Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Tele- i Radiotechniczny (ang. Łukasiewicz Research Network - Tele and Radio Research Institute) – polski państwowy instytut badawczy z siedzibą przy ul. Ratuszowej 11 w Warszawie. Prowadzi badania nad wysoko rozwiniętymi technologiami i innowacjami, szczególnie w zakresie systemów teleinformatycznych, elektroniki, montażu elektronicznego oraz rozwiązań dla Przemysłu 4.0.
Historia Swoje początki ITR ma w 1929, kiedy to powołano do życia Instytut Radiotechniczny, który skupiał się na pracach z zakresu radioelektroniki. Dzielił się on na działy: lamp elektronowych, kontroli nadawań, materiałów piezoelektrycznych i magnetycznych oraz probierczy. W kwietniu 1934 Instytut Radiotechniczny został połączony z Laboratorium Teletechnicznym Ministerstwa Poczt i Telegrafów, tworząc Państwowy Instytut Telekomunikacyjny. Mieścił się on w budynkach przy ul. Ratuszowej w Warszawie, zwolnionych przez Państwową Wytwórnię Łączności.
Państwowy Instytut Telekomunikacyjny podzielony był na wydziały: Radiotechniki, Teletechniki i Techniki Pocztowej. Były w nim prowadzone badania dotyczące radiotechniki, kontynuując prace prowadzone w Instytucie Radiotechnicznym. W kolejnych latach Instytut rozszerzał się, prowadząc badania w coraz szerszym zakresie. W 1935 zorganizowany został dział telewizji, który był pierwszą taką polską placówką i jedną z pierwszych w świecie. Na podstawie prowadzonych tam prac w 1937 uruchomiono pierwszą polską stację telewizyjną (mechaniczną w standardzie 120 linii) w gmachu Prudentialu, trwały też prace nad telewizją elektroniczną 343-liniową, które w momencie wybuchu II wojny światowej były na ukończeniu. Przed wybuchem wojny w Instytucie zatrudnionych było 350 osób.
W czasie niemieckiej okupacji, na terenie Państwowego Instytutu Telekomunikacyjnego działał zakład Werkstatt für Fernmeldetechnik.
Już jesienią 1944 po wyzwoleniu warszawskiej Pragi byli pracownicy PIT zaczęli przywracać Instytut do życia.
W 1945 wznowiono działalność Instytutu pod kierownictwem Janusza Groszkowskiego. W 1947 zostały wznowione prace w dziedzinie telewizji. Dynamiczny rozwój Instytutu zaowocował utworzeniem w 1950 oddziału w Gdańsku, zajmującego się problematyką radionawigacyjną, oraz we Wrocławiu zajmujący, się problemami miernictwa i technologii materiałów mikrofalowych. W 1951 Państwowy Instytut Telekomunikacyjny podzielony został na Przemysłowy Instytut Telekomunikacji oraz Instytut Łączności.
15 grudnia 1951 podczas wystawy radiowej, zorganizowanej w siedzibie Związku Nauczycielstwa Polskiego Instytut Łączności z Ratuszowej 11 przeprowadził pierwszy publiczny pokaz funkcjonowania urządzeń telewizyjnych. W drugiej połowie 1952 zakończono budowę nadajnika wizji, tworząc tym samym warunki do uruchomienia pierwszej polskiej doświadczalnej stacji telewizyjnej. Nadajnik wraz z osprzętem został umieszczony na dachu budynku przy ul. Ratuszowej 12. 25 października 1952 doświadczalna stacja telewizyjna ze studia przy ul. Ratuszowej 11 wyemitowała pierwszy w powojennej historii Polski program telewizyjny.
Podczas kolejnej reorganizacji ośrodków naukowo-badawczych w maju 1956 z części PIT i Centralnego Biura Konstrukcyjnego Telekomunikacji utworzono Instytut Tele- i Radiotechniczny. Inicjatorem jego powstania i pierwszym dyrektorem (w latach 1956–1967) został Kazimierz Cieliszak. W 1956 w ITR wyodrębnione zostały trzy wydziały naukowo-badawcze: teletechniczny, radiotechniczny i technologiczny. Dodatkowo utworzono Zakład Doświadczalny. W latach 60. w ITR skonstruowano prototypowy układ nadajnika i kamery telewizji kolorowej (wówczas nazywanej telewizją tęczową). 7 listopada 1961 ITR w swojej siedzibie przeprowadził eksperymentalny pokaz działania telewizji kolorowej. W latach 1968–1970 dyrektorem Instytutu był Jan Felicki, zaś w latach 1970–1971 pełniącym obowiązki dyrektora był Andrzej Sowiński. Od 1970 do 1991 dyrektorem był Stanisław Kukacki. Od lat 70. nastąpiło przeprofilowanie ITR na konstrukcje i technologie dotyczące podzespołów biernych, tj. rezystorów, kondensatorów, rezonatorów kwarcowych, a także techniki ultradźwięków. Od 1975 ITR wszedł w skład kombinatu UNITRA-ELPOD. Przełom lat 80. i 90. wymusił konieczność przeprofilowania działalności ITR. Powstał m.in. dział zajmujący się technologiami teleinformatycznymi dla potrzeb energetyki. W latach 1991–1993 dyrektorem ITR był Ryszard Klincewicz. 1 września 2007 nastąpiło skonsolidowanie Instytutu Tele- i Radiotechnicznego z Przemysłowym Instytutem Elektroniki. Po tej konsolidacji, tematyka prowadzona przez PIE została podjęta w ITR (Centrum Technologii Próżni, Centrum Jakości, Centrum Technik Cieplno-Chemicznych, Centrum Automatyzacji Procesów). W latach 1993–2017 dyrektorem Instytutu był Józef Gromek. Od września 2017 do kwietnia 2018 pełniącym obowiązki dyrektora był Andrzej Nowakowski, następnie dyrektorem został Janusz Sitek.
1 kwietnia 2019 Instytut Tele- i Radiotechnicznych wszedł w skład Sieci Badawczej Łukasiewicz. 1 listopada 2019 do Łukasiewicz-ITR został włączony Łukasiewicz-Instytut Optyki Stosowanej (Ł-INOS).
Struktura Łukasiewicz-ITR Prace badawcze i innowacyjne prowadzone są w wyspecjalizowanych centrach tj.: Centrum Technologii Teleinformatycznych Centrum Komercjalizacji Badań i Wdrożeń Centrum Technologii Elektronicznych Centrum Technologii Przemysłowych Centrum Fotoniki Stosowanej Centrum Laboratoriów Akredytowanych
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Strona Instytutu Tele- i Radiotechnicznego
Tele- i Radiotechniczny Kategoria:Elektronika w Polsce Kategoria:Telekomunikacja w Polsce Kategoria:Pelcowizna