrojna charakteryzowała się wyjątkową brutalnością i okrucieństwem.
W latach 2007–2010 istniał Śląski Ruch Separatystyczny (KRS: 0000276432).
Zobacz też
Organizacja Narodów i Ludów Niereprezentowanych państwo nieuznawane Wolny Sojusz Europejski plebiscyt terytorialny secesja (politologia) protonaród Republika Nowej Afryki
Przypisy
Linki zewnętrzne
Lewicowe ugrupowania nacjonalistyczne w Hiszpanii
Ziemowit Szczerek, Strefa poradziecka wrze, czyli „nowa Jugosławia” Ziemowit Szczerek, Świat się kruszy Istnienie państw w czasie i przestrzeni w świetle działalności ruchów separatystycznych
Kategoria:Ideologie Kategoria:Teoria stosunków międzynarodowych