thumb|Województwo tarnopolskie do 17 września 1939, położenie na mapie thumb|woj. tarnopolskie, II Rzeczpospolita Tłuste (daw. Tłuste Miasto; także Touste, Tołste; ukr. Товсте, Towste) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, znajdujące się w obwodzie tarnopolskim i w rejonie czortkowskim.
Do 2020 w rejonie zaleszczyckim.
Znajduje się tu stacja kolejowa Tłuste, położona na linii Biała Czortkowska – Zaleszczyki – Stefaneszty.
Historia Wieś lokowana w roku 1449, prawa miejskie uzyskała w 1549. Była własnością Jazłowieckich, Potockich, w 1701 potwierdzono prawa miejskie. Od połowy XVIII do początku XX wieku klucz Słoneckich herbu Korab.
W okresie międzywojennym miasto znajdowało się w powiecie zaleszczyckim województwa tarnopolskiego. 1 kwietnia 1934 roku miejscowość otrzymała prawa miejskie..
Od września 1939–1941 znalazło się pod okupacją sowiecką, a później od 1941–1944 pod okupacją niemiecką. Pod okupacją niemiecką pozbawione praw miejskich i połączono ze wsią Tłuste Wieś; → gmina Tłuste.
W 1943 Niemcy i Ukraińska Policja Pomocnicza zlikwidowali getto w Tłustem, mordując ok. 2000 Żydów. W tym samym roku wymordowali także kilkuset Żydów przywiezionych do miasta z Rumunii i Węgier. Także w 1943 nacjonaliści ukraińscy zamordowali tutaj lub w pobliżu 9 Polaków, w tym miejscowych duchownych rzymskokatolickich, ks. proboszcza Stanisława Szkodzińskiego i ks. wikarego Bronisława Majkę.
W latach 1945–1991 Tłuste znajdowały się w Ukraińskiej SRR.
W 1989 liczyło 4689 mieszkańcówВсесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. ..
W 2013 liczyło 3348 mieszkańców.
Zabytki thumb|Kościół św. Anny przebudowany według projektu Jana Sas-Zubrzyckiego , który wybudował Michał Jazłowiecki, starosta chmielnicki kościół pw. św. Annypw. Trójcy Przenajświętszej – w 1717 dzięki fundacji Joanny Łosiowej, wdowy po Wojciechu, w mieście erygowano parafię rzymskokatolicką; w 1741 wzniesiono murowany kościół, konsekrowany w 1871; pod koniec XIX w. parafia obejmowała kilkanaście okolicznych wiosek i liczyła 3 tys. wiernych; w latach 1909–1912 kościół przebudowano według projektu architekta Jana Sas-Zubrzyckiego. W 1932 r. nastąpiła jego ponowna konsekracja. Po II wojnie światowej zburzono wieżę kościelną, a sam kościół zaadaptowano na szpital położniczy i dom kultury. W 2000 r. świątynia wróciła do katolików. Ponownie otrzymała ona wezwanie św. Anny. Posługują w niej ojcowie dominikanie, którzy dojeżdżają z klasztoru w Czortkowie. cerkiew św. Michała w Tłustem. z lat 1912-1939 wzniesiona z nietynkowanej cegły w stylu neobizantyjskim cmentarz żydowski
Ludzie związani z miastem Paweł Bagiński – polski pedagog i polonista, Henryk Biegeleisen – polski etnograf i historyk literatury polskiej, Roman Czerniawski – polski szpieg i podwójny agent Zbigniew Herman (1935–2010) – polski uczony, lekarz, farmakolog, członek PAU, profesor, Jan Hirschler – polski biolog, profesor zoologii i anatomii porównawczej, wykładowca Uniwersytetu Lwowskiego, Franciszek Polniaszek – polski doktor prawa, pułkownik dyplomowany, organizator Drużyn Strzeleckich, uczestnik wojny 1919–1921, dowódca brygady ON „Lwów”, zamordowany w 1940 w Charkowie, Tadeusz Remer – (ur. 15 maja 1894, zm. 8 sierpnia 1971) – polski nauczyciel, bibliotekarz, porucznik piechoty Wojska Polskiego. Jan Sas-Zubrzycki – polski architekt, teoretyk architektury, konserwator sztuki, profesor Politechniki Lwowskiej. Aleksander Semkowicz (ur. 17 czerwca 1885 w Tłustem, zm. 8 lipca 1954 w Warszawie) – polski bibliograf i introligator, miłośnik literatury Adama Mickiewicza, senator w II Rzeczypospolitej. Był inicjatorem powołania i od 1952 roku pierwszym dyrektorem Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.
Sprawiedliwi wśród Narodów Świata (ratujący Żydów w Tłustem) Osoby na polskiej liście Sprawiedliwych Anna Domańska i jej dzieci: Bogdan Domański, Maria Domańska i Emilia Grynenko z d. Domańska – ukrywali 9 Żydów Józef i Helena Ojakowie - ukrywali Barucha Milcha i Jakuba Weinloesa Karol Wolański - na terenie swojego gospodarstwa ukrywał czworo Żydów
Osoby na ukraińskiej liście Sprawiedliwych Antin Izwolski (lub Nawolski) - ksiądz greckokatolicki, który niósł pomoc Żydom na różne sposoby, m.in. ukrywając ich u siebie podczas antyżydowskich "akcji"; w czerwcu 1941 sprzeciwił się pogromowiІгор Щупак, Зоряна Бондар, Єгор Врадій, Антон Дробович, Раїса Євтушенко, Ірина Піскарьова, ПАМ’ЯТІ УКРАЇНЦІВ, ЯКІ РЯТУВАЛИ ЄВРЕЇВ ПІД ЧАС ДРУГОЇ СВІТОВОЇ ВІЙНИ, Київ – Дніпро 2021, s. 126 Mychajło i Wiktorija Seńkiwowie - małżeństwo, które ukrywało Pesacha Katsa
Hryhorij i Hanna Tymusiowie - małżeństwo, które ukrywało w piwnicy 6 Żydów
Pobliskie miejscowości Czerwonogród Skałat Torskie
Zobacz też Tłuste Wieś
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona
Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej Kategoria:Osiedla typu miejskiego w obwodzie tarnopolskim