Lubuski Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu – terenowa jednostka organizacyjna Żandarmerii WojskowejTerenowa jednostka organizacyjna Żandarmerii Wojskowej, w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 roku o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (). i jednostka wojskowaJednostka wojskowa w rozumieniu art. 2 pkt 12 Ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny ().
Historia Oddziału Sformowanie Oddziału Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu został sformowany w terminie do 31 grudnia 2001 w wyniku przeformowania Wydziału Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu. Jednostka została zorganizowana na podstawie etatu wojenno-pokojowego Nr 62/165/0.
7 maja 2001 komendant Oddziału ŻW w Żaganiu, ppłk Janusz Hinc powołał komisję pod przewodnictwem ppłk. Władysława Kułasiewicza z zadaniem przyjęcia w podporządkowanie Placówki ŻW w SulechowieRozkaz dzienny Nr 87/2001 komendanta Oddziału ŻW w Żaganiu z dnia 7 maja 2001 r..
15 października 2001 komendant Oddziału ŻW w Żaganiu powołał komisję pod przewodnictwem kpt. Jarosława Jankowskiego z zadaniem przyjęcia w podporządkowanie Placówki ŻW w ŚwiętoszowieRozkaz dzienny Nr 199/2001 komendanta Oddziału ŻW w Żaganiu z dnia 15 października 2001 r..
18 października 2001, w Świętoszowie, komendant Oddziału ŻW we Wrocławiu, płk mgr Marek Gosk – przekazał, a komendant Oddziału ŻW w Żaganiu, ppłk mgr Janusz Hinc – przyjął w podporządkowanie Placówkę ŻW w Świętoszowie.
Lata 2002-2011 W lutym i marcu 2002 Oddział ŻW zaangażował posiadane siły i środki w zabezpieczenie sojuszniczego ćwiczenia strategicznego z udziałem wojsk pk. „Strong Resolve 2002”Rozkaz Nr 4 komendanta głównego ŻW z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie zabezpieczenia sojuszniczego ćwiczenia strategicznego z udziałem wojsk pk. „Strong Resolve 2002”..
W dniach 22-25 kwietnia 2002, w Warszawie, odbyły się Centralne Zawody Techniczno-Bojowe Inspektorów Ruchu Drogowego Żandarmerii Wojskowej. W zawodach uczestniczył st. chor. Paweł Płonka, który zwyciężył w klasyfikacji indywidualnej, w konkurencji K3 – strzelanie z broni służbowejRozkaz Nr 20 komendanta głównego ŻW z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie przeprowadzenia Centralnych Zawodów Techniczno-Bojowych Inspektorów Ruchu Drogowego Żandarmerii Wojskowej..
W dniu 9 maja 2002 miała miejsce ceremonia przekazania obowiązków komendanta Oddziału ŻW w Żaganiu. Dotychczasowy komendant Oddziału, płk Janusz Hinc ubył na stanowisko komendanta Oddziału ŻW w Elblągu z siedzibą w Olsztynie. Nowy komendant Oddziału, płk Ryszard Gano, przybył ze stanowiska zastępcy komendanta Mazowieckiego Oddziału ŻW w Warszawie.
23 maja 2002 komendant główny Żandarmerii Wojskowej polecił powołać w Oddziale ŻW Grupę Operacyjną działającą w systemie reagowania kryzysowego Żandarmerii WojskowejRozkaz Nr Z-22 komendanta głównego ŻW z dnia 23 maja 2002 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania systemu reagowania kryzysowego w jednostkach Żandarmerii Wojskowej..
18 lipca 2002 komendant główny Żandarmerii Wojskowej polecił utrzymywać na szczeblu Oddziału ŻW nieetatową grupę ochronną przeznaczoną do wsparcia Wydziału Ochrony Specjalnej Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, w czasie realizacji działań ochronnych osób na terenie obsługiwanymRozkaz Nr 29 komendanta głównego ŻW z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie funkcjonowania Wydziału Ochrony Specjalnej Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej..
W dniu 31 marca 2004 nastąpiła zmiana na stanowisku komendanta Oddziału ŻW w Żaganiu. Pułkownik Mariusz Sośnicki przekazał obowiązki służbowe ppłk. Wiesławowi Szczygielskiemu.
W dniu 25 czerwca 2004 miała miejsce uroczystość przekazania obowiązków komendanta Oddziału ŻW w Żaganiu. Pułkownik Wiesław Szczygielski przekazał obowiązki płk. Krzysztofowi Drzymalikowi.
Do dnia 30 czerwca 2004 Oddział ŻW w Żaganiu i podporządkowane placówki przeformowane zostały na nowe etaty wojenno-pokojoweRozkaz Nr Pf 28/Org. komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie zmian w jednostkach organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej w 2004 r.. Wprowadzenie nowej struktury w jednostkach organizacyjnych ŻW związane było z wejściem w życie w dniu 1 lipca 2004 nowej ustawy pragmatycznejUstawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ()..
Z dniem 1 sierpnia 2008 Oddział ŻW w Żaganiu przyjął w podporządkowanie Placówkę ŻW w Bolesławcu, która do tego czasu podlegała komendantowi Oddziału ŻW we WrocławiuRozkaz Nr 41 komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia 11 lipca 2009 r. w sprawie zmiany podporządkowania Placówki ŻW w Bolesławcu..
Z dniem 1 stycznia 2010, w strukturze organizacyjnej Oddziału, rozpoczęła funkcjonowanie izba zatrzymańRozkaz Nr 85 komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia 14 grudnia 2009 r. w sprawie izb zatrzymań wydany na podstawie zarządzenia Nr 40/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie likwidacji izb zatrzymań i zarządzenia Nr 41/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie utworzenia izb zatrzymań (Dziennik Urzędowy MON Nr 22, poz. 240 i 241). Na podstawie wymienionych aktów prawnych w ostatniej dekadzie grudnia 2009 Oddział ŻW w Żaganiu przyjął pomieszczenia, infrastrukturę oraz sprzęt i wyposażenie zlikwidowanej izby zatrzymań, funkcjonującej w 34 BKPanc..
Struktura organizacyjna OŻW w ŻaganiuZarządzenie Nr 15/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2004 r. zmieniające zarządzenie w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej (Dz. Urz. MON Nr 6, poz. 56).: mały|290px|Siedziba Komendy OŻW Żagań Komenda Oddziału ŻW Kierownictwo Wydział Dochodzeniowo-Śledczy Wydział Operacyjno-Rozpoznawczy Wydział Prewencji Wydział Dowodzenia Sekcja Wewnętrzna i Ochrony Informacji Niejawnych Sekcja Zabezpieczenia Sekcja Wychowawcza Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bolesławcu Placówka Żandarmerii Wojskowej w Międzyrzeczu Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sulechowie Placówka Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świętoszowie
Oddział ŻW w Żaganiu wraz z podległymi jednostkami obejmuje swoją właściwością teren województwa lubuskiego oraz powiatów: bolesławieckiego, lubańskiego, lwóweckiego i zgorzeleckiego (z województwa dolnośląskiego), w tym bezpośrednio powiaty: krośnieński, żagański, żarski i gminę Nowogród Bobrzański (z powiatu zielonogórskiego)Zarządzenie Nr 21/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 lipca 2008 r. zmieniające zarządzenie w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej (Dz. Urz. MON Nr 15, poz. 187)..
Jednostka nie jest spadkobiercą tradycji żadnego z historycznych pododdziałów Żandarmerii, nie posiada patrona i nie obchodzi własnego święta.
Oddział ŻW w Żaganiu tak, jak pozostałe jednostki organizacyjne ŻW nawiązuje do dziedzictwa tradycji Dywizjonu Karabinierów Konnych z 1831 i formacji Żandarmerii z lat 1914-1947 oraz obchodzi swoje Święto w dniu 13 czerwca.
30 kwietnia 2010 roku Minister Obrony Narodowej „dla podkreślenia więzi łączących żołnierzy Oddziału Żandarmerii Wojskowej ze społeczeństwem ziemi lubuskiej” nadał Oddziałowi Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu nazwę wyróżniającą "Lubuski"Decyzja Nr 155/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie nadania nazwy wyróżniającej "Lubuski" Oddziałowi Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu. (Dziennik Urzędowy MON Nr 9 z 24 maja 2010 r. poz. 95). Decyzja weszła w życie 8 czerwca 2010 roku..
W piątek 18 czerwca 2010 roku, w Klubie Garnizonowym w Żaganiu, odbyła się uroczysta zbiórka z okazji Święta ŻW połączona z XX rocznicą powstania formacji. W trakcie uroczystości odczytana została decyzja Ministra Obrony Narodowej w sprawie nadania nazwy wyróżniającej "Lubuski" Oddziałowi Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu, a następnie gen. bryg. Mirosław Rozmus, zastępca dowódcy 11 DKPanc wręczył wyróżnionym żołnierzom odznaczenia państwowe i resortowe.
Z dniem 10 lipca 2010 roku placówki Żandarmerii Wojskowej utraciły status terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej oraz jednostek wojskowych, w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W skład oddziałów lub wydziałów Żandarmerii Wojskowej mogą wchodzić placówki Żandarmerii Wojskowej, jako ich zamiejscowe komórki wewnętrzneUstawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz niektórych innych ustaw ()..
W okresie od 27 września do 30 listopada 2010 roku Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu został przeformowany na nowy etat Nr GW/070/0. Wszystkie placówki ŻW weszły w struktury Oddziału, jako zamiejscowe komórki wewnętrzne z wyjątkiem Placówki ŻW w Wędrzynie, która została przeformowana w Wydział Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie według etatu Nr GW /074/0. Ponownie został utworzony etat szefa sztabu Oddziału ŻWRozkaz Nr 25 komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu z dnia 27 września 2010 roku w sprawie wprowadzenia etatu Nr GW/070/0 Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu oraz etatu Nr GW/074/0 Wydziału Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie..
Struktura organizacyjna Oddziału ŻW w Żaganiu w okresie od 1 grudnia 2010 do 30 czerwca 2011 roku. mały|290px|Placówka ŻW w Kłodzku Komenda Oddziału ŻW Kierownictwo Sztab Wydział Dochodzeniowo-Śledczy Wydział Operacyjno-Rozpoznawczy Wydział Prewencji Wydział Dowodzenia Sekcja Wewnętrzna i Ochrony Informacji Niejawnych Sekcja Wychowawcza Sekcja Personalno-Organizacyjna Wydział Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bolesławcu Placówka Żandarmerii Wojskowej w Międzyrzeczu Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sulechowie Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świętoszowie
W czwartek 16 grudnia 2010 roku, w obecności szefa sztabu-zastępcy komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej płk. dypl. Zbigniewa Powęski dotychczasowy komendant Oddziału, płk Krzysztof Drzymalik przekazał obowiązki swojemu zastępcy ppłk. Jerzemu Żołudziowi. W piątek 17 grudnia 2010 roku Minister Obrony Narodowej Bogdan Klich wyznaczył gen. bryg. Mirosława Rozmusa na stanowisko komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej.
Dotychczasowy komendant Oddziału, płk Krzysztof Drzymalik został wyznaczony na stanowisko szefa Zarządu Prewencji KG ŻW. Zastąpił na tym stanowisku płk. Jerzego Żygadło. Pułkownik Drzymalik został trzecim komendantem Oddziału ŻW w Żaganiu, który z tego stanowiska awansował na stanowisko szefa zarządu w Komendzie Głównej ŻW. Poprzednio służbę w KG ŻW pełnili płk Janusz Hinc (szef Zarządu Operacyjno-Rozpoznawczego) i płk Ryszard Gano (szef Zarządu Prewencji).
1 lutego 2011 roku na uroczystej zbiórce płk Krzysztof Drzymalik wręczył płk. Jerzemu Żołudź akt mianowania na stanowisko komendanta lubuskiej Żandarmerii Wojskowej.
Lata 2011-2015 13 maja 2011 roku komendant Oddziału ŻW w Żaganiu wydał rozkaz Nr 21/11 z dnia 13 maja 2011 roku w sprawie zmian organizacyjnych w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w ŻaganiuRozkaz Nr 21/11 komendanta Oddziału ŻW w Żaganiu z dnia 13 maja 2011 roku został wydany na podstawie rozkazu Nr Pf 31/Org. komendanta głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia 27 kwietnia 2011 roku w sprawie zmian w jednostkach organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej.. Zmiany zostały przeprowadzone w terminie do 30 czerwca 2011 roku i polegały na: mały|290px|Placówka ŻW w Opolu likwidacji: Placówki Żandarmerii Wojskowej w Świętoszowie, Placówki Żandarmerii Wojskowej w Międzyrzeczu, Izby Zatrzymań w Żaganiu, przyjęciu w podporządkowanie z Oddziału Żandarmerii Wojskowej we Wrocławiu: Wydziału Żandarmerii Wojskowej we Wrocławiu, Placówki Żandarmerii Wojskowej w Opolu, Placówki Żandarmerii Wojskowej w Kłodzku, przyjęciu w podporządkowanie z Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Poznaniu: Placówki Żandarmerii Wojskowej w Lesznie.