Kalendarium historii Przemyśla
pierwsza połowa VI wieku – Na terenie osiedlają się Słowianie. VII wiek - VIII wiek - wyodrębnienie się Lędzian. IX wiek – Kontakty z Państwem Wielkomorawskim. Powołanie łacińskiego biskupa misyjnego. 899 – Węgrzy na Zasaniu. 930-te - 940-te – Trybutarna zależności od Rusi Kijowskiej. 950-te - 981 - w obrębie państwa czeskiego. po połowie X wieku - zostaje założony przez Czechów gród na Wzgórzu Zamkowym. 981-985 – Włodzimierz Wielki toczy walki o gród i zdobywa go. 1018 – Bolesław Chrobry przyłącza Przemyśl do Polski. Po 1018 - Wzniesienie w obrębie grodu na Wzgórzu Zamkowym świątyni (w formie rotundy z apsydą) i przylegającego do niej prostokątnego budynku (palatium). 1031 – Przemyśl zostaje ponownie zagarnięty przez Ruś Kijowską. Początek osadnictwa żydowskiego w Przemyślu (pierwsze udokumentowane osadnictwo Żydów na ziemiach polskich). 1069 – Po zajęciu grodu przez Bolesława Śmiałego staje się on siedzibą monarchy na kilka lat. 1086-1344 – Miasto pod panowaniem księstwa halicko-włodzimierskiego, przez krótki okres stolica. 1092-1124 - wzniesienie cerkwi Wołodara w obrębie grodu na Wzgórzu Zamkowym. 1344 – Król Kazimierz III Wielki przyłącza Przemyśl z tzw. Rusią Czerwoną do Polski po śmierci ostatniego władcy ruskiego, Bolesława Jerzego, który zapisał ją w swym testamencie polskiemu władcy. 1389 – Miasto otrzymuje nową lokację na prawie niemieckim. Wybudowany zostaje murowany zamek, miasto otoczone wysokim murem z wieżami, powstają nowe kościoły, klasztory, ratusz. 25 listopada 1461 – powstanie pierwszego szpitala miejskiego, który został ufundowany przez Andrzeja z Pomorzan właściciela Maćkowic. mały|Atak Stefana III na Przemyśl w 1498 1498 – Najazd wojewody wołoskiego Stefana Wielkiego, który zdobył miasto i wydał je na łup żołnierzom. Po złupieniu miasta spalono je doszczętnie nie oszczędzając nawet świątyń. mały|Przemyśl w 1 poł. XVII wieku 1614 – Miasto zostało zniszczone przez Kantymira Murzę. 1648 – Obległ je pułkownik kozacki Kopystyński, lecz został pobity przez Karola Korniakta z Sośnicy. 1656 – Oblegał Przemyśl generał szwedzki Robert Douglas, który ustąpił przed nadciągającymi wojskami hetmana Stefana Czarnieckiego - punkt zwrotny w potopie szwedzkim, od tego wydarzenia liczy się odwrót wojsk szwedzkich z Rzeczypospolitej. 1657 – Miasto odpiera najazd wojsk siedmiogrodzkich Jerzego Rakoczego, według legendy wystawiając relikwie jednego z lokalnych świętych w procesji, która wyszła naprzeciw najeźdźcom. 1667 – została uruchomiona poczta publiczna ze stałym połączeniem z Krakowem, Lwowem i Lublinem. 1670 – Miasto fortyfikował Andrzej Maksymilian Fredro h. Bończa (ok. 1620-1679) 1672 – Okolice Przemyśla spustoszyli Tatarzy, których pod Kormanicami pobili mieszczanie przemyscy pod wodzą gwardiana reformatów o. Krystyna Szykowskiego. 1692 – powstanie greckokatolickiej eparchii przemyskiej. 1754 – Adam Klein założył pierwszą drukarnię w Przemyślu. 1756–1764 - Stanisław August Poniatowski pełnił funkcję starosty przemyskiego. 1772 – Miasto w wyniku I rozbioru trafia w posiadanie Austrii – następuje proces upadku miasta i stagnacji trwającej do czasu autonomii Galicji i budowy Twierdzy Przemyśl. 1778–1787 – miasto było prywatną własnością hrabiego Ignacego Cetnera. 1790 – ukazało się czasopismo Zabawki literatów w kompanii pożytecznie bawiących się. 1816 – powstanie Towarzystwa Duchownych - pierwszego ukraińskiego stowarzyszenia oświatowego w Galicji. 1825 – powstała pierwsza księgarnia w Przemyślu założona przez Karola Fryderyka Wenzla. 1833–1840 – ukazywało się pismo teologiczne Przyjaciel chrześcijańskiej prawdy. 1846 – powstałą księgarnia Jana Jelenia. mały|Przemyśl w 1847 1855 – założenie cmentarza głównego. 1857 – Kazimierz Józef Turowski zaczyna wydawać pismo literackie Prawda, ukazały się tylko 3 numery. 1862–1865 – działała drukarnia Michała Dzikowskiego. 1869 – powstało Towarzystwo Dramatyczne „Fredreum”. 1873–1881 - Walery Waygart pełni funkcję burmistrza. 1879–1880 – ukazywał się dwutygodnik Urzędnik. 1880 – ukazały się Obrazki z najdawniejszych dziejów Przemyśla, Anatola Lewickiego. 1 stycznia 1880 – pierwszy numer Nowości. 5 września 1880 – Franciszek Józef I przybywa do Przemyśla. 15 stycznia 1881 – pierwszy numer tygodnika Przemyślanin. 19 lutego 1882 – ukazał się pierwszy numer dwutygodnika Przemysłowiec. 1883 – odsłonięcie pomnika Jana III Sobieskiego, wydanie Monografii Miasta Przemyśla Leopolda Hausera. 1887 – oddanie do użytku kompleksu Szpitala Wojskowego. 29 października 1889 – urodził się Leopold Cehak, generał. 1 grudnia 1889 – urodził się Tadeusz Bystrzycki, późniejszy burmistrz miasta. 31 marca 1890 – utworzono Towarzystwo dla Upiększania Miasta. 1908 – zmarł Aleksander Dworski - burmistrz Przemyśla, Czech Wincenty Swoboda zakłada pierwszą wytwórnię fajek. 1909 – utworzenie Towarzystwa Przyjaciół nauk. 1910 – powstanie Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. 1913 – ukazał się pierwszy numer "Ziemi Przemyskiej". 1914 – Hermann Kusmanek zostaje komendantem Twierdzy Przemyśl. 1914-1918 – Ciężkie walki o miasto w związku z ufortyfikowaniem go przez twierdzę (Twierdza Przemyśl). 17 września – 10 października 1914 – I oblężenie Twierdzy Przemyśl 5 listopada 1914 – 20 marca 1915 – II oblężenie Twierdzy Przemyśl 22 marca 1915 – kapitulacja Twierdzy Przemyśl. 26 kwietnia 1915 – przybycie cara Mikołaja II. 3 czerwca 1915 – wkroczenie wojsk niemieckich oraz austriackich. czerwiec 1915 – wizyta arcyksięcia Fryderyka Marii Habsburga. mały|Składanie przysięgi przez oficerów Polskiego Korpusu Posiłkowego w Przemyślu w 1917 1917-1921 - w mieście przebywał pisarz Stefan Grabiński. 1918 – powstał Garnizon Przemyśla. 1918–1919 – Walki polsko-ukraińskie o miasto (udział Orląt Przemyskich – polskiej młodzieży szkolnej}. 1918–1939 – Siedziba powiatu w województwie lwowskim. 1921 – ustanowienie odznaczenia Gwiazda Przemyśla. 1923 – powstanie spółki KAHAPE (K-Klagsbald, H-Honigwachs, P-Przemyśl). 1927 – nazwa spółki KAHAPE zostaje zmieniona na: Fabryka Maszyn i Odlewnia Żelaza „POLNA”. 1931 – Według spisu powszechnego miasto zamieszkują 62 272 osoby, z czego 39 430 (63,3%) to rzymscy katolicy, 18 376 (29,5%) – Żydzi, 4391 (7%) – grekokatolicy a 85 (0,2%) – przedstawiciele innych orientacji światopoglądowych. Przemyśl jest jednym z największych ośrodków miejskich między Krakowem a Lwowem. mały|Przemyśl przed 1945 1939–1941 – Miasto podzielone wzdłuż Sanu – Zasanie pod okupacją niemiecką, zaś Stare Miasto – pod radziecką. 1939 – 16–19 września Niemcy rozstrzelali ok. 600 Żydów 1940 – ukraińscy nacjonaliści za aprobatą hitlerowców demontują Pomnik Orląt Przemyskich (odbudowany później nie na Placu Konstytucji, gdzie znajdował się w okresie międzywojennym, lecz nad Sanem). Utworzono getto żydowskie. 1941–1944 wymordowanie prawie całej ludności żydowskiej 1944 – Armia Czerwona wkracza do miasta przy pomocy Pułków piechoty Armii Krajowej 38 i 39 z Podokręgu Rzeszów ; Istniały plany ulokowania tu siedziby województwa, ale ostatecznie zwyciężyła koncepcja położonego bardziej centralnie, choć znacznie mniejszego Rzeszowa. 1944–1947 – W okolicach trwają walki z partyzantką UPA, dochodzi do mordów na polskiej ludności cywilnej. 1945–1975 – Siedziba powiatu w województwie rzeszowskim. 1 marca 1947 – otwarcie Miejskiej Biblioteki Publicznej. 1952 – utworzono Przemyskie Zakłady Gastronomiczne. 1959 – została założona Fabryka Aparatury Elektromechanicznej FANINA S.A. 2 października 1963 r. – Władze komunistyczne dążące do osłabienia wpływu Kościoła na młodzież, zdecydowały o usunięciu ze Szkoły Salezjańskiej Organistówki; księży wykładowców i likwidacji placówki. Wywołało to powszechny bunt przemyślan, doszło do starć młodzieży z milicją i ZOMO. Zatrzymano ok. 70 osób, którym wytoczono procesy sądowe. 1966 – wybudowano Szkołę Podstawową nr 14, wraz ze Schronem Kierowania Obroną Cywilną. 7 listopada 1967 – ukazał się pierwszy numer tygodnika "Życie Przemyskie". 9 czerwca 1974 zmiana nazwy stowarzyszenia z Towarzystwa dla Upiększania Miasta na Towarzystwo Przyjaciół Przemyśla i Regionu. 1975–1998 – Stolica województwa przemyskiego. 1981 – utworzenie Klubu Obrońców Przemyśla. 1989 – w październiku obchodzono 600-lecie odnowienia praw miejskich. 1991 – Odwiedziny Jana Pawła II, papież przekazał wiernym obrządku wschodniego na katedrę ich obrządku dawny kościół jezuitów. od 1 stycznia 1999 – Miasto powiatowe (powiat przemyski) w województwie podkarpackim ze stolicą w Rzeszowie. 2000 – poświęcenie Krzyża Zawierzenia. 2002 – powstało Muzeum Twierdzy Przemyśl. 2006 – odsłonięcie tablicy Zaułka Wojaka Szwejka. 10.09.2006 – odsłonięcie tablicy upamiętniającej pobyt gen. W. Andersa. 2007 – odsłonięcie Pomnika Papieża Jana Pawła II, odbyła się rekonstrukcja Operacji Barbarossa w Przemyślu. 2008 – odsłonięcie pomnika Ławeczka Józefa Szwejka w Przemyślu. Utworzono Związek Gmin Fortecznych Twierdzy Przemyśl. 2009 – odsłonięcie Pomnika w hołdzie żołnierzom Armii Krajowej. 2012 – oddano do użytku most Bramę Przemyską. 2015 – otwarto Podziemną Trasę turystyczną. 2016 – odsłonięcie Pomnika Zesłańców Sybiru i Ofiar Katynia.
Przynależność państwowa mały|Zamek Kazimierzowski w Przemyślu – siedziba starostów przemyskich za czasów Korony Królestwa Polskiego Od uzyskania praw miejskich Przemyśl znajdował się pod panowaniem następujących państw: 1389–1569 – 1569–1772 – , 1772–1804 – 1804–1867 – 1867–1918 – 1918–1919 – Republika Polska 1919–1939 – 1939–1941 – , (okupacja wojenna) 1941–1944 – (okupacja wojenna) 1944–1952 – 1952–1989 – od 1990 –
Przypisy
Kategoria:Historia Przemyśla Przemyśl