mały|Tola Mankiewiczówna i Ludwik Sempoliński w komedii Całus i nic więcej (1936) thumb|240px|Grób Toli Mankiewiczówny-Raabe i jej męża Tadeusza Raabe na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym Tola Mankiewiczówna, właśc. Teodora Raabe z domu Oleksa (ur. 7 maja 1900 w Bronowie k. Łomży, zm. 27 października 1985 w Warszawie) – polska aktorka, piosenkarka oraz śpiewaczka operowa (sopran liryczny) i operetkowa. Jedna z najpopularniejszych aktorek i piosenkarek dwudziestolecia międzywojennego.
Życiorys Była córką Józefa Oleksy i Aleksandry z domu Mankiewicz. Po maturze studiowała grę na fortepianie w Konserwatorium Warszawskim oraz pobierała prywatne lekcje śpiewu. Jako śpiewaczka zadebiutowała 18 grudnia 1918 r. na deskach Opery Krakowskiej rolą Broni w Hrabinie Stanisława Moniuszki. Do 1924 była związana z Operą Warszawską, po czym przez kolejne cztery lata pobierała studia wokalne w Mediolanie. Po powrocie do Polski kontynuowała naukę śpiewu u Janiny Korolewicz-Waydowej oraz u Zofii Kryńskiej. W latach 1922–1931 była związana z Operą Warszawską – jako solistka śpiewała partie sopranowo-liryczne (Carmen, Goplana, Jaś i Małgosia, Hrabina, Faust).
Jednocześnie występowała także w operetkowym Teatrze Nowości - w popularnej sztuce Czar walca - oraz w Operze Poznańskiej.
Po odejściu z opery, od 1931 karierę wokalną kontynuowała w czołowych warszawskich teatrzykach i rewiach dwudziestolecia międzywojennego takich jak: „Cyganeria”, „Cyrulik Warszawski”, „Czarny Kot”, „Hollywood”, „Morskie Oko”, „Stara Banda”, „Rex”, „Wielka Operetka”, „Wielka Rewia”.
Nagrywała płyty dla takich wytwórni jak Columbia, Syrena i Esta. W czasie wojny nagrania te zaginęły i Mankiewiczówna nigdy ich nie odzyskała.
Tworzyła wraz z Aleksandrem Żabczyńskim niezwykle popularną w dwudziestoleciu międzywojennym parę sceniczną, wystąpiła w czołowych przedwojennych filmowych produkcjach muzycznych: 10% dla mnie (1933), Pani minister tańczy (1937), Co mój mąż robi w nocy (1934), Manewry miłosne (1935).
Z sukcesem koncertowała tuż przed wojną w Niemczech w Berlinie i Hamburgu.
Po wybuchu II wojny światowej trafiła do Białegostoku, gdzie występowała jako śpiewaczka estradowa i aktorka tamtejszego Teatru Polskiego. Do Warszawy wróciła w 1942. Podczas okupacji w latach 1941–1944 pracowała i występowała w warszawskich kawiarniach: „U Aktorek”, „U znachora”, „Mon Cafe”, „Albatros”, „Ziemiańska”.
Po zakończeniu wojny występowała w pierwszym powojennym kabarecie „Kukułka”, a także dużo koncertowała i dawała wiele recitali. Współpracowała też ze stołecznymi teatrami i Operetką Warszawską, ale nigdy już nie odzyskała przedwojennej popularności. W latach 1951–1955 była aktorką Teatru Nowego. Często występowała na balach sylwestrowych w klubie sportowym Huragan w Wołominie, gdzie mieszkała jej siostra.
Życie prywatne Jej mężem od 1935 roku był Tadeusz Raabe (1896–1975), adwokat z bogatej rodziny przemysłowców z Białej Podlaskiej, który dla niej przyjął chrzest w kościele ewangelicko-reformowanymhttp://web.archive.org/web/20210916221439/https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/20238/redzik_red_slownik_biograficzny_adwokatow_polskich.pdf?sequence=1&isAllowed=y. Nie mieli dzieci. Po jego śmierci w 1975 roku, Mankiewiczówna zakończyła karierę sceniczną i pracowała jako urzędniczka. W roku 1978 w imieniu męża ofiarowała Muzeum na Wawelu m.in. kolekcję holenderskich fajansów z Delftu Wielcy ofiarodawcy wawelscy. Wawel – Zbiory muzealne – Ceramika..
Spoczywa wraz z mężem na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym (sektor W-3-24).
Najpopularniejsze przeboje Jesienne róże Odrobinę szczęścia w miłości (sł. Emanuel Szlechter) Już nie mogę dłużej kryć (sł. Jerzy Jurandot, muz. Henryk Wars, z filmu Pani minister tańczy, 1937 wykonanie z Aleksandrem Żabczyńskim) Reformy pani minister (sł. Jerzy Jurandot, muz. Henryk Wars, z filmu Pani minister tańczy, 1937) Tak cudnie mi (sł. Jerzy Jurandot, muz. Henryk Wars, z filmu Pani minister tańczy, 1937, wykonanie z Aleksandrem Żabczyńskim
Spektakle teatralne 1931 – Czar walca, Teatr Nowości 1931 – Orfeusz w piekle, Teatr Nowości 1932 – Listek figowy, „Morskie Oko” 1932 – Przebój Warszawy, „Morskie Oko” 1933 – Boccaccio, „Morskie Oko” 1933 – Bal w Savoy’u, „Wielka Operetka” 1933 – Pod białym koniem, „Wielka Operetka” 1933 – Tańce, hulanki swawole, „Wielka Rewia” 1934 – Dawne, dobre czasy, „Wielka Operetka” 1935 – Wesoła jesień 1935 – Gwiazdy areny, „Wielka Rewia” 1936 – Całus i nic więcej, „Wielka Rewia” 1937 – Podróż poślubna, „Wielka Rewia”
Filmografia 1938 – Szlakiem mew jako jedząca lody 1937 – Pani minister tańczy jako Zuzanna, minister Ochrony Moralności Publicznej oraz jej siostra piosenkarka Lola 1935 – Manewry miłosne jako baronowa Kolmar 1934 – Śluby ułańskie jako Krzysia, siostrzenica Pleszczyńskiego 1934 – Parada rezerwistów jako dyrygentka 1934 – Co mój mąż robi w nocy… jako Kazia Fafułówna 1933 – 10% dla mnie jako Zosia Grzybkówna
Odznaczenia
Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki - wymieniona jako Raabe-Mankiewicz Teodora.
Przypisy
Bibliografia
Borniński Maciej: Po prostu Tola. FILM 1986 r., nr 12, s. 18–19. Hendrykowska Małgorzata: Tola Mankiewiczówna. FILM 1996 r., nr 02, s. 105.
Linki zewnętrzne
Spotkania z Piosenką – T. Mańkiewiczówna
Tola Mankiewiczówna na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Aktorki teatralne związane z Białymstokiem Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie solistki operetkowe Kategoria:Polskie soprany Kategoria:Polskie śpiewaczki operowe Kategoria:Polskie wokalistki Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1985