Aleksander Potocki herbu Pilawa (ur. 30 marca 1756 w Maciejowicach, zm. 10 maja 1812 w Koniecpolu) – polski polityk, poseł, minister policji Księstwa Warszawskiego, wolnomularz.
Życiorys Syn Ignacego Potockiego i Józefy Petroneli z Sułkowskich. W 1784 roku poseł województwa podolskiego na sejm w Grodnie. W 1788 roku bezskutecznie ubiegał się o poselstwo na sejm z województwa krakowskiego. W 1790 roku został wybrany na członka Komisji Porządkowej Cywilno-Wojskowej województwa krakowskiego dla powiatów ksiąskiego i lelowskiegoDziennik rządowo-ekonomiczno handlowy. Zaymuiący różne Wiadomości, Rządowe, Handlowe, Ekonomiczne, Fbryczne, Kontraktowe na Dobra, Summy, i Produkta.Zajmujący 3 miesiące kwiecień may czerwiec 1790. R.5. T. II., s. 378, mylnie zapisany jaki eks-podstoli krakowski.. Towarzysz kawalerii narodowej, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji RządowejAdam Skałkowski, Towarzystwo przyjaciół konstytucji 3 maja, Kórnik, 1930, s. 77., zwolennik stronnictwa patriotycznego i bliski współpracownik Ignacego Potockiego. W 1792 roku mianowany na komisarza ze stanu rycerskiego w Komisji Policji Obojga Narodów w 1792 rokuCiąg dalszy Kalendarzyka narodowego i obcego na rok ... 1792 czyli II część, z konstytycyami od roku 1788 dnia 6 października do roku 1791 dnia 23 grudnia przez daty oznaczonemi, , s. 538..
W latach 1793–1802 zaangażowany w sprawy likwidacji zbankrutowanych banków warszawskich. Przeciwnik konfederacji targowickiej. W 1794 przyłączył się do powstania kościuszkowskiego, zwolennik stronnictwa umiarkowanego w powstaniu, przeciwnik jakobinów. Członek Sądu Najwyższego Kryminalnego Koronnego, który wydał wyrok na przywódców konfederacji targowickiej. Od 1793 związany z masonerią. W okresie okupacji pruskiej działał w Warszawskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk i Eforacie Liceum Warszawskiego Samuela Lindego. W ramach działalności w Towarzystwie Przyjaciół Nauk zajmował się tematyką rolnictwa, czego efektem były dwa tłumaczenia oraz jedna autorska rozprawa z dziedziny rolnictwaBarbara Grochulska: Potocki Aleksander h. Pilawa (1756–1812). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. XXVII. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1983, s. 755–756..
15 stycznia 1807 r. mianowany został dyrektorem policji w Komisji Rządzącej, zaś 5 października został ministrem policji Księstwa Warszawskiego. Członek Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego w 1808 rokuKalendarzyk Polityczny, Chronologiczny i Historyczny na Rok Panski 1808. Z niektoremi dodatkami i Magistraturami kraiowemi, Warszawa, s. 84..
W 1809 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 217.. 24 listopada 1811 został zmuszony do podania się do dymisji z tego stanowiska za krytykę polityki francuskiej. Mianowany w zamian został senatorem-wojewodą i otrzymał wysoką dożywotnią rentę. Od 14 lutego 1807 r. był także członkiem Izby Edukacyjnej, od 27 grudnia 1811 r. członkiem Dyrekcji Edukacyjnej. 22 marca 1810 został jednym z wysokich dostojników loży Wielkiego Wschodu Narodowego Księstwa Warszawskiego, później został wiceprezesem Towarzystwa Rolniczego.
21 marca 1809 został kawalerem Orderu Orła Białego.
21 września 1778 został mężem Teresy Ludwiki z Czapskich, córki wojewody malborskiego Michała Czapskiego, która wniosła mu dobra Koniecpol i Chrząstów z przyległościami. Miał syna Michała oraz córki: Joannę i JózefęZłota księga szlachty polskiej, rocznik XIV, Poznań 1892, s. 98..
Publikacje Opublikował: Des dimes en general et particulierement en Pologne (Warszawa 1801), Rzecz o rolnictwie (Warszawa 1804), O płodozmianach (Warszawa 1805).
Przypisy
Bibliografia Barbara Grochulska: Potocki Aleksander h. Pilawa (1756–1812). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. XXVII. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1983, s. 755–756.
Linki zewnętrzne Aleksander Potocki h. Pilawa (Złota) (ID: 3.598.287) na str. Sejmu Wielkiego. Przesilenie w ministerstwie policji Księstwa Warszawskiego
Kategoria:Członkowie Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie władz sądowniczych powstania kościuszkowskiego Kategoria:Członkowie Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Komisarze Komisji Policji Obojga Narodów Kategoria:Komisarze Komisji Porządkowych Cywilno-Wojskowych (województwo krakowskie) Kategoria:Ministrowie Księstwa Warszawskiego Kategoria:Senatorowie-wojewodowie Księstwa Warszawskiego Kategoria:Towarzysze kawalerii narodowej Kategoria:Funkcjonariusze służb specjalnych Księstwa Warszawskiego Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo podolskie) Kategoria:Posłowie na Sejm Rozbiorowy (1773–1775) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1784 Kategoria:Polscy wolnomularze (Księstwo Warszawskie) Aleksander Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Urodzeni w 1756 Kategoria:Zmarli w 1812