mały|upright=1.1|Motocykl, który 007 wykorzystuje do ucieczki w Sajgonie w „Jutro nie umiera nigdy” Jutro nie umiera nigdy (ang. Tomorrow Never Dies) – brytyjski film szpiegowski z 1997 r. o przygodach Jamesa Bonda, wyprodukowany przez Eon Productions. Za reżyserię odpowiadał Roger Spottiswoode, a za scenariusz . W rolę agenta 007 po raz drugi wcielił się Pierce Brosnan, a obok niego w rolach głównych wystąpili Jonathan Pryce, Michelle Yeoh, Teri Hatcher, Joe Don Baker i Judi Dench. Jest to osiemnasta produkcja wchodząca w skład serii filmów o Bondzie. W filmie Bond próbuje powstrzymać Elliota Carvera, żądnego władzy magnata mediowego, przed wywołaniem III wojny światowej.
Film został wyprodukowany przez Michaela G. Wilsona i Barbarę Broccoli. Był to pierwszy film z serii nakręcony po śmierci producenta Alberta R. Broccoliego (któremu oddano hołd w napisach końcowych) i ostatni wydany pod szyldem United Artists. Zdjęcia były kręcone w Tajlandii, Niemczech, Meksyku, Wielkiej Brytanii i we Francji. Światowa premiera miała miejsce 9 grudnia 1997 roku w Londynie.
Jutro nie umiera nigdy przy budżecie 110 milionów dolarów zarobił na całym świecie ponad 333 miliony dolarów, stając się czwartym pod względem dochodów filmem 1997 r. Otrzymał mieszane recenzje od krytyków, którzy chwalili czarny charakter i występ Brosnana, lecz krytykowali scenariusz. Mimo tego produkcja została nominowana m.in. do Złotego Globu. Jej dochody w Stanach Zjednoczonych przewyższyły wyniki GoldenEye, lecz był to jedyny film z serii z udziałem Brosnana, który nie znalazł się na pierwszym miejscu listy dochodów w tygodniu otwarcia. Miał bowiem premierę tego samego dnia, co Titanic i ostatecznie uplasował się za nim.
Streszczenie fabuły James Bond infiltruje nielegalny jarmark broni na granicy Pakistanu w poszukiwaniu techno-terrorysty Henry’ego Gupty, który kupuje kradziony amerykański dekoder GPS. Bond w ostatniej chwili ewakuuje się z miejsca misji po tym, jak Brytyjczycy wydają rozkaz zbombardowania jarmarku. Tymczasem na Morzu Południowochińskim dochodzi do zatopienia brytyjskiego okrętu wojennego HMS „Devonshire”. Za zniszczenie okrętu i śmierć brytyjskich marynarzy ma odpowiadać armia chińska. Okazuje się, że całość incydentu jest staranną inscenizacją Elliota Carvera – magnata mediowego, właściciela m.in. globalnej stacji informacyjnej i dziennika „Tomorrow”. Carver chce, by zatopienie HMS „Devonshire” stało się przyczyną globalnego kryzysu i III wojny światowej po to, aby mógł czerpać zyski z jej relacjonowania. Bond w Londynie dostaje zadanie udania się do Hamburga na przyjęcie wydawane przez Carvera z okazji wystrzelenia przez jego koncern kolejnego satelity telekomunikacyjnego, dzięki czemu jego program będzie nadawany także w Chinach. M podejmuje taką decyzję, gdy gazeta Carvera publikuje informacje o incydencie na Morzu Południowochińskim i zna jego szczegóły o wiele wcześniej niż brytyjska armia. W Hamburgu Bond z polecenia M ma też odświeżyć znajomość z żoną Elliota Carvera; Paris, z którą w przeszłości coś go łączyło.
W Niemczech podczas przyjęcia Bond rozmawia z Paris o przeszłości, poznaje także Wai Lin – chińską reporterkę, a tak naprawdę agentkę chińskiego wywiadu, która dostała dokładnie takie samo zadanie co on – ma rozpracować Elliota Carvera. Paris zdradza Bondowi, jak wejść do tajnego laboratorium jej męża, gdzie będzie on mógł zapewne znaleźć kolejne cenne wskazówki. 007 wykrada z laboratorium dekoder GPS – ten sam, który w Pakistanie kupił Henry Gupta. Gupta pracuje więc dla Carvera, a dekoder został wykorzystany do zmylenia zarówno armii chińskiej, jak i załogi zatopionego HMS „Devonshire” w kwestii właściwej pozycji jednostki – co doprowadziło do jej zniszczenia i globalnego kryzysu. W międzyczasie Paris Carver ginie, gdy jej mąż dowiaduje się, że James Bond to brytyjski szpieg, z którym jego żonę wiele w przeszłości łączyło.
Bond wyrusza do Wietnamu. Według ustaleń Brytyjczyków to tam, a nie na Morzu Południowochińskim, doszło do zatopienia HMS „Devonshire”. Bond nurkuje do wraku, gdzie niespodziewanie spotyka też Wai Lin. Oboje zostają schwytani przez ludzi Carvera i spotykają go osobiście w kwaterze jego mediowego konsorcjum w Sajgonie. Po ucieczce Bond i Wai Lin postanawiają połączyć siły i wspólnie ostatecznie pokonać Elliota Carvera. Muszą w tym celu namierzyć jego kwaterę główną – wielki futurystyczny okręt w technologii stealth, dzięki któremu Carver był także w stanie zatopić HMS „Devonshire” i zestrzelić chińskiego MiG-a, co doprowadziło do globalnego kryzysu. Bond i Wai Lin udają się do zatoki u wybrzeży Tajlandii, gdzie stacjonuje zakamuflowany okręt. Dostawszy się na jego pokład, Lin zostaje schwytana. Bond, chcąc ją ratować, detonuje granat i uszkadza statek, przez co staje się on widoczny na radarach marynarki wojennej. Lin wyłącza silniki, ale zostaje pojmana przez Stampera, dowódcę okrętu. Bond zabija Carvera i próbuje zniszczyć głowicę, lecz Stamper atakuje go, a związaną Lin wrzuca do wody. Ostatecznie Bond więzi Stampera w mechanizmie odpalającym pocisk i ratuje Lin. Statek eksploduje, co powoduje śmierć Stampera, a Bond i Lin dryfują na wraku statku, oczekując na ewakuację przez brytyjską marynarkę wojenną.
Obsada Pierce Brosnan jako James Bond, agent MI6 posiadający status 00, dający mu licencję na zabijanie. Jonathan Pryce jako Elliot Carver, magnat mediowy, właściciel globalnej stacji informacyjnej. Michelle Yeoh jako Wai Lin, wykwalifikowana agentka chińskiego Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego, sojuszniczka Bonda. Teri Hatcher jako Paris Carver, była dziewczyna Bonda, która obecnie jest żoną Carvera. Joe Don Baker jako Jack Wade, weteran CIA i sojusznik Bonda. Judi Dench jako M, szefowa MI6 i przełożona Bonda.
Ponadto w filmie wystąpili: Götz Otto jako Richard Stamper, poplecznik Carvera, biegły w sztuce torturowania czakrą; Ricky Jay jako Henry Gupta, amerykański terrorysta zatrudniony przez Carvera; Vincent Schiavelli jako dr Kaufman, zawodowy zabójca wykorzystywany przez Elliota Carvera; Desmond Llewelyn jako Q, kwatermistrz MI6 zapewniający Bondowi sprzęt do pracy w terenie; Samantha Bond jako panna Moneypenny, asystentka sekretarka M; Colin Salmon jako Charles Robinson, zastępca szefa sztabu M; Geoffrey Palmer jako admirał Roebuck, kolega M z Królewskiej Marynarki Wojennej; Julian Fellowes jako brytyjski minister obrony; Cecilie Thomsen jako Inga Bergstrom, profesor z Oksfordu, z którą Bond ma romans; Nina Young jako Tamara Steel, prezenterka wiadomości w Carver Media Group; Colin Stinton jako dr Dave Greenwalt, ekspert amerykańskich sił powietrznych w dziedzinie GPS; Michael Byrne jako admirał Kelly, dowódca grupy zadaniowej marynarki wojennej wysłanej na Morze Południowochińskie; Philip Kwok jako generał Chang, skorumpowany chiński urzędnik wojskowy, który pomaga Carverowi doprowadzić do wojny między Chinami a Wielką Brytanią; Terence Rigby jako generał armii rosyjskiej Bukharin; Christopher Bowen jako Richard Day, dowódca HMS „Devonshire”; Gerard Butler i Julian Rhind-Tutt jako członkowie załogi HMS „Devonshire”; Pip Torrens jako kapitan okrętu HMS „Bedford”; Hugh Bonneville i Jason Watkins jako członkowie załogi „Bedforda” oraz Daphne Deckers jako przedstawicielka PR Carver Media Group.
Produkcja Rozwój projektu Po pozytywnym przyjęciu przez publiczność zwiastuna do GoldenEye w maju 1995 roku, kolejna część otrzymała zielone światło. MGM naciskało, aby powtórzyć ten sukces w kolejnej produkcji. Wytwórnia wraz ze swoim nowym właścicielem, Kirkiem Kerkorianem, chciała, aby premiera filmu zbiegła się z ich publiczną ofertą akcji giełdowych. Producent Michael G. Wilson komentując to powiedział: „Zdajesz sobie sprawę, że publiczność jest ogromna i chyba nie chcesz wyjść do nich z filmem, który w jakiś sposób ich rozczaruje”.
Był to pierwszy film o Bondzie nakręcony po śmierci Alberta R. Broccoliego, który był zaangażowany w produkcję serii od samego początku. Film jest poświęcony jego pamięci. Ostateczny budżet wyniósł 110 milionów dolarów, czyli był dwukrotnie większy niż w przypadku poprzedniej części. Producenci nie byli w stanie przekonać reżysera GoldenEye Martina Campbella do powrotu, gdyż ten zdecydował się na pracę przy filmie Maska Zorro. Jego agent powiedział: „Martin po prostu nie chciał robić dwóch filmów o Bondzie z rzędu”. We wrześniu 1996 roku na stanowisko reżysera zatrudniono więc Rogera Spottiswoode’a. Wcześniej był on brany pod uwagę do wyreżyserowania GoldenEye, gdy w roli Bonda obsadzony był jeszcze Timothy Dalton.
Scenariusz Początkowo za scenariusz odpowiedzialni byli John Cork, Richard Smith i powieściopisarz Donald E. Westlake. W 1995 roku Westlake napisał dwa opowiadania we współpracy z Wilsonem, które opisywały złoczyńcę planującego zniszczyć Hongkong za pomocą materiałów wybuchowych w przeddzień przekazania suwerenności miasta Chinom. Westlake wykorzystał niektóre ze swoich pomysłów w powieści, którą ukończył w następnym roku, choć ta została opublikowana dopiero w 2017 roku pod tytułem Forever and a Death. Reżyser Spottiswoode powiedział, że w styczniu 1997 roku MGM miało przygotowany scenariusz również koncentrujący się na przekazaniu Hongkongu, lecz nie można go było wykorzystać do filmu mającego premierę pod koniec tego samego roku, więc musieli zacząć „praktycznie od zera”.
Wstępny scenariusz napisał zatem Bruce Feirstein, który pracował nad GoldenEye. Twierdził, że inspiracją było dla niego jego własne doświadczenie w pracy dziennikarskiej i oglądanie relacji Sky News i CNN z wojny w Zatoce Perskiej. Chciał napisać „coś, co byłoby zakorzenione w koszmarze rzeczywistości”. Scenariusz został przekazany Spottiswoode’owi, a ten następnie szukając osoby, której powierzy go do przeróbek zebrał siedmiu hollywoodzkich scenarzystów w Londynie. Wybór ostatecznie padł na Nicholasa Meyera. Nad scenariuszem pracowali również Dan Petrie Jr. i David Campbell Wilson. Mimo że Feirstein jako jedyny został uwzględniony jako scenarzysta w filmie i materiałach promocyjnych, Meyer, Petrie i Wilson zostali wyróżnieni wraz z Feirsteinem na stronie tytułowej książkowej adaptacji filmu autorstwa Raymonda Bensona. Wielu recenzentów porównywało postać Elliota Carvera do Ruperta Murdocha, choć tak naprawdę Feirstein oparł ją na Robercie Maxwellu.
Michael G. Wilson powiedział: „W pierwszym dniu zdjęć nie mieliśmy scenariusza, który byłby gotowy do sfilmowania”, natomiast Pierce Brosnan stwierdził: „Mieliśmy scenariusz, który nie działał w niektórych obszarach”.
Tytuł filmu został zainspirowany piosenką zespołu The Beatles „Tomorrow Never Knows”. Jednym z potencjalnych tytułów był Tomorrow Never Lies (nawiązujący do gazety „Tomorrow” w fabule), który został przefaksowany do MGM. Z powodu pomyłki wytwórnia otrzymała tytuł Tomorrow Never Dies, który uznała za tak atrakcyjny, że nalegała na jego użycie. Był to pierwszy tytuł filmu o Bondzie, który nie miał żadnego związku z życiem lub twórczością Iana Fleminga.
Casting W roli Jamesa Bonda obsadzono ponownie Pierce’a Brosnana, którego kontrakt obowiązywał na cztery filmy. W przesłuchaniu do roli Paris Carver wzięła udział Sela Ward. Producenci mieli jej powiedzieć, że chcieliby ją, ale „dziesięć lat młodszą”. Ostatecznie rola ta przypadła Teri Hatcher. Była ona w trzecim miesiącu ciąży, gdy rozpoczęły się zdjęcia, lecz jej rzecznik stwierdził, że ciąża nie wpłynęła na harmonogram produkcji. Hatcher później żałowała, że zagrała Paris Carver, mówiąc: „To tak sztuczny rodzaj postaci, że nie czerpiesz z tego żadnej szczególnej satysfakcji”. Hatcher, mając 32 lata, była siedem lat młodsza od Ward. Grała Lois Lane w serialu telewizyjnym Nowe przygody Supermana, a w 1997 roku została uznana za „najseksowniejszą kobietę na świecie” przez czytelników magazynu „FHM”. Brosnan twierdził, że w zdjęciach próbnych do tej roli brała również udział Monica Bellucci, ale według niego „głupcy powiedzieli nie”. Aktorka ta wystąpiła później w innym filmie o Bondzie, Spectre.