Antoni Wilhelm Radziwiłł (właśc. Fryderyk Wilhelm Ferdynand Antoni Radziwiłł) herbu Trąby (ur. 31 lipca 1833 w Cieplicach, zm. 16 grudnia 1904 w Berlinie), syn Wilhelma, ojciec Jerzego Fryderyka, Stanisława Wilhelma, mąż Marii Doroty. Był XIV ordynatem na Nieświeżu, XI ordynatem na Klecku, generałem pruskim.
Życiorys Uczęszczał do gimnazjum francuskiego w Berlinie. Służbę wojskową w armii pruskiej rozpoczął w 1852 roku w pułku artylerii gwardii. Przez rok był odkomenderowany do szkoły artylerii i inżynierów; w tym czasie został przydzielony do swojego macierzystego pułku i w 1854 roku otrzymał stopień oficera artylerii. W latach 1857–1858 odbył 8-miesięczny staż w 3 pułku artylerii w Magdeburgu. W okresie od 1858 do 1861 roku studiował w ogólnej szkole wojskowej przy Akademii Wojennej w Berlinie. W 1860 roku awansował do stopnia porucznika.
W 1856 roku towarzyszył księciu pruskiemu Wilhelmowi podczas koronacji Aleksandra II w Moskwie. Pracował jako major w pruskim Sztabie Generalnym podczas wojny 1866 roku. W stopniu podpułkownika (od 1869) uczestniczył w wojnie francusko-pruskiej. W 1871 otrzymał stopień pułkownika i pensję dowódcy brygady. W 1876 został generałem. Od 1885 roku był adiutantem cesarza Wilhelma I, którą to funkcję zachował w czasach Fryderyka III. Odwołany ze stanowiska około 1888 roku po wstąpieniu na tron Wilhelma II. w latach 1866–1888 członek pruskiej Izby Panów.
W swoim pałacu, który był znanym salonem w Berlinie, często gościł polskich gości i polityków katolickiej partii Centrum. Za służbę w armii i misje dyplomatyczne odznaczony licznymi wysokimi orderami pruskimi. Córki Antoniego Wilhelma poślubiły braci: Elżbieta Matylda wyszła za mąż za Romana Potockiego, a Helena Augusta za Józefa Potockiego. Uroczystości pogrzebowe Antoniego Wilhelma odbyły się w Berlinie 20 grudnia 1904 z udziałem cesarza Wilhelma II. 18 lipca 1905 spoczął w krypcie grobowej rodu Radziwiłłów w Kościele Bożego Ciała w Nieświeżu.
Odznaczenia Order Orła Czarnego z łańcuchem (Prusy) Krzyż Wielki, I, II i IV Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Order Królewski Korony I, II i III Klasy z Mieczami (Prusy) Krzyż Kawalerski Orderu Królewskiego Hohenzollernów i tenże z Mieczami (Prusy) Krzyż Żelazny II Klasy (Prusy) Odznaka Honorowa Wojskowa (Prusy) Krzyż Honorowy I Klasy Orderu Książęcego Hohenzollernów z Mieczami (Hohenzollern-Sigmaringen) Krzyż Komandorski I Klasy Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt) Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego (Badenia) Order Świętego Huberta (Bawaria) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Wojskowej (Bawaria) Krzyż Komandorski Orderu Ludwika (Hesja) Krzyż Komandorski z Mieczami Orderu Zasługi Filipa Wspaniałomyślnego (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia) Krzyż Zasługi Wojskowej II Klasy (Meklemburgia) Krzyż Wielki i Komandorski z Mieczami Orderu Zasługi (Oldenburg) Krzyż Wielki Orderu Alberta (Saksonia) Krzyż Komandorski Orderu Sokoła Białego (Saksonia-Weimar-Eisenach) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia-Coburg-Gotha) Krzyż Honorowy I Klasy Orderu Domowego Lippeńskiego (Schaumburg-Lippe) Medal Zasługi Wojskowej (Schaumburg-Lippe) Krzyż Wielki i Komandorski z Gwiazdą i Mieczami Orderu Korony (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Fryderyka (Wirtembergia) Krzyż Oficerski Orderu Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu śś. Maurycego i Łazarza (Włochy) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Korony (Włochy) Krzyż Komandorski Orderu Leopolda (Austro-Węgry)Rangliste der Königlich Preußischen Armee und des XIII. (Königlich Württembergischen) Armeekorps für 1902. Mit den Dienstalterslisten der Generale und der Stabsoffiziere. Berlin: 1902, s. 8. Order Korony Żelaznej I Klasy (Austro-Węgry) Order Franciszka Józefa II Klasy z Gwiazdą (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Świętego Benedykta z Avis (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy (Rumunia) Order Orła Białego (Rosja) Order Świętego Włodzimierza III Klasy z Mieczami (Rosja) Order Świętej Anny II Klasy z BrylantamiInternetowy PSB ↓. Krzyż Wielki Orderu Miecza (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Order Osmana I Klasy (Turcja)
Przypisy
Bibliografia
Biografia w Internetowym PSB Ryszard Dzieszyński, Sedan tysiąc osiemset siedemdziesiąt, Bellona 2009, s. 18.
Kategoria:Pochowani w kościele Bożego Ciała w Nieświeżu Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia) Kategoria:Polacy odznaczeni niemieckim Krzyżem Żelaznym Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową Wojskową (Prusy) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Alberta Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Fryderyka (Wirtembergia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony (Prusy) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Ludwika (Hesja) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Zeryngeńskiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Miecza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Filipa Wspaniałomyślnego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Bawaria) Kategoria:Polscy członkowie pruskiej Izby Panów Antoni Wilhelm Radziwiłł Kategoria:Urodzeni w 1833 Kategoria:Zmarli w 1904