thumb|Logo Zespołu

Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny – jeden z największych polskich zespołów folklorystycznych, założony 1 lipca 1953 przez Stanisława Hadynę oraz Elwirę Kamińską; siedziba zespołu mieści się w pałacu w Koszęcinie.

Historia zespołu Pierwotna nazwa zespołu to Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Śląsk” i – po „Mazowszu” – był to drugi państwowy zespół o takim charakterze w Polsce. W latach 1953–1957 zespół tworzyło ponad stu chórzystów i tancerzy. Większość z nich nie była profesjonalistami i wcześniej nie miała związków z szerszą edukacją muzyczną. W założeniach zespół miał liczyć prawie 300 osób – 140 w chórze, 60 w balecie i 80 w orkiestrze. Osiągnął on jednak tylko połowę z zakładanej liczby artystów. Ponad połowa osób miała wykształcenie podstawowe, niewielka część ukończoną szkołę średnią.

Stanisław Hadyna został oficjalnie powołany na kierownika artystycznego zespołu już w marcu 1953 roku, a oficjalnie zespół powstał 1 lipca tego roku. Towarzysząca mu przez szereg lat Elwira Kamińska otrzymała stanowisko choreografki. Teksty do wielu utworów pisane były natomiast przez Zdzisława Pyzika. Premiera odbyła się 16 października 1954 roku w Teatrze Śląskim w Katowicach. Pierwszy oficjalny występ Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” odbył się 6 listopada 1954 w Warszawie w Hali Mirowskiej z okazji 37 rocznicy rewolucji październikowej. Wcześniej odbył się nieoficjalny koncert w katowickim parku Kościuszki, natomiast jeszcze wcześniej odbyły się dwa zamknięte koncerty dla delegatów Stalinogrodzkiej Konferencji PZPR oraz dla Zespołu Pieśni i Tańca Chińskiej Armii Narodowo-Wyzwoleńczej.

W 1976 roku zespół otrzymał dyplom Ministra Spraw Zagranicznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Stefana Olszowskiego. Dyrektorem zespołu od 2011 roku jest Zbigniew Cierniak

Repertuar Zespół początkowo prezentował folklor śląski, w szczególności tańce i pieśni odnoszące się do Górnego Śląska, Ziemi Cieszyńskiej i Beskidów. Później wykonywał także inne polskie pieśni i tańce, w tym związane z folklorami małopolskim czy kujawskim. Obecnie w repertuarze zespołu znajdują się również pieśni i tańce wszystkich polskich regionów, a nawet opery, oratoria i muzyka sakralna. Nadrzędną ideą działania Zespołu jest ukazywanie bogactwa źródeł kultury śląskiej na tle spuścizny innych regionów kraju. Ponad stuosobowy skład artystyczny obejmuje chór, balet i orkiestrę.

Zespół daje 200 koncertów rocznie, występuje nie tylko na wielkich światowych scenach, lecz także w mniejszych miejscowościach w kraju. „Śląsk” odwiedził 45 państwa na pięciu kontynentach. Zespół dał ponad 9 tysięcy koncertów dla ponad 27 milionów widzów. W swoim dorobku Zespół ma także kilkanaście płyt, w tym 11 wydanych w Złotej Kolekcji „Śląska”. Pięć z nich posiada status Złotej, jedna Platynowej Płyty. Wydany w 2021 roku wspólny album Zespołu „Śląsk” i Miuosha – „Pieśni współczesne”, otrzymał tytuł podwójnej Platynowej Płyty oraz Nagrodę Muzyczną Fryderyk 2022 w kategorii ALBUM ROKU MUZYKA KORZENI BLUES, a także Fryderyk 2023 w kategorii ZESPÓŁ/PROJEKT ARTYSTYCZNY ROKU. Instytucja otrzymała również statuetkę Fryderyk 2023 w kategorii ALBUM ROKU MUZYKA KORZENI BLUES – „Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” – 70-lecie Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny. Największe przeboje”.

Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej Od 2005 roku działa Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej, które w ramach programowej działalności edukacyjnej Zespołu organizuje zajęcia dla dzieci, młodzieży i nauczycieli. Organizowane są także: Letnia Szkoła Artystyczna (nauka tańców narodowych i ludowych, tańca współczesnego oraz warsztaty wokalne), Przegląd Piosenki Dziecięcej im. Adolfa Dygacza „Śląskie Śpiewanie”, Międzynarodowy Konkurs Muzyki i Pieśni im. Stanisława Hadyny. Rozwinęła się działalność wydawnicza.

Latem przez zespół organizowana jest Letnia Szkoła Tańca. Corocznie także na początku lata odbywa się Święto Śląska, podczas którego zespół obchodzi swe kolejne urodziny, a poza nim prezentują się także inne zespoły folklorystyczne, jak również rockowe i popowe. Imprezie, która trwa trzy dni, towarzyszy piknik na terenie koszęcińskiego parku.

Z zespołem współpracowały też takie osoby jak: Teresa Werner, Wojciech Kilar, Franciszek Klimek, Ireneusz Łojewski, Czesław Płaczek czy Ryszard Pierzchała. Od 2001 roku przy zespole działa Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej, które od 2005 roku wydaje kwartalnik „Bliżej Śląska”. W lutym 2010 roku wydawnictwo Hey, koło Cieszyna uzyskało nominację do nagrody polskiego przemysłu fonograficznego „Fryderyka” w kategorii: album roku folk/muzyka świata.

17 maja 2017 roku nastąpiło uroczyste podpisanie umowy pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego a Zarządem Województwa Śląskiego o współprowadzeniu Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny.

alt=|mały|Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk" im. Stanisława Hadyny

Struktura zespołu W roku 2021 w skład zespołu wchodziło:

Chór – 49 osób Balet – 48 osób Orkiestra – 29 osób

mały|Koncert Moniuszkowski w wykonaniu Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk mały|Międzynarodowa Szkoła Tańca w siedzibie Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk mały|Występ podczas jubileuszowego koncertu z Goranem Bregoviciem w Katowicach mały|Występ podczas jubileuszowego koncertu z Goranem Bregoviciem w Katowicach mały|Koncert Moniuszkowski mały|Chór wykonujący Wielką mszę żałobną François-Josepha Gosseca mały|Koncert kolęd podczas spotkania opłatkowego w Sejmie (2013) mały|Letnia szkoła tańca

Dyskografia Albumy winylowe (10 CALI) L 0025 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0153 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0244 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0245 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0266 Christmas Carols, Kolędy „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0272 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0273 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0274 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0275 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy) L 0276 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)

Albumy winylowe LP (12 CALI) Wydane w Polsce:

XL 0182 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 1 XL 0183 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 2 XL 0347 Przy stole wigilijnym, PN Muza, LP 12-calowy SXL 0348 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 3 XL 0719 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 4 SXL 0855 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 5 SXL 1127 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 6 SX 1332 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 7 SX 1540 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 8 SX 1781 The Polish Song And Dance Ensemble – Vol. 9 (25 lecie)

Wydane w USA:

MFS 325 The Polish State Folk Ballet "Slask" Vol. 1 (tł. Monitor Records) MFS 326 The Polish State Folk Ballet "Slask" Vol. 2 (tł. Monitor Records) MFS 336 The Polish State Folk Ballet "Slask" – Christmas in Poland Vol. 3 (tł. Monitor Records)

Wydane w Kanadzie:

National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 1 National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 2

Albumy CD Karolinka – Piosenki Górnego Śląska i Ziemi Opolskiej, Złota Kolekcja „Śląska” CDS 01 – platynowa płyta Idą powstańcy – pieśni Powstańców Górnośląskich Złota Kolekcja „Śląska” CDS 02. Hej, te nasze góry – piosenki Beskidu Żywieckiego i Podhala Złota Kolekcja „Śląska” CDS 03. Starzyk – piosenki górnicze Złota Kolekcja „Śląska” CDS 04 – złota płyta Wielki tydzień – pieśni pasyjne i Wielkanocne Złota Kolekcja „Śląska” CDS 05. Bogurodzica – pieśni maryjne Złota Kolekcja „Śląska” CDS 06 – złota płyta Święta noc – kolędy i pastorałki Złota Kolekcja „Śląska” CDS 07 – złota płyta Albośmy to jacy tacy – polskie tańce narodowe i ludowe Złota Kolekcja „Śląska” CDS 08 – złota płyta Santo Subito! – PIEŚNI SAKRALNE Złota Kolekcja „Śląska” CDS 09. Hej, koło Cieszyna – pieśni Ziemi Cieszyńskiej Złota Kolekcja „Śląska” CDS 10. Kilar – pieśni i tańce Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Górali Beskidu Żywieckiego Złota Kolekcja „Śląska” CDS 11. Złote przeboje – ze Złotej Kolekcji „Śląska” CDS 12. Die Schöensten Wienachtslieder – kolędy niemieckie CDS 13. Solus Christus – pieśni religijne Kościoła ewangelickiego CDS 14. Pieśń o ojczyźnie – na 100-lecie odzyskania niepodległości CDS 15. Litanie ostrobramskie – z okazji 200-lecia urodzin Stanisława Moniuszki CDS 16. Stanisław Hadyna – z okazji 100-lecia urodzin CDS 17. „Śląsk” od piosenki do piosenki, Polskie Radio PRCD 861 Przy stole wigilijnym, Polskie Nagrania Muza PNCD 960

Albumy streamingowe 1958 (reedycja cyfrowa): Śląsk, Vol. 6 1960 (reedycja cyfrowa): Stanisław Hadyna – Biblioteka Narodowa Francji 1982 (2020 – reedycja cyfrowa): National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 1 1982 (2020 – reedycja cyfrowa): National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 2 2007: Przy stole wigilijnym 2015: Kolędy 2019: Najpiękniejsze kolędy (oraz Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”) 2019: Bogurodzica 2019: Karolinka 2019: Hej, te nasze góry 2019: Starzyk 2019: Święta noc 2019: Albośmy to jacy tacy 2019: Kilar 2019: Die Schöensten Wienachtslieder 2020: Wielki tydzień 2021: Pieśni współczesne (oraz Miuosh) (Fandango Records i Narodowe Centrum Kultury) – 2x platynowa płyta 2022: Pieśni współczesne (Live at Cavatina Hall) (oraz Miuosh) (Fandango Records) – złota płyta

Single 1959: „Gdybym to ja miała” 1959: „Karolinka, o Gwiazdeczko” 2021: „Doliny” (gościnnie: Jakub Józef Orliński i Marcin Wyrostek) 2021: „Zmierzch” (oraz Kwiat Jabłoni i Miuosh) 2021: „Mantra” (oraz Igor Herbut i Miuosh) 2021: „Celina” (oraz Julia Pietrucha i Miuosh) 2021: „Imperium” (oraz Ralph Kaminski i Miuosh) 2024: „Zostaw” (oraz Dawid Tyszkowski i Miuosh)

Państwa, w których odbywały się koncerty „Śląska” – tournée w roku 1964 – tournée w roku 1974 – tournée w latach 1974, 1976, 1997, 2001, 2006, 2007, 2012, 2015, 2018 – tournée w latach 1956, 1973, 1975, 1981, 1986, 1987, 1989, 1994, 2011 – tournée w latach 1962, 1971, 1977, 2008 – tournée w latach 2022, 2023 – tournée w latach 1965, 1999, 2018, 2019 – tournée w roku 2017 – tournée w latach: 1955, 1959, 1966, 1969, 1970, 1974, 1982, 1992 – tournée w latach: 1998, 2001, 2003, 2017, 2018, 2019 – tournée w latach 1959, 1971

– tournée w roku 1959 – tournée w latach 1956, 1958, 1971, 1973, 1975, co roku w latach 1980–1989, a także w latach 1992–1997, 2014, 2018, 2019, 2023 – tournée w latach 1962, 1977 – tournée w latach 1991, 1999 – tournée w latach 1975, 1981, 1993, 2000 – tournée w roku 1965 – tournée w roku 1966 – tournée w roku 2002, 2004, 2019 – tournée w roku 1965 – tournée w latach 1959, 1974, 1978, 1982, 1984, 2013, 2019

– tournée w roku 1965 – tournée w roku 1978 – tournée w latach 1957, 1964, 1969, 2019 – tournée w roku 2001 – tournée w roku 1965 – tournée w latach 1960, 1978 – tournée w roku 1967 – tournée w latach 1973, 1975, 1980, 1981, 1984, 1985, 1986, 1997, 1998, 2000, 2002, 2003, 2018, Niemiecka Republika Demokratyczna – tournée w latach 1956, 1961, 1963, 1969, 1970, 1971, 1972, 1976, 1977 – tournée w latach 1959, 1971 – tournée w roku 1974 – tournée w latach 1961, 1971, 1978 – tournée w latach 1998, 2001, 2017, 2018 – tournée w latach 1975, 1983 – tournée w latach 1959, 1971, 1976, 2002, 2003 – tournée w roku 1964 – tournée w latach 1959, 1960, 1974, 1978, 1985, 1989, 1998, 2012, 2013, 2017, 2019 – tournée w roku 2000 – tournée w latach 1961, 1972, 1979, 1984, 2017, 2018 – tournée w latach 1961, 1964, 1994 – tournée w latach 1965, 1966, 1967, 1972, 1973, 1983, 2001