thumb|Fabryka Junkersa w Dessau – zdjęcie z 1928 Junkers Flugzeug- und Motorenwerke AG – przedsiębiorstwo założone w 1895 roku przez Hugona Junkersa. Pierwszy samolot Junkers J1 został wyprodukowany w 1915 roku.
Historia przedsiębiorstwa Dzieje przedsiębiorstwa są skomplikowane, ponieważ właściciel Hugo Junkers posiadał wiele zakładów o różnym profilu działalności. W 1895 założył wraz z Robertem Ludwigiem przedsiębiorstwo pod firmą Junkers & Co. Warmwasser-Apparatefabrik (w skrócie Junkers & Co.), która produkowała piece gazowe i urządzenia grzewcze. W tym właśnie przedsiębiorstwie powstał pierwszy samolot Junkers J 1, który był pierwszą konstrukcją wykonaną całkowicie z metalu. Jako że samolot był dość ciężki i nie mógł dlatego odnosić sukcesów jako myśliwiec, dlatego zbudowano model J4 – pierwszy, seryjnie produkowany opancerzony dwupłatowiec przeznaczony do jednostek wsparcia piechoty.
Pod naciskiem władz wojskowych przedsiębiorstwo Junkersa połączono z przedsiębiorstwem Fokker w jedno przedsiębiorstwo Junkers-Fokker-AG. Po zakończeniu I wojny światowej oba zakłady rozdzielono i wówczas założono w Dessau osobne przedsiębiorstwo Junkers Flugzeugwerk AG. Ten zakład Hugo Junkersa miał specjalizować się właśnie w produkcji samolotów. Cały czas osobno funkcjonowało przedsiębiorstwo Junkers & Co., zajmujące się wytwarzaniem znanych powszechnie urządzeń centralnego ogrzewania.
W związku z ograniczeniami w produkcji samolotów nałożonymi mocą przepisów traktatu wersalskiego, Junkers starał się przenosić produkcję do Szwecji oraz ZSRR. Dzięki porozumieniu politycznemu między Rosją sowiecką a Republiką Weimarską, w 1922 r. otworzono oddział w Moskwie. Jednak z powodów politycznych umowa została przez Rosjan zerwana po czterech latach i w 1926 Junkers musiał wycofać się z rosyjskiego rynku, ponosząc poważne straty finansowe. Równolegle powstała kolejna spółka-córka: Junkers Motorenbau GmbH, odpowiedzialna za produkcję silników i komponentów technicznych.
W okresie Wielkiego Kryzysu wszystkie przedsiębiorstwa Hugo Junkersa popadły w trudności finansowe. Najpierw, na początku marca 1930 Junkers Motorenbau GmbH została zmuszona wystąpić do wierzycieli o ugodę i odroczenie płatności. Sytuacja zaostrzyła się tak bardzo, iż 22 marca 1932 Hugo Junkers musiał złożyć wniosek o upadłość całego koncernu. 4 listopada 1932 przedsiębiorstwo Junkers & Co. GmbH sprzedano przedsiębiorstwu Bosch. Junkers stała się więc jedną z marek koncernu Bosch.
Jednocześnie Ministerstwo Lotnictwa Rzeszy Hermanna Göringa zagarnęło część – a po przedwczesnej śmierci przetrzymywanego w areszcie domowym Hugo Junkersa – całość akcji przedsiębiorstw Junkers Flugzeugwerk AG oraz Junkers Motorenbau GmbH. 5 lipca 1936 oba przedsiębiorstwa połączono Junkers Motorenbau und Junkers Flugzeugwerk w jedno przedsiębiorstwo Junkers Flugzeug- und Motorenwerke AG– odpowiedzialne za produkcję słynnych samolotów czasów II wojny światowej.
W latach 20. Hugo Junkers założył nawet własne linie lotnicze Junkers-Luftverkehr-AG. Wykorzystywał samoloty przez siebie produkowane, w tym modele Junkers F 13 – pierwszy samolot komunikacyjny całkowicie metalowej konstrukcji. Jednym z osiągnięć linii był bezawaryjny przelot między Teheranem a Londynem w obie strony albo przelot nad Andami. Jednakże – wskutek wysokich kosztów i małej pojemności samolotów – utrzymywanie własnej linii okazało się deficytowe. Przedsiębiorstwo stopniowo popadało w zależność od władz niemieckich, korzystając z subwencji rządowych. Dlatego też wskutek rosnącego zadłużenia Hugo Junkers przekazał przedsiębiorstwo państwu. Rząd federalny połączył w latach 1925–1926 Junkers-Luftverkehr-AG z Deutsche Aero Lloyd w – funkcjonującą do dziś – Lufthansę.
W okresie II wojny światowej przedsiębiorstwo Junkers Motorenbau und Junkers Flugzeugwerk należało do państwa – III Rzeszy. W licznych zakładach koncernu, przeważnie w środkowych Niemczech oraz w podziemnych zakładach – jak Mittelwerk (połączonego z obozem Mittelbau-Dora) – zatrudniano setki przymusowych robotników, w tym więźniów przetrzymywanych w nieludzkich warunkach oraz młodzieży zwerbowanej w czasie Heuaktion. W szczytowym okresie produkcji w Dessau – siedzibie koncernu i największym zakładzie produkcyjnym zatrudniano do 40 tys. osób.
Po zakończeniu II wojny światowej przedsiębiorstwo kontynuowało działalność w znacznie ograniczonym zakresie. Siedzibę przedsiębiorstwa przeniesiono w 1951 do Monachium na teren RFN, aby móc zarządzać pozostawionym majątkiem i nieruchomościami. Na początku lat 70. przedsiębiorstwo przejął koncern Daimler-Benz. Na tym zakończyła się historia przedsiębiorstwa lotniczego Junkers.
Odrodzenie nazwy W 2015 roku utworzono nową spółkę Junkers Flugzeugwerke w Dübendorfie w Szwajcarii, która uzyskała prawa do nazwy Junkers. Z inicjatywy jej założyciela Dietera Morszecka, spółka rozpoczęła małoseryjną produkcję nowoczesnych replik Junkersa F13 i A50. W 2020 roku spółka przeniosła siedzibę do Widnau.
Modele samolotów Typy produkowanych samolotów:
Junkers J 1 Junkers J 2 Junkers J 4 (J.I) Junkers J 7 Junkers J 8 Junkers J 9 (D.I) Junkers J 10 (wersja wojskowa CL.I) Junkers J 10 (wersja cywilna) Junkers J 11 (wodnosamolot) Junkers J 12 Junkers F 13 (wraz z wersjami Ju 13 z ZSRR, Junkers-Larsen, JL6 oraz JL12 z USA) Junkers J 15 Junkers K 16 Junkers T 19 Junkers A 20 (wraz z wersjami Ju 20 z ZSRR, R02 ze Szwecji) Junkers T 21 (wraz z wersją Ju 21 i H 21 z ZSRR) Junkers T 22 Junkers T 23 Junkers G 23 Junkers F 24 Junkers G 24 Junkers R 42 (wojskowa wersja G 24) Junkers A 25 Junkers T 26 Junkers T 27 Junkers T 29 Junkers K 30 Junkers G 31 Junkers A 32 Junkers K 39 (szwedzka wersja A 32) Junkers W 33 Junkers W 34 Junkers K 43 (szwedzka wersja W 34) Junkers A 35 Junkers K 53 (szwedzka wersja A 35) Junkers S 36 Junkers K 37 Junkers G 38 Junkers Ju 46 Junkers A 48 Junkers K 47 Junkers Ju 49 Junkers A 50 Junkers Ju 52/1m Junkers Ju 52 Junkers Ju 60 Junkers EF 61 Junkers Ju 85 Junkers Ju 86 Junkers Ju 87 Stukas (STUrzKAmpfflugzeug) Junkers Ju 88 Junkers Ju 89 Junkers Ju 90 Junkers Ju 160 Junkers Ju 187 Junkers Ju 188 Junkers Ju 248 Junkers Ju 252 Junkers Ju 287 Junkers Ju 288 Junkers Ju 290 Junkers Ju 322 Junkers Ju 352 Junkers Ju 388 Junkers Ju 390 Junkers Ju 488 Junkers EF 128
Przypisy
Linki zewnętrzne www.airwar.ru www.plane.prv.pl Fliegender Mensch – Logo der Junkerswerke Entworfen von F.P.Drömmer (dostęp 2010-08-22)
Kategoria:Dawne wytwórnie lotnicze w Niemczech