mały|Grób Eugeniusza Szyra na cmentarzu Wojskowym na Powązkach Eugeniusz Szyr, właśc. Gerszon albo Gerson Szyr, ps. „Misza Reger” (ur. 16 kwietnia 1915 w Łodygowicach, zm. 15 stycznia 2000 w Warszawie) – polski polityk komunistyczny, uczestnik wojny domowej w Hiszpanii, pułkownik ludowego Wojska Polskiego. Poseł na Sejm PRL I, III, IV i VI kadencji, przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (1954–1956), minister budownictwa (1956), przewodniczący Komitetu Nauki i Techniki (1963–1968), minister gospodarki materiałowej (1976–1981) i wiceprezes Rady Ministrów (1959–1972), członek Biura Politycznego KC PZPR (1964–1968). Budowniczy Polski Ludowej.

Życiorys Urodzony w żydowskiej rodzinie robotniczej, syn Stanisława i Marii (właściwie Szloma i Małki), uzyskał wykształcenie średnie. W latach 1930–1934 należał do Komunistycznego Związku Młodzieży Polski, od 1934 do 1936 do Komunistycznej Partii Polski, w latach 1935–1937 (gdy przebywał we Francji) do Francuskiej Partii Komunistycznej, a od 1944 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej, w której od 1947 był zastępcą członka Komitetu Centralnego. 16 grudnia 1948 wraz z PPR znalazł się w szeregach Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, w której KC zasiadał w latach 1948–1981. W latach 1964–1968 był członkiem Biura Politycznego KC PZPR.

W latach 1937–1939 był żołnierzem Brygad Międzynarodowych walczących w hiszpańskiej wojnie domowej. Pełnił tam kolejno funkcje komisarza politycznego w batalionie im. Palafoxa (kompania im. Naftalego Botwina), następnie w obozie demobilizacyjnym polskich ochotników po rozwiązaniu brygad międzynarodowych, by w 1938 zostać komisarzem wszystkich obozów demobilizacyjnych. W czasie walk w Hiszpanii został ranny i był hospitalizowany. W czerwcu 1939 wszedł w skład Tymczasowego Ośrodka Kierowniczego KPP, który z ramienia Kominternu miał organizować nową partię w Polsce po rozwiązaniu KPP. W latach 1940–1943 był internowany we Francji i w obozie w Dżilfie w Algierii Francuskiej. W 1943, po zajęciu Algierii przez wojska alianckie, wyjechałDyskusja na forum dws.org.pl. do ZSRR przy okazji repatriacji obywateli tego kraju internowanych w Dżilfie i wstąpił do 1 Armii Polskiej w ZSRR. Działał w Związku Patriotów Polskich. W stopniu majora był tam m.in. zastępcą szefa zwiadu w Polskim Sztabie PartyzanckimProfil na stronie Biblioteki Sejmowej.. W latach 1944–1945 w aparacie politycznym wojska, zaangażowany w prace Komitetu Słowiańskiego w Polsce.

W latach 1946–1947 podsekretarz stanu w Ministerstwie Przemysłu, w latach 1947–1949 podsekretarz stanu w Ministerstwie Przemysłu i Handlu. W latach 1949–1953 był zastępcą przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Od marca 1954 do 11 lipca 1956 był przewodniczącym PKPG, a następnie do 13 listopada 1956 był ministrem budownictwa w rządzie Józefa Cyrankiewicza. Od 27 października 1959 do 29 marca 1972 był wicepremierem w drugim, trzecim i czwartym rządzie Józefa Cyrankiewicza oraz w rządzie Józefa Cyrankiewicza i Piotra Jaroszewicza. Od 5 lipca 1963 do 22 grudnia 1968 był również przewodniczącym Komitetu Nauki i Techniki. W latach 1972–1976 przewodniczący Państwowej Rady Gospodarki Materiałowej. Od 27 marca 1976 do 31 października 1981 był ministrem gospodarki materiałowej w rządach Piotra Jaroszewicza i Edwarda Babiucha oraz Edwarda Babiucha, Józefa Pińkowskiego i Wojciecha Jaruzelskiego. Od 1981 na emeryturze.

W latach 1952–1956, 1961–1969 i 1972–1976 był posłem na Sejm PRL I, III, IV i VI kadencji.

Posiadał stopień wojskowy pułkownika ludowego Wojska PolskiegoCzyn zbrojny Dąbrowszczaków w hiszpańskiej wojnie narodowowyzwoleńczej, „Za Wolność i Lud”, nr 43, 25 października 1986, s. 6.„Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 3–4, 1 grudnia 1987, s. 217..

Działacz wielu organizacji społecznych. Od 1962 był przewodniczącym Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Afrykańskiej. Od 1965 pełnił funkcję przewodniczącego Polskiego Komitetu Solidarności z Narodami Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. W latach 80. był przewodniczącym Krajowej Komisji Dąbrowszczaków przy Zarządzie Głównym Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Od września 1959„Trybuna Robotnicza”, nr 211, 4 września 1959, s. 1. aż do marca 1990 był również wiceprezesem Rady Naczelnej ZBoWiD. 28 listopada 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 40-lecia Kongresu Zjednoczeniowego PPR-PPS – powstania PZPR„Trybuna Robotnicza”, nr 277, 29 listopada 1988, s. 5.. W październiku 1989 wszedł w skład Centralnej Komisji Zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni, XI Zjazd PZPRUchwała w sprawie powołania Centralnej Komisji Zjazdowej, „Trybuna Ludu”, nr 242, 17 października 1989, s. 3..

Jego pierwszą żoną była Gustawa Berlewi (secundo voto Priszman, tertio voto Siuciak, 1908–1985Wyszukiwarka grobów w Warszawie.), która w latach trzydziestych wyjechała z nim do Francji. W 1944 zawarł związek małżeński z Eugenią Krzeczkowską (1919–1995).

Był teściem Marcina Święcickiego, członka KC PZPR oraz byłego posła na Sejm RP i prezydenta Warszawy.

Zmarł w Warszawie. Pochowany w kwaterze Dąbrowszczaków na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A41-1-20)Wyszukiwarka grobów w Warszawie..

Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1974)Wręczenie odznaczeń w Belwederze, „Dziennik Polski”, 1974, nr 172, s. 3. Order Sztandaru Pracy I klasy (dwukrotnie: 22 lipca 1950 („za wybitne zasługi położone dla Narodu i Państwa w szczególności przy opracowaniu planu 6-letniego”). i 1964) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu II klasy (22 lipca 1949) („za ofiarną walkę z faszyzmem o niepodległość Polski”). Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (16 lipca 1946) („za wybitne zasługi położone przy odbudowie przemysłu polskiego”). Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi (18 stycznia 1946) („w uznaniu zasług dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziele pracy organizacyjnej przy utworzeniu administracji państwowej i samorządu, uruchomieniu uczelni i odbudowie demokratycznej państwowości polskiej na ziemiach Województwa Śląsko-Dąbrowskiego”). Medal „Za waszą wolność i naszą” Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” (1984)Przygotowania do VII Kongresu, „Za Wolność i Lud”, nr 1, 5 stycznia 1985, s. 1-2. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uroczyste posiedzenie Prezydium Rady Naczelnej ZBoWiD, „Dziennik Bałtycki”, nr 177, 26 lipca 1984, s. 2. Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)Medale 30-lecia dla czołowych działaczy partyjnych i państwowych, „Trybuna Robotnicza”, nr 170, 19 lipca 1974, s. 1. Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal im. Ludwika Waryńskiego (1986)W uznaniu zasług, „Życie Partii”, nr 6, 25 marca 1987, s. 20. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1966) Odznaka „Za Zasługi dla ZBoWiD” (1982)Odznaczenia dla kombatantów, „Za Wolność i Lud”, nr 19, 31 lipca 1982, s. 14. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1988)Z ziemi radzieckiej do Polski, „Przyjaźń”, nr 17 (2034), 22 kwietnia 1988, s. 13. Złota Honorowa Odznaka PTTK (1960)Jubileuszowe Plenum ZG PTTK, „Trybuna Ludu”, nr 354, 21 grudnia 1960, s. 7. Złota odznaka honorowa Stowarzyszenia Księgarzy Polskich (1965)Zadania księgarzy – tematem krajowego zjazdu SK, „Trybuna Ludu”, nr 80, 21 marca 1965, s. 2. Honorowa odznaka Polskiego Związku Lekkiej Atletyki (1962)Medaliści z Belgradu gośćmi wicepremiera E. Szyra, „Trybuna Ludu”, nr 261, 20 września 1962, s. 6. Medal „100-lecie sportu polskiego” (1967)Noworoczne spotkanie aktywu sportowego, „Trybuna Ludu”, nr 355, 23 grudnia 1967, s. 12. Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, nr 1, 10 lutego 1961, s. 6. Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1966)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 30, 31 grudnia 1966, s. 1. Medal „20-lecia Wyzwolenia Poznania i Wielkopolski” (1965)Na krajowych targach w Poznaniu, „Trybuna Ludu”, nr 81, 22 marca 1965, s. 2. Odznaka honorowa I stopnia „Za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego” (1965)Tow. E. Szyr otrzymał honorową odznakę woj. bydgoskiego, „Trybuna Ludu”, nr 100, 10 kwietnia 1965, s. 3. Honorowa odznaka Politechniki Krakowskiej (1967)Problemy postępu technicznego przy budowie huty im. Lenina, „Trybuna Ludu”, nr 283, 12 października 1967, s. 4. Odznaka „Budowniczy Huty im Lenina” (1967)Problemy postępu technicznego przy budowie Huty im. Lenina, „Trybuna Ludu”, nr 283, 12 października 1967, s. 4. Medal pamiątkowy „40-lecia PZPR” (1988)W 40. rocznicę kongresu zjednoczeniowego, „Głos Pomorza”, nr 292, 16 grudnia 1988, s. 2. Wielki Oficer Orderu Lwa Białego (Czechosłowacja, 1947)Delegacja czechosłowacka wyjechała do Pragi, „Trybuna Robotnicza”, nr 71, 12 marca 1947, s. 1. Order Flagi Narodowej I stopnia (KRLD, 1954) Order 9 września 1944 II stopnia (Bułgaria, 1948)Symbole braterskiej współpracy, „Gazeta Robotnicza”, nr 149, 1 czerwca 1948, s. 2. Order Przyjaźni (Wietnam, 1979)Solidarność z Wietnamem, „Trybuna Ludu”, nr 41, 21 lutego 1979, s. 2. Order „Znak Honoru” (ZSRR, 1958)Wręczenie odznaczenia radzieckiego tow. E. Szyrowi, „Trybuna Ludu”, nr 12, 12 stycznia 1958, s. 1. Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1985)„Za Wolność i Lud”, nr 21, 25 maja 1985, s. 5.

Przypisy

Bibliografia V Kongres ZBoWiD Warszawa 8–9 maja 1974, Książka i Wiedza, Warszawa 1976. VI Kongres ZBoWiD Warszawa 7–8 maja 1979, Wydawnictwo ZG ZBoWiD, Warszawa 1979. Kto jest kim w Polsce 1984, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984, s. 973. VII Kongres ZBoWiD, Wydawnictwo ZG ZBoWiD, Warszawa 1985. „Za Wolność i Lud”, 4 maja 1985, nr 18 (1115), s. 9. A. Mazur, Order Krzyża Grunwaldu, Wydawnictwo MON, Warszawa 1988. J. Stroynowski (red.), Who is who in the Socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia 1989, tom 3, K.G. Saur Pub., 1989. T. Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991, s. 431. W. Roszkowski, Historia Polski, 1914–1990, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991. W. Roszkowski, Najnowsza historia Polski, Wydawnictwo Orion, Kielce 1994. Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1996.

Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie Francuskiej Partii Komunistycznej Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Internowani w Algierii w czasie II wojny światowej Kategoria:Internowani we Francji w czasie II wojny światowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodygowicach Kategoria:Ministrowie budownictwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką PTTK Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem im. Ludwika Waryńskiego Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za waszą wolność i naszą” Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego