Kazimierz Nowak (ur. 11 stycznia 1897 w Stryju, zm. 13 października 1937 w Poznaniu) – polski podróżnik, korespondent i fotograf, cyklista, pionier polskiego reportażu, który w latach 1931–1936 przebył samotnie kontynent afrykański, z północy na południe, a następnie z powrotem, pokonując około 40 tys. km rowerem, pieszo, konno, na wielbłądzie, czółnem oraz pociągiemWbrew własnej woli pokonał pociągiem 620-kilometrowy odcinek Wadi Halfa – Atbara w Sudanie. .

Zarys biograficzny thumb|left|250px|Kazimierz Nowak wraz ze swoją rodziną. thumb|250px|Artykuł informujący o śmierci podróżnika; tygodnik Na Szerokim Świecie, nr 41 z 1937. Urodzony w Stryju (obecnie w obwodzie lwowskim), po I wojnie światowej przeniósł się do Poznania, gdzie pracował jako reporter w poznańskiej prasie.

Już jako dziecko marzył, by poznać Afrykę. Jednym z celów podjęcia podróży przez Afrykę było utrzymanie rodziny z honorariów za relacje. Były one publikowane w prasie polskiej (w czasopismach takich, jak „Światowid”, „Na Szerokim Świecie”, „Naokoło świata”, „Ilustracja Polska” i „Przewodnik Katolicki”)Łukasz Wierzbicki, który redagował całość tekstu książki, pisze we wprowadzeniu do wyd. III, że przygotowując I wydanie książki Rowerem i pieszo … korzystał z ww. czasopism., a także francuskiej, włoskiej i brytyjskiejFilip Springer: Kazik reporter w: Polityka nr 48(2631)/2007.. W swoich listach i na zdjęciach z podróży do Afryki, obok osobistych przeżyć, uchwycił niezwykłą kulturę, bogactwo przyrody i życie duchowe kontynentu afrykańskiego. Wypowiadał się przeciw kolonializmowi.

Po powrocie, w listopadzie 1936 usiłował podjąć pracę we Francji jako fotoreporter, lecz bez skutku. Powróciwszy do kraju w grudniu 1936, wygłaszał odczyty na temat Afryki, które były bogato ilustrowane przezroczami.

Zmarł w niespełna rok po powrocie z podróży na zapalenie płuc, które mogło być rezultatem wycieńczenia organizmu spowodowanego trudami podróży, malarią i operacją chirurgiczną nogiS. Wilczak: Wielcy podróżnicy.. Został pochowany na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu.

Tam i z powrotem, czyli trasa podróży thumb|left|250px|Podróżnik i jego rower na bezdrożach afrykańskiej pustyni. thumb|250px|Plakat zapraszający na odczyt Kazimierza Nowaka ilustrowany zdjęciami z podróży dookoła Afryki organizowany przez Ligę Morską i Kolonialną (marzec, 1937) Nazwy miast, państw i posiadłości są tu podane w postaci, jakiej używano w czasie jego podróży:

Droga na południe: Start: listopad 1931 – Trypolis, Bengazi, Tobruk (Libia) → Kair (Egipt) → Chartum, Malakal (Sudan Anglo-Egipski) → Kongo Belgijskie → Elisabethville (Rodezja Północna) → Rodezja Południowa → Pretoria, Przylądek Igielny, meta: maj 1934 (Związek Południowej Afryki)

Droga na północ: Start: maj 1934 – Przylądek Igielny, Kapsztad (Związek Południowej Afryki), Windhuk (Afryka Południowo-Zachodnia) → Angola → Leopoldville, Brazzaville (Kongo Belgijskie) → Fort Lamy (Francuska Afryka Równikowa) → Francuska Afryka Zachodnia → Algier, meta: listopad 1936 (Algieria)

Bibliografia na temat podróżnika i jego dokonań thumb|left|180px|Zdjęcie podróżnika z profilu thumb|250px|Część trasy Nowak pokonał łodzią ochrzczoną imieniem jego żony „Maryś” Dotychczas ukazały się cztery opracowania poświęcone Kazimierzowi Nowakowi.

W 1962 wydano przygotowany przez jego córkę Elżbietę Nowak-Gliszewską album Przez Czarny Ląd (K. Nowak, E. Gliszewska, Przez Czarny Ląd, Wiedza Powszechna, Warszawa 1962) zawierający 335 fotografii, wybranych spośród przeszło 2000, które wykonał Kazimierz Nowak. Elżbieta Nowak-Gliszewska pracowała również nad wydaniem korespondencji Nowaka w książce Na przełaj przez Afrykę. Książki nie udało się wówczas opublikowaćInformacja o książce na oficjalnej stronie..

Relacje prasowe zostały zebrane przez Łukasza Wierzbickiego i wydane w 2000 roku w książce Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd, którą Ryszard Kapuściński uznał za klasykę polskiego reportażu. Książka doczekała się wielu wydań w różnym formacieK. Nowak, Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Listy z podróży afrykańskiej z lat 1931–1936, Sorus, Poznań 2000, fragment; wydanie II – 2006; wydanie III rozszerzone – 2007; wydanie IV – „do plecaka”, zmniejszony format wydania III – od maja 2008; wydanie V – 2009; wydanie VI zmienione – 2011..

Pierwszy zagraniczny przekład książki Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd wydano w 2014 roku na Węgrzech. Tłumaczenia dokonała Vera Wołosz.

Polska Kazimierza Nowaka – przewodnik rowerzysty autorstwa Jacka Łuczaka jest trzecią pozycją o NowakuJacek Łuczak, Polska Kazimierza Nowaka – przewodnik rowerzysty, Sorus, Poznań 2011, .. Jest to pierwsza biograficzna książka o Kazimierzu Nowaku, napisana w formule przewodnika rowerowego. Autor koncentruje się na dziejach podróżnika w czasach poprzedzających jego podróż do Afryki w 1931.

Kochana Maryś! Listy z Afryki to zbiór listów K. Nowaka do żony Marii, pisanych podczas pięciu lat jego afrykańskiej wyprawy. Zbiór liczy łącznie 1242 listy, a pierwszy z czterech planowanych tomów ukazał się w grudniu 2014 r. (DM Sorus). Obejmuje on listy z okresu 4 listopada 1931 – 13 stycznia 1933. Drugi tom, obejmujący listy z okresu 13 I 1933 – 1 V 1934 ukazał się w grudniu 2015 roku (DM Sorus).

Tablice pamiątkowe thumb|left|180px|Tablica poświęcona podróżnikowi na Dworcu Głównym w Poznaniu. thumb|250px|W górach Ruwenzori (pogranicze Ugandy i Kongo). thumb|250px|Naprawa roweru. thumb|250px|W czasie wolnym: przygotowywanie posiłku. thumb|250px|Polowanie na lamparta. thumb|250px|Przeprawa przez rzekę. thumb|250px|Wśród starszyzny, w środku stoi król plemienia. 25 listopada 2006 w holu Dworca Kolejowego Poznań Główny Ryszard Kapuściński odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą Kazimierzowi Nowakowi. Obok tablicy informacyjnej zawisła mapa Afryki z zaznaczoną trasą podróży. Podczas ceremonii odsłonięcia tablicy Kapuściński powiedział:

13 października 2009 odsłonięto kolejną tablicę pamiątkową – na cmentarzu górczyńskim w PoznaniuPrzegląd wydarzeń. Sierpień-październik 2009, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2009, s. 540, ISSN 0137-3552..

24 sierpnia 2012 w Szczawnicy otwarty został Szlak Podróżników i Odkrywców, w jego skład wchodzi kamień z tablicą pamiątkową, poświęconą Kazimierzowi Nowakowi.

Rzeźba lodowa W ramach Międzynarodowego Festiwalu Rzeźby Lodowej w Poznaniu, w grudniu 2012 r. w pobliżu nowego budynku dworca kolejowego powstała rzeźba z lodu przedstawiająca Kazimierza Nowaka z rowerem. Jej autorzy, artyści rzeźbiarze Michał Mizuła z Polski oraz Samuel Girault z Francji (sponsorowani przez firmę TriGranit)Janusz Ludwiczak: Wyrzeźbiony z lodu Kazimierz Nowak wita podróżnych przed nowym dworcem kolejowym lazarz.pl, 08.12.2012. uzyskali I miejsce w tym konkursie.

Afryka Kazika W 2008 roku ukazała się książka zatytułowana Afryka Kazika autorstwa Łukasza Wierzbickiego, w której przygody Kazimierza Nowaka przedstawiono w formie opowiadań przeznaczonych dla dzieci. W oparciu o treść książki powstał komiks oraz gra planszowa.

Patronat Kazimierz Nowak jest patronem Szkoły Podstawowej w Dąbrówce w gminie DopiewoZa stroną internetową szkoły w Dąbrowie..

Jego imieniem nazwano też skwer przy ul. Lodowej (blisko miejsca, gdzie mieszkał)Janusz Ludwiczak Lejek Łazarski jest już oficjalnie Skwerem im. Kazimierza Nowaka lazarz.pl, 06-10-2013..

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona o Kazimierzu Nowaku AfrykaNowaka.pl – Wyprawa śladami Kazimierza Nowaka w latach 2009–2011 Sylwia Wilczak: Wielcy podróżnicy. Kazimierz Nowak (1897–1937) – samotnik na Czarnym Lądzie gazeta.pl, 01.05.2007, aktualizacja: 27.06.2007 Zdjęcia Kazimierza Nowaka w Narodowym Archiwum Cyfrowym

Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Polscy reportażyści Kategoria:Ludzie urodzeni w Stryju Kategoria:Zmarli w 1937 Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu