Piotr Teodor Ryba (ur. 8 września 1897 w Łapanowie, zm. 23 sierpnia 1963 w Katowicach) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys Urodził się 8 września 1897 w Łapanowie, w rodzinie Jana. Po ukończeniu Szkoły Podstawowej w Łapanowie, ukończył Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. Podczas I wojny światowej pełnił służbę w armii austro-węgierskiej będąc dowódcą plutonu a później kompanii piechoty. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w listopadzie 1918 wstąpił do Wojska Polskiego.

W Wojsku Polskim służył przez cały okres do 1939, między innymi jako oficer 73. Pułku Piechoty w Katowicach, 80. pułku piechoty w Słonimiu i 16 pułku piechoty w Tarnowie. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 i 27. lokatą, na stopień majora mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937 i 45. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W chwili wybuchu II wojny światowej był dowódcą I batalionu 16 pp.

W kampanii wrześniowej 1939, po bitwie w rejonie Pszczyny, 2 września, mjr Ryba stanął na czele mieszanej grupy bojowej w składzie I i IV batalionów i plutonu przeciwpancernego 16 pp, baterii artylerii 6 pal, trzech plutonów kompanii Obrony Narodowej „Kęty” z Oświęcimskiego Batalionu ON i żołnierzy z innych oddziałów (m.in. 12 pp i 20 pp), wycofującej się w nocy z 2 na 3 września lasami z okrążenia niemieckiego. Grupa wycofała się na południowy wschód od Międzyrzecza, tocząc walki ze ścigającymi ją Niemcami. Podczas dalszego marszu w kierunku Oświęcimia, rano 4 września grupa rozproszyła sztab niemieckiej 5 Dywizji Pancernej w pałacyku pod Rajskiem, lecz w następującym boju w oparciu o Sołę, poniosła straty na skutek kontrakcji niemieckich czołgów i piechoty. Forsowanie wezbranej Soły sprawiało trudności, dopiero pod wieczór major Ryba z grupą żołnierzy sforsował Sołę pod Osiekiem i dotarł do sztabu 6 Dywizji Piechoty w Skawinie.

Podczas dalszych działań Piotr Ryba dostał się do niewoli niemieckiej, ale uciekł w Krakowie z transportu. Ukrywał się pod nazwiskiem Jan Grzywacz początkowo w Krakowie, później w rejonie Dębicy i Mielca. W 1942 wstąpił tam do oddziału partyzanckiego Batalionów Chłopskich im. W. Witosa, służąc tam za instruktora.

Po wyzwoleniu tych ziem, w sierpniu 1944 wstąpił do Wojska Polskiego i został dowódcą batalionu w 2 zapasowym pułku piechoty w Rzeszowie. W grudniu 1945 awansował na stopień podpułkownika. W jednostce tej służył do czerwca 1946, w charakterze kierownika sekcji wyszkolenia bojowego i zastępcy szefa Wydziału Operacyjnego. Po zakończeniu służby w wojsku zamieszkał w Katowicach, gdzie pracował w Miejskiej Komunikacji Samochodowej.

Był mężem Wandy z Jaroszów (ur. 1912).

Awanse porucznik - zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 kapitan - ze starszeństwem z 1 lipca 1925 major - ze starszeństwem z 19 marca 1937

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (1967 - za walki w 1939) Złoty Krzyż Zasługi (25 maja 1939) „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1946) Medal 10-lecia Polski Ludowej (23 maja 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 23 maja 1955 r. nr 0/819 - na wniosek Ministra Transportu Drogowego i Lotniczego. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 (1928) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Srebrny Medal za Długoletnią Służbę (1939) Brązowy Medal za Długoletnią Służbę (1938)

Przypisy

Bibliografia

Władysław Bartosz, „Major Piotr Ryba” oraz Aleksander Bukko, „Bój pod Rajskiem” [w:] Za Wolność i Lud nr 37 z 10 września 1988.

Kategoria:Dowódcy batalionów 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 73 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie 80 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie Batalionów Chłopskich Kategoria:Podpułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1963 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łapanowie