Franciszek Skarbek-Malczewski herbu Abdank (ur. 4 października 1754 w Chwalęcinie, zm. 18 kwietnia 1819 w Warszawie) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup diecezjalny kujawsko-pomorski w latach 1816–1818, arcybiskup metropolita warszawski i prymas Królestwa Polskiego w 1819. Kawaler Orderu św. StanisławaZbiór pamietników do historyi powstania polskiego z roku 1830-1831. Lwów: 1882, s. 679.
Życiorys W Rzymie odbył studia teologiczne i w 1783 przyjął święcenia kapłańskie. Był współpracownikiem arcybiskupa Michała Jerzego Poniatowskiego. Pracował jako proboszcz w Mokronosie i Pobiedziskach. W 1780 został kanonikiem gnieźnieńskim, w 1790 – wileńskim. W latach 1801–1805 pełnił funkcję wikariusza kapitulnego archidiecezji gnieźnieńskiej. Od 1806 do 1809 był administratorem apostolskim w diecezji poznańskiej.
W 1806 został mianowany przez rząd pruski, a w 1808 przez księcia warszawskiego Fryderyka Augusta biskupem kujawsko-pomorskim. Prekonizowany 4 września 1815, sakrę biskupią przyjął 5 listopada 1815 w Warszawie.
21 listopada 1815 wygłosił w Warszawie przemówienie na cześć cara Aleksandra I, stojąc jako najstarszy na czele reprezentacji biskupów Królestwa Polskiego, przybyłych przed oblicze cara wraz z wysłannikami wszystkich kapituł katedralnych oraz duchowieństwaGazeta Warszawska, 1815, nr 94, s. 1.. Rządy w diecezji objął 1 czerwca 1816. W 1818 był delegatem apostolskim, któremu powierzono zorganizowanie nowego podziału administracyjnego Kościoła w Królestwie Polskim. Przez cara Rosji Aleksandra I został wyznaczony na pierwszego metropolitę warszawskiego (decyzję cara 2 października 1818 zatwierdziła Stolica Apostolska). Rządy w archidiecezji objął 1 stycznia 1819. Otrzymał dla siebie i swoich następców przywilej purpurowych szat biskupich oraz tytuł prymasa Królestwa Polskiego. W marcu 1819 ciężko zachorował.
17 kwietnia 1819 chorego prymasa nakłoniono do podpisania dekretu kasacyjnego (supresyjnego). W dekrecie do likwidacji przeznaczono 25 domów męskich i cztery żeńskie, zaś w trzech żeńskich zarządzono redukcję liczby zakonnic. Dekret był tak sformułowany, że dawał możliwość dokonywania w przyszłości dalszych kasat. Wykonaniem postanowień dekretu i administrowaniem pozyskanymi funduszami miała się zająć Deputacja Spraw Zniesionych Instytutów Duchownych. Likwidacji uległy w większości domy dobrze uposażone, mające znaczny majątek. Ostatecznie do supresji (kasacji) przeznaczono cztery domy kanoników laterańskich – w Lubrańcu, Mstowie, Warszawie i opactwo w Czerwińsku (najlepiej uposażone w diecezji płockiej).
Malczewski zmarł 18 kwietnia 1819. Został pochowany na cmentarzu PowązkowskimKatakumby rząd 135-5. .
W XVIII wieku był członkiem loży wolnomularskiej Świątynia IzisStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, [w:] „Archiwum Komisji Historycznej”, t. XIV, Kraków 1930, s. 303..
Zobacz też Kasata klasztorów w zaborze rosyjskim i Królestwie Kongresowym
Przypisy
Bibliografia Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999, Warszawa 2000.
Linki zewnętrzne
Publikacje Franciszka Skarbka-Malczewskiego w bibliotece Polona [dostęp 2022-01-27]
Franciszek Kategoria:Biskupi warszawscy Kategoria:Prymasi Królestwa Polskiego Kategoria:Biskupi katoliccy Księstwa Warszawskiego Kategoria:Biskupi katoliccy Królestwa Kongresowego Kategoria:Senatorowie duchowni Księstwa Warszawskiego Kategoria:Kanonicy gnieźnieńscy Kategoria:Kanonicy wileńskiej kapituły katedralnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – członkowie wolnomularstwa Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani w katakumbach cmentarza Powązkowskiego w Warszawie Kategoria:Zmarli w 1819 Kategoria:Urodzeni w 1754