Paul Joseph Schrader (ur. 22 lipca 1946 w Grand Rapids) – amerykański scenarzysta, reżyser i krytyk filmowy.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Grand Rapids w Michigan w rodzinie kalwinistów jako syn Joan (z domu Fisher) i Charlesa Allana Schradera, dyrektora wykonawczego. Jego matka była pochodzenia holenderskiego, córką imigrantów z Fryzji, a ojciec miał korzenie niemieckie i angielskie. Jego brat Leonard Schrader (ur. 30 listopada 1943, zm. 2 listopada 2006) był scenarzystą i reżyserem. Rodzina była holenderskimi kalwinistami. Jego ojciec nawrócił się na religię swojej matki. Paul opisał siebie jako „wiejskiego chłopca protestanckiego z Holandii”. Wychowany w ściśle religijnym domu rodzinnym, w 1968 ukończył studia na wydziale teologii w Calvin College. Uczęszczał na Uniwersytet Columbia.
W wieku siedemnastu lat po raz pierwszy obejrzał film pt. Latający profesor. Zafascynowany kinem i zachęcony przez krytyczkę Pauline Kael, przeprowadził się do Los Angeles i w 1970 ukończył studia na wydziale filmowym na UCLA.
Kariera Na przełomie lat 60. i 70. pisał recenzje filmowe. Pracował jako dziennikarz filmowy dla „Los Angeles Free Press”, ale został zwolniony w 1969 po tym, jak napisał krytyczną recenzję dramatu Swobodny jeździec. Redagował potem magazyn „Cinema”. W 1972 napisał bardzo wpływowy esej krytyczny Transcendental Style in Film: Ozu, Bresson, Dreyer, gdzie badał podobieństwa między twórczością Roberta Bressona, Yasujirō Ozu a Carla Theodora Dreyera.
W 1974, po okresie intensywnego nadużywania alkoholu i poważnej depresji, swój pierwszy scenariusz do japońskiego dreszczowca Yakuza, napisany wspólnie ze swoim bratem Leonardem i Robertem Towne sprzedał za 325 tys. dolarów. Film wyreżyserował Sydney Pollack, a główną rolę zagrał Robert Mitchum. W następnym roku Schrader napisał Taksówkarza, ponurą opowieść o miejskiej alienacji. Film ten rozpoczął udaną współpracę z Martinem Scorsese. Był potem autorem scenariusza do kilku jego filmów, w tym kontrowersyjnego Ostatniego kuszenia Chrystusa (1988). Współpracował także z innymi reżyserami, m.in. Brianem De Palmą (Obsesja) i Peterem Weirem (Wybrzeże moskitów).
W 1978 zadebiutował jako reżyser dramatu społeczno-kryminalnego Niebieskie kołnierzyki. Jego ulubionymi reżyserami są Yasujirō Ozu, Carl Theodor Dreyer i Robert Bresson.
Bohaterami sygnowanych przez niego utworów często są ludzie przegrani, niedający sobie rady w otaczającym ich świecie, a ulubioną scenerią Schradera jest Nowy Jork, zwłaszcza nocą.
Przewodniczył jury konkursu głównego na 57. MFF w Berlinie (2007) oraz jury sekcji „Horyzonty” na 70. MFF w Wenecji (2013).
Schrader napisał dwie sztuki sceniczne, Berlinale i Cleopatra Club. Spektakl Cleopatra Club miał swoją premierę w Powerhouse Theatre w Poughkeepsie w Nowym Jorku w 1995, a jego debiut w języku obcym miał miejsce w Wiedniu w 2011.
W 2022 r. otrzymał Honorowego Złotego Lwa za całokształt twórczości podczas 79. MFF w Wenecji.
Życie prywatne W latach 1969–1976 był żonaty ze scenografką Jeannine Oppewall. 6 sierpnia 1983 poślubił aktorkę Mary Beth Hurt. Mają dwoje dzieci: córkę Molly Johannę (ur. 1984) i syna Sama (ur. 1988).
Filmografia Rok Film Reżyser Scenarzysta 1974 Yakuza 1976 Taksówkarz 1976 Obsesja 1977Kulisty piorun (Rolling Thunder) 1978 Niebieskie kołnierzyki (Blue Collar) 1979Dawni kochankowie (Old Boyfriends) 1979 Dwa światy (Hardcore) 1980Amerykański żigolak (American Gigolo) 1980Wściekły Byk (Raging Bull) 1982Ludzie-koty (Cat People) 1985Mishima: Życie w czterech rozdziałach (Mishima: A Life in Four Chapters) 1986Wybrzeże moskitów (The Mosquito Coast) 1987Światło dnia (Light of Day) 1988Patty Hearst 1988Ostatnie kuszenie Chrystusa 1990Pociecha od obcych (The Comfort of Strangers) 1992Margines życia (Light Sleeper 1992) 1994Diabelskie polowanie (Witch Hunt, TV) 1996Ludzie miasta (City Hall) 1997 Dotyk (Touch) 1997Prywatne piekło (Affliction) 1999 Na zawsze moja (Forever Mine) 1999Ciemna strona miasta (Bringing Out the Dead) 2002Auto Focus 2005Dominion: Prequel to the Exorcist 2007Facet do towarzystwa (The Walker) 2008Zmartwychwstanie Adama (Adam Resurrected) 2013The Canyons 2014Zanim nadejdzie noc (The Dying of the Light) 2016Geniusze zbrodni (Dog Eat Dog) 2017Pierwszy reformowany (First Reformed) 2021Hazardzista (The Card Counter) 2022Dobry ogrodnik (Master Gardener) 2024O, Kanado (Oh, Canada) 2026The Basics of Philosophy
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Amerykańscy krytycy filmowi Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles Kategoria:Amerykanie pochodzenia holenderskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Laureaci Honorowego Złotego Lwa Kategoria:Ludzie urodzeni w Grand Rapids Kategoria:Urodzeni w 1946